Rotterdam digitaal
Gepubliceerd op: 21-10-2019
Geprint op: 07-10-2022
https://www.rotterdam.nl/wonen-leven/rotterdam-digitaal/
Ga naar de hoofdinhoud

We leven in tijden van grote ontwikkelingen: alles en iedereen is nu 24 uur per dag verbonden. Overal en op elk moment kunnen we social media checken, Netflix-series kijken en online bankieren.

Digitale verbindingen zijn een nutsvoorziening geworden, een primaire levensbehoefte. In een digitale stad gaan we zelfs nog verder dan dat…

Hoe fijn zou het zijn als u altijd uw vuilniszak kwijt kunt in de ondergrondse container? Het kan, met sensoren die registreren wanneer het tijd is de container te legen. En wilt u als fietser korter wachten voor het stoplicht bij regen? Ook dat is mogelijk met digitalisering; net als direct uw zaken regelen bij de gemeente. Op sommige plekken in de stad zijn we al zo ver. Met de nieuwste ontwikkelingen bouwen we een duurzame stad, waar u graag woont en werkt. De digitale stad draagt bij aan betere dienstverlening aan de Rotterdammer. Een goede digitale infrastructuur is van groot belang: hiermee worden slimme, duurzame oplossingen mogelijk.

Uitdagingen

Een tekening met allerlei digitale toepassingen in Rotterdam.

De digitalisering biedt veel, maar brengt ook uitdagingen. Kunt u bijvoorbeeld goed omgaan met alle beschikbare informatie? Dan bent u klaar voor de digitale wereld. Bent u minder bedreven? Dan kan het zomaar zijn dat u de weg kwijtraakt in de digitale toepassingen. Zo zijn er meer uitdagingen. Banen veranderen door robotisering. En wat doen we met alle nieuwe privacy- en veiligheidsvraagstukken?

Kansen zijn er zeker ook, want ons werk wordt eenvoudiger én efficiënter. En omdat saai en zwaar werk wordt overgenomen door robots, kunnen we langer aan de slag blijven. Er ontstaan bovendien nieuwe banen, waarvoor ook weer andere vaardigheden nodig zijn.

Verstandige en slimme stad

Rotterdam moet een duurzame stad zijn waarin het fijn is om te leven. En dus nemen we de touwtjes in handen. We worden een slimme én verstandige stad: een plek waar Rotterdammers - weerbaar en veilig - voorbereid zijn op de toekomst. Dat betekent dat er duidelijke spelregels voor bedrijven komen. De gegevens en privacy van inwoners: daar springen we zorgvuldig mee om. En wilt u noodzakelijke digitale vaardigheden ontwikkelen, ook als bedrijf? De gemeente Rotterdam helpt u een handje mee… Rotterdam als digitale stad: daar gaat u als Rotterdammer veel van merken!

Een aantal voorbeelden:

Digitaal Rotterdam is voor iedereen. En dus komen er snelle internetverbindingen in de hele stad. We willen dat iedereen kan kiezen uit minimaal twee aanbieders van heel snel internet met bijbehorende diensten. Bij gas, water en elektriciteit zijn de netwerken centraal geregeld, terwijl de digitale verbindingen in private handen zijn. De gemeente stelt zich daarom proactief op als een regisseur. Ook is er een antennebeleid voor (5G-)zendmasten. Samen met de GGD houden we de gezondheidsrisico’s nauwkeurig in de gaten; op basis daarvan bepalen we de regels.

De ontwikkelingen gaan heel snel. Daarom moet ook u zich blijven ontwikkelen. De gemeente gaat Rotterdammers daarbij helpen: straks kunt u gemakkelijk kennis opdoen en vaardigheden leren. Het wordt duidelijk wat u met digitale informatie kunt en waar u op moet letten. Ook denken we goed na over de banen van de toekomst. We werken hiervoor samen met allerlei organisaties en bedrijven. Opleidingen richten zich bijvoorbeeld op digitale vaardigheden die nodig zijn in de toekomst. Ook bedrijven moeten zich aanpassen en werknemers begeleiden. Er komen vele mogelijkheden om u te laten bij- of omscholen. En uiteraard hebben we als gemeente ook oog voor onze eigen medewerkers, zodat we als organisatie zelf ook bij de tijd blijven.

Een voorbeeld van een plek om bij te scholen:

Als gemeente hebben we een grote verantwoordelijkheid. De data (gegevens en informatie) van inwoners mogen namelijk niet in verkeerde handen komen. Informatie die wij verstrekken moet bovendien betrouwbaar zijn. Van medewerkers van de gemeente verwachten wij dat zij weten hoe ze moeten omgaan met alle digitale gegevens van Rotterdammers. Ook willen we dat ze weten hoe het zit met de bijvoorbeeld de privacy. Gelukkig hebben we al veel goed geregeld, maar we blijven continue scherp op wat we nog meer moeten regelen.

Door slim gebruik te maken van de data die we beschikbaar hebben en die te delen met Rotterdammers, kunnen we snellere en effectievere dienstverlening bieden aan Rotterdammers. Een digitale stad waarin alles en iedereen met elkaar verbonden is, vraagt ook om een gemeente waar u altijd uw vragen kunt stellen of een melding kunt doen. We werken er hard aan om dat voor elkaar te krijgen.

Als stad worden we beter van het slim gebruikmaken van digitalisering. Met sensoren, radars en camera’s kunnen we van alles meten en voorspellen. Zo hebben we de luchtverontreiniging in kaart, we weten hoeveel regen er komt en zijn op de hoogte als er onveilige situaties ontstaan op straat. Of wanneer de container vol raakt, is de vuilniswagen al onderweg. Zo onderzoeken we al of en hoe we met de data die we hebben het vuilnis dat naast containers ligt sneller kunnen opsporen. Dit en nog veel meer: in de digitale stad kan het allemaal als we ervoor zorgen dat alle betrokkenen netjes volgens de spelregels handelen.

Benieuwd naar voorbeelden?

We gaven het al aan: een digitale stad vraagt om nieuwe vaardigheden en nieuwe vormen van werk. Er is nieuw talent nodig. Door robotisering zullen banen verdwijnen. Tegelijkertijd biedt het kansen om het werk beter en leuker te maken én om mensen langer aan het werk te houden. Immers: saai en zwaar werk kan worden overgenomen. De digitalisering levert ook nieuwe banen op. Bedrijven en opleidingen spelen daarin een belangrijke rol. Toekomstgerichte opleidingen en goed werkgeverschap zorgen ervoor dat Rotterdammers ook in de toekomst werk hebben. Bovendien trekt de stad bedrijven aan die slimme oplossingen hebben voor een digitale stad. Gevolg: nog meer nieuwe banen.

Voorbeelden

Ambitie voor 2025: Rotterdam als digitale voorbeeldstad

Rotterdam heeft grote ambities als het gaat om digitalisering: we willen in 2025 een voorbeeldstad zijn in de digitale werkelijkheid. Dat vraagt om een stevige aanpak met zoveel mogelijk partijen in de stad en in de regio. Om het allemaal in goede banen te leiden, is een Chief Digital Officer aangesteld. Dit is een soort regisseur met heel veel kennis van digitale toepassingen en een heel groot netwerk, die ervoor zorgt dat we als gemeente Rotterdam de kennis en kunde in huis hebben om een verstandige, slimme stad te zijn. En dit dan samen met bewoners, bedrijven en organisaties.

Wat gaat de gemeente doen?

(Verwachte) acties van de gemeenten (voor de komende jaren) zijn:

  • Aanleg van glasvezel door verschillende partijen, activering van Giganet door Vodafone
  • Ontwikkeling van de Rotterdamse slimme lichtmast
  • Antennebeleid (onder andere voor de uitrol van 5G)
  • Regionale digitale strategie
  • Regionale datacenterstrategie om de lokale ondernemers verder te ondersteunen. Vestiging van de AMS-iX in Rotterdam.
  • Living Lab Sensible Sensor, waarbij sensoren op een verstandige en met bewoners afgestemde manier ingezet worden
  • Strategie en uitvoeringsprogramma Digitale Economie.
  • MKB wordt geholpen met digitaliseringsopgaven met het MKB010>>Next programma.
  • Samenwerking met de IT Campus om meer digitaal talent in Rotterdam op te leiden.
  • Ontwikkeling van beleidskaders voor sensoren, data en AI/algoritmes.
  • Deelname aan de City Deal: een slimme stad zo doe je dat.

Verklarende woordenlijst
 

5G is de vijfde generatie mobiele telecommunicatie. Het is de opvolger van de huidige, vierde generatie van mobiele telecommunicatienetwerken 4G. Belangrijke verschillen met 4G zijn dat er bij 5G een veel snellere data-overdracht mogelijk is, dat de reactietijd veel korter is en verbindingen betrouwbaarder zijn. Bovendien kunnen antennes van basisstations met 5G voor meer apparaten tegelijkertijd een draadloze verbinding verzorgen dan 4G. Ook verbruiken apparaten met 5G minder energie voor het zenden en ontvangen. De eigenschappen van 5G zorgen ervoor dat 5G niet alleen de toenemende vraag naar mobiele data kan opvangen, maar ook veel nieuwe toepassingen mogelijk maakt. Denk aan ziekenhuisoperaties op afstand en zelfrijdende auto’s. Maar bijvoorbeeld ook drones die pakketjes afleveren en automatisering en robotisering in de industrie. Meer over 5G.

Zonder antennes kan er niet mobiel gecommuniceerd worden. Door het toenemende aantal gebruikers en aanbieders van mobiele communicatienetwerken is er sprake van een groeiende vraag naar plaatsingsmogelijkheden voor antenne-installaties. De gemeente heeft daarom antennebeleid gemaakt. In het beleid staan regels voor het plaatsen van antennes. Die regels zijn een vertaling van de landelijke regels naar de situatie in Rotterdam, houden rekening met onderzoek naar de gezondheidsrisico's voor bewoners en moeten ervoor zorgen dat de antennes het straatbeeld zo min mogelijk aantasten.

Artificial Intelligence, ook wel Kunstmatige Intelligentie genoemd, is de intelligentie waarmee machines, software en apparaten zelfstandig problemen oplossen. Zij imiteren hierbij het denkvermogen van de mens. Apparaten reageren op data of impulsen uit hun omgeving en op basis daarvan nemen ze zelfstandig beslissingen. Kunstmatige intelligentie kan grote voordelen hebben voor de mensheid. De herkenning van spraak, beeld en patronen, de zelfsturende systemen, vertaalmachines, lopende robots en vraag-antwoordsystemen kunnen ons helpen op het gebied van gemak, gebruikerservaring en efficiëntie. Tegelijkertijd moeten we kritisch zijn over het denkvermogen dat we machines geven. De apparaten zijn zich namelijk niet bewust van de taken die ze uitvoeren.

In de praktijk maken we al regelmatig gebruik van Artificial Intelligence. Bijvoorbeeld wanneer u googelt. Google laat met behulp van intelligente algoritmes de zoekresultaten zo goed mogelijk aansluiten op uw wensen. Ook Spotify en Netflix maken gebruik van Artificial Intelligence door op maat suggesties te doen op basis van jouw eerdere luister- of kijkgedrag. Een ander praktijkvoorbeeld zijn chatbots. Steeds meer bedrijven maken gebruik van deze virtuele gesprekspartners, die zelfstandig antwoord geven op vragen van gebruikers. Chatbots (een samenvoeging van chat en robot) kunnen bijvoorbeeld ingezet worden als klantenservice via websites.

De hoeveelheid data die opgeslagen wordt, groeit enorm hard. Dit komt doordat consumenten zelf steeds meer data opslaan in de vorm van bestanden, foto's en films (bijvoorbeeld op Facebook of YouTube) en organisaties, overheden en bedrijven steeds meer data over burgers produceren en opslaan. Maar ook doordat steeds meer apparaten zelf data verzamelen, opslaan en uitwisselen (het zogenaamde internet der dingen of Internet of Things). Niet alleen de opslag van deze hoeveelheden is een uitdaging. Ook het analyseren van deze data speelt een steeds grotere rol. Deze data bevatten een schat aan informatie voor verschillende doeleinden, zoals marketing, wetenschappelijk onderzoek of preventief onderhoud.

Een digitaal Rotterdam vraagt om een stevige aanpak met zoveel mogelijk partijen in de stad en in de regio. Om het allemaal in goede banen te leiden, heeft de gemeente een Chief Digital Officer aangesteld. Dit is een expert in de digitale wereld en voor Rotterdam een soort regisseur die ervoor zorgt dat we als gemeente Rotterdam de kennis en kunde in huis hebben om een verstandige, slimme stad te zijn. En dit dan samen met bewoners, bedrijven en organisaties.

De digitale stad draagt bij aan betere dienstverlening aan de Rotterdammer. Een goede digitale infrastructuur is van groot belang: hiermee worden slimme, duurzame oplossingen mogelijk. De digitalisering biedt veel, maar brengt ook uitdagingen. Kunt u bijvoorbeeld goed omgaan met alle beschikbare informatie? Dan bent u klaar voor de digitale wereld. Bent u minder bedreven? Dan kan het zomaar zijn dat u de weg kwijtraakt in de digitale toepassingen. Zo zijn er meer uitdagingen. Banen veranderen door robotisering. En wat doen we met alle nieuwe privacy- en veiligheidsvraagstukken?
Rotterdam moet een duurzame stad zijn waarin het fijn is om te leven. En dus nemen we als gemeente de touwtjes in handen. We worden een slimme én verstandige stad: een plek waar Rotterdammers - weerbaar en veilig - voorbereid zijn op de toekomst. Met beleidskaders voor sensoren, data en Ai/Algoritmes zetten we de eerste stappen voor het eerlijk toepassen van digitale toepassingen in Rotterdam.

Cybercrime, computercriminaliteit, digitale criminaliteit: allemaal termen voor deze vorm van criminaliteit die zich richt op computers of andere systemen zoals mobiele telefoons en pinautomaten. De meest bekende vorm van cybercrime is een virus: een computerprogramma dat zich in een bestand op een computer nestelt. Een virus kan gevoelige informatie wissen en verspreiden of een computer onklaar maken. Maar er zijn veel meer vormen van cybercriminaliteit. Internetcriminelen die proberen gegevens in handen te krijgen of handelen in valse goederen of diensten, zonder daarvoor te betalen of tegenprestaties te leveren. Maar denk ook aan valse financiële transacties, verzoeken tot dubieuze betalingen of oplichting via Marktplaats (een baksteen in een pakketje of helemaal geen pakketje). Vraag u dus altijd af of een partij betrouwbaar is voordat u gegevens achterlaat of een betaling doet. Lees meer op de pagina Cybercriminaliteit.

Het internet biedt ook gemak en mogelijkheden aan criminelen, die nu vanuit huis in uw huis kunnen inbreken. Vanuit waar ook ter wereld. Cyber security staat voor internetbeveiliging. Internet beveiliging heeft betrekking op alle maatregelen die worden genomen om programma's, computers en netwerken te beschermen tegen digitale criminaliteit. Op die manier worden overheden, bedrijven en consumenten beschermd tegen cyber criminaliteit.

De digitalisering raakt alle vlakken van onze samenleving en ontwikkelt zich razendsnel. Wat veel mensen niet weten, is dat al deze technologieën die bijdragen aan de digitalisering letterlijk gehuisvest zijn in datacenters. Een datacenter is een industrieel, goed beveiligd pand, gebouwd met één doel: zorgen dat computerservers met digitale applicaties altijd blijven draaien, 365 dagen per jaar, 7 dagen per week, 24 uur per dag. Een storing in het datacenter zou er bijvoorbeeld voor kunnen zorgen dat u even niet kunt betalen met uw bankpas. Omdat professionele datacenters gebruik maken van de laatste innovaties op het gebied van data infrastructuur, koeling, stroomvoorziening en beveiliging, gebeurt dit gelukkig vrijwel nooit.

Het Digitaal Experimenteer Centrum van de gemeente Rotterdam heeft als doel om de gemeente te ondersteunen bij digitale oplossingen om het werk van en in de gemeente Rotterdam te verbeteren. U kunt het zien als een digitaal laboratorium. Er vinden experimenten en workshops plaats.

Steeds meer diensten worden online geleverd. Daarvoor is een netwerk nodig dat iedereen veilig en betrouwbaar toegang kan geven tot die online voorzieningen. De snelste en betrouwbaarste verbindingen worden geleverd via glasvezelnetwerken. Gelukkig worden die nu snel aangelegd in Rotterdam. Naast het kabelinternet van Ziggo (dat ook voor het belangrijkste deel uit glasvezel bestaat) krijgt elke bewoner van Rotterdam de keuze uit minimaal twee hele snelle internetverbindingen. Meer op Glasvezel.

De digitalisering biedt veel, maar brengt ook uitdagingen. Kunt u bijvoorbeeld goed omgaan met alle beschikbare informatie? Dan bent u klaar voor de digitale wereld. Bent u minder bedreven? Dan kan het zomaar zijn dat u de weg kwijtraakt in de digitale toepassingen. De ontwikkelingen gaan heel snel. Daarom moet u zich blijven ontwikkelen. De gemeente gaat Rotterdammers daarbij helpen: straks kunt u gemakkelijk kennis opdoen en vaardigheden leren. Het wordt duidelijk wat u met digitale informatie kunt en waar u op moet letten. Ook stomen we u klaar voor de banen van de toekomst.

Glasvezel is een vezel, zo dun als een haar, gemaakt van een speciaal soort glas. Informatie via glasvezel wordt op een snelle en betrouwbare manier verzonden met behulp van laserlicht.

Door laserlicht met zeer hoge snelheid aan en uit te schakelen, worden digitale berichten en bestanden verstuurd. Hoe sneller de laser aan en uit knippert, des te sneller kan de informatie over en weer worden gestuurd. Met glasvezel kan dit razendsnel. Signalen zoals tv, telefoongesprekken en up- en downloads via internet worden omgezet in lange en korte lichtsignalen. Het is vergelijkbaar met het seinen van een boodschap in morsecode met een zaklantaarn.

Het internet is de som van alle individuele netwerken wereldwijd die onderling verbonden zijn om de gebruikers ervan in staat te stellen informatie met elkaar uit te wisselen. Deze netwerken kunnen op verschillende manieren gegevens overdragen. Internet exchanges zijn plaatsen waar aanbieders van deze netwerken met elkaar kunnen samenwerken. Ze bevinden zich bijna altijd in datacenters. In Rotterdam hebben we twee internet exchanges van de top 8 van de wereld: AMS-iX en NL-iX.

Over de hele wereld maken mensen gebruik van internet om informatie te vinden, met anderen te communiceren en zaken te doen. Mensen zijn echter niet de enige die dit doen: ook apparaten maken gebruik van internet. Alledaagse objecten verzenden informatie via het internet en zo ontstaat een Internet der dingen (Internet of Things, ook wel IoT). Er zijn naar schatting al zo'n 1,9 miljard apparaten verbonden met het Internet der dingen. Een voorbeeld van zo’n apparaat dat informatie verzendt via internet is een fitbit die uw activiteiten meet. Rotterdam werkt actief mee aan het open source TheThingsNetwork.org.

Artificial Intelligence, ook wel Kunstmatige Intelligentie genoemd, is de intelligentie waarmee machines, software en apparaten zelfstandig problemen oplossen. Zij imiteren hierbij het denkvermogen van de mens. Apparaten reageren op data of impulsen uit hun omgeving en op basis daarvan nemen ze zelfstandig beslissingen. Kunstmatige intelligentie kan grote voordelen hebben voor de mensheid. De herkenning van spraak, beeld en patronen, de zelfsturende systemen, vertaalmachines, lopende robots en vraag-antwoordsystemen kunnen ons helpen op het gebied van gemak, gebruikerservaring en efficiëntie. Tegelijkertijd moeten we kritisch zijn over het denkvermogen dat we machines geven. De apparaten zijn zich namelijk niet bewust van de taken die ze uitvoeren.

In de praktijk maken we al regelmatig gebruik van Artificial Intelligence. Bijvoorbeeld wanneer u googelt. Google laat met behulp van intelligente algoritmes de zoekresultaten zo goed mogelijk aansluiten op uw wensen. Ook Spotify en Netflix maken gebruik van Artificial Intelligence door op maat suggesties te doen op basis van uw eerdere luister- of kijkgedrag. Een ander praktijkvoorbeeld zijn chatbots. Steeds meer bedrijven maken gebruik van deze virtuele gesprekspartners, die zelfstandig antwoord geven op vragen van gebruikers. Chatbots (een samenvoeging van chat en robot) kunnen bijvoorbeeld ingezet worden als klantenservice via websites.

Met sensoren kunnen we verslechtering en slijtage aan objecten in de stad opsporen. Zo kunnen we preventief onderhoud plegen. Zo kunnen we voorkomen dat ze helemaal kapot gaan en daardoor niet meer bruikbaar zijn.

Platform Economieën zijn ontstaan door de opkomst van het internet. Het gaat om alle diensten en producten die via online digitale platformen worden aangeboden en verhandeld. Op die digitale platformen worden vraag en aanbod bij elkaar gebracht. Voorbeelden zijn UberEATS, Deliveroo, of Thuisbezorgd.nl; waar verschillende aanbieders hun maaltijden aanbieden en waar consumenten die kunnen bestellen.

De digitalisering van onze samenleving heeft gevolgen voor onze economie, voor onze veiligheid, voor de manier waarop we met elkaar omgaan en voor onze privacy. De inzet van de gemeente is gericht op een veilige digitale stad, waarin fundamentele rechten en de internetvrijheid zo optimaal mogelijk worden beschermd. We kijken kritisch naar de rol die we als gemeente spelen bij de bescherming van persoonsgegevens in de digitale stad. Hoe benutten we de kansen van een digitale stad en gaan we tegelijkertijd zo zorgvuldig en veilig mogelijk om met de gegevens van Rotterdammers? 

Met radars kunnen we nauwkeurig meten en voorspellen. Denk bijvoorbeeld aan de hoeveelheid regen. We moeten actie ondernemen om de schade door heftige regenbuien te beperken. Met een regenradar in Rotterdam kunnen we de regen nauwkeuriger meten. Zo is tot op straatniveau zien waar de regen valt. Zo kunnen we gericht maatregelen nemen door op de juiste plekken te investeren in riolering of waterpleinen die het water beter kunnen opvangen.

Robotisering is een proces waarbij steeds meer werkzaamheden worden uitgevoerd door robots in plaats van door mensen. Met name in de productiesector worden steeds meer werkzaamheden overgenomen door robots, waardoor zwaar of eentonig werk overgenomen kan worden van mensen.

Een van de grootste pijlers van het Internet of Things zijn sensoren. Het verzamelen van betekenisvolle data over de omgeving is het startpunt voor elke slimme toepassing. Dergelijke data wordt gemeten door een sensor, die fysieke signalen - zoals temperatuur, vochtigheid, kracht of snelheid - meet. De sensor zet dit om naar digitale gegevens, die automatisch doorgestuurd en uitgelezen kunnen worden. Sensoren worden vaak vergeleken met menselijke zintuigen omdat ze hun omgeving waarnemen. Dat kan door middel van geur, gevoel, geluid, zicht of smaak. Waar een mens soms inaccurate waarnemingen kan doen en niet overal tegelijk kan zijn om dit constant bij te houden, kan de automatisering van dit proces zorgen voor preciezere en meer up-to-date data.

Slimme of functionele masten kunnen naast verlichting bijvoorbeeld worden uitgerust met camera’s, sensoren of internet. Door meerdere functies aan een mast te koppelen kunnen we bijvoorbeeld verkeersstromen verbeteren, wat minder files en uitstoot betekent. Een ander voorbeeld is dat slimme lichtmasten ook de luchtkwaliteit kunnen meten.

Door de samenwerking tussen systemen en woningen wordt straks op slimme, efficiënte en zuinige wijze gebruik gemaakt van warmte, elektriciteit en water. Sensoren en slimme meters verzamelen data. Een zogenaamd smart grid bepaalt vervolgens op basis van data-analyses welke handelingen nodig zijn. De bewoners hebben via een app inzicht in het verbruik en de opwekking per woning en op buurtniveau.

Een slimme app die helpt de conditie te verbeteren, een online afspraak bij de huisarts of digitale hulpmiddelen waardoor mensen langer thuis kunnen wonen. Dit zijn voorbeelden van e-health toepassingen. E-health kan bijdragen aan de gezondheid van mensen. En het kan helpen de zorg betaalbaar te houden.

Tegenwoordig wordt onze elektriciteit steeds vaker aan de hand van hernieuwbare energiebronnen geproduceerd. Dat brengt nadelen met zich mee. De zon schijnt niet ’s nachts en de wind waait niet precies op die momenten dat we de energie nodig hebben. Smart grids (slimme netten) zijn uitgerust met sensoren voor het verzamelen en communiceren van gegevens. Met die informatie kan de hoeveelheid stroom automatisch bijgesteld worden. De beheerders worden op de hoogte gehouden van de toestand en bij problemen kunnen ze op afstand meteen ingrijpen. Maar het kan nog verder gaan: een smart grid kan ook communiceren met slimme meters en huishoudelijke apparaten, zoals wasmachines, automatisch laten draaien in periodes met veel elektriciteit op het net en lagere prijzen.

Een webwinkel is een winkel op internet. U kunt in een webwinkel producten bestellen en laten bezorgen of afhalen bij een afhaalpunt.

Meer informatie

Meer weten over Rotterdam Digitaal? Neem dan contact op met Frank Vieveen. Zie ook de pagina's over 5G, Glasvezel en Cybercriminaliteit.

Bekijk het programma voor ondernemers op de pagina over MKB010>>Next.