Leidingenbureau
Gepubliceerd op: 15-12-2016
Geprint op: 13-12-2019
https://www.rotterdam.nl/wonen-leven/leidingenbureau/
Spring naar het artikel

Ondergronds Rotterdam ligt vol met kabels en leidingen voor riolering, gas, water, elektriciteit en telecommunicatie. Daarom gaat de gemeente zorgvuldig om met de beperkte ondergrondse ruimte en is er veel aandacht voor de veiligheid.

Gemeente Rotterdam streeft naar:

  • een optimale beschikbaarheid van de ondergrond voor functies/ontwikkelingen in de stad en het havengebied
  • het borgen van veiligheid in relatie tot kabels die een gevaar kunnen opleveren en leidingen die gevaarlijke stoffen vervoeren
  • het beperken van de overlast voor de burger bij leidingwerkzaamheden.

Leidingenbureau

Het belangrijkste instrument dat we gebruiken om dit te bereiken is de uitgifte van vergunningen (of instemmingen bij Telecommunicatie-kabels). De behandeling van vergunningaanvragen vindt plaats bij het Leidingenbureau.

De medewerkers van het Leidingenbureau:

  • geven informatie bij de voorbereiding van vergunningaanvragen
  • toetsen de plannen voor de nieuwe leidingen aan de bestaande situatie en andere geplande werken
  • zorgen voor de vergunningverlening.

Afdeling Basisinformatie

De beoordeling van vergunningaanvragen gebeurt in nauw overleg met de beheerders van de buitenruimte. Voor het havengebied is dat met het Havenbedrijf Rotterdam. De leidinginspecteurs letten bij de uitvoering van het werk of de vergunningsvoorwaarden worden nageleefd. Tijdens de uitvoering meet de afdeling Basisinformatie de gelegde leidingen ter controle in. De gegevens worden verwerkt op de unieke Rotterdamse Leidingenverzamelkaart waarop alle leidingen in de ondergrond van Rotterdam staan. Deze kaart gebruikt de gemeente bij de beoordeling van nieuwe aanvragen.

Beleid kabels en leidingen

Het Leidingenbureau houdt zich naast de vergunningverlening actief bezig met de ontwikkeling van het beleid rond kabels en leidingen. Daarom doet gemeente Rotterdam onder andere mee aan het landelijke samenwerkingsverband van gemeenten: het Gemeentelijk Platform Kabels en Leidingen.

Visie ondergrondse infrastructuur

De visie op de ondergrondse infrastructuur:

  • is gericht op het intensiever en flexibeler gebruik van de ondergrond
  • moet zorgen voor minder opbrekingen.

De Rotterdamse visie op de ondergrond sluit aan bij de Resillience strategie en zorgt voor een toekomstbestendige fysieke basis. Verschillende ontwikkelingen en de grote druk op de ondergrond, in bepaalde plekken in de stad, vragen andere maatregelen. Maatregelen die ervoor zorgen dat de kwaliteit van de leefomgeving op niveau blijft:

  • het bundelen van kabels en leidingen
  • in meerdere lagen leggen van kabels en leidingen
  • zonder graven (sleufloos) aanleggen van kabels en leidingen.

Lees meer hierover in het Visiedocument Ondergrondse Infrastructuur.

Maand van de Onderwereld

De Maand van de Onderwereld is weer voorbij. Hieronder terugblikken naar de excursies, lezingen en het congres.

Heeft u dit jaar nog geen kennis kunnen maken met de indrukwekkende ondergrond, dan is er volgend jaar een herkansing. Ook dan organiseert Rotterdam weer een maand van de ondergrond in november. Tot volgend jaar!

Ook dit jaar was er in de maand november de mogelijkheid om een bezoekje te brengen aan de ondergrond van Rotterdam. Het wordt steeds drukker onder de grond. Het krioelt van onmisbare kabels, leidingen en andere voorzieningen die Rotterdam leefbaar en bereikbaar houden. Ook zit er een rijke geschiedenis verborgen in de ondergrond. Reden genoeg voor ons om de ondergrond jaarlijks in de etalage te zetten. En voor de Rotterdammer om er een kijkje in te nemen of naar een van de lezingen over bijvoorbeeld de bommenkaart of klimaatadaptatie te gaan.

In totaal namen ruim 1.300 mensen een kijkje in de onderwereld. Hadden we twee bezoekers die bijna bij alle activiteiten aanwezig waren, zat de excursie naar de basculekelder van de Erasmusbrug als eerste vol en kon je dit jaar voor het eerst op bezoek in de atoombunker aan de Westzeedijk. Kortom: een geslaagde maand.

Excursies

Hieronder foto’s van een aantal excursies (klik op de foto's voor een grotere versie). Wilt u zelf de archeologische stadswandeling maken, download de app via de pagina Archeologie.

Op initiatief van gemeente Rotterdam en de normcommissie Transportleidingen is tijdens de Rotterdamse Maand van de Onderwereld een congres georganiseerd op 28 november.

Tijdens dit congres is het eerste exemplaar van NEN 3650 voor de toekomstbestendigheid van de ondergrondse transport-infrastructuur uitgereikt aan Frans Driessen van VELIN.

De aanleiding voor het congres is de herziening van de normenreeks voor transportleidingen (NEN 3650). Deze normen vormen de basis voor het veilige transport van gevaarlijke stoffen in Nederland.

Congres transportleidingen

Na een intensief traject, waarbij naast de aanpassing aan de technologische ontwikkeling ook de relatie met wet- en regelgeving en de consistentie van het gehele normenstelsel (ISO-CEN-NEN) aandachtig is bekeken, is de herziening van de NEN 3650 reeks gerealiseerd. Frans Driessen, Directeur Vereniging van Leidingeigenaren Nederland (VELIN) vat het belang van de reeks goed samen: ‘Een buisleiding ontwerpen en beheren? De NEN 3650 consulteren!’

Op deze dag hebben sprekers die betrokken zijn bij de buisleidingenwereld hun visie gedeeld over het belang van de infrastructuur, de betekenis voor de Nederlandse economie en de ‘ins & outs’ van de vernieuwde serie normen. Ruim 250 deelnemers hebben aandachtig het programma gevolgd.

Wil Kovács, manager beheer Ondergrond bij de gemeente Rotterdam: ‘Veel ontwikkelingen zoals energietransitie, klimaatadaptatie, circulaire economie, digitale transformatie en verstedelijking hebben allemaal impact op de ondergrondse infrastructuur. Ruimte is geen probleem maar een aandachtspunt!’

Het belang van NEN 3650

NEN 3650 is cruciaal om een veilig en goed transport van water, gevaarlijke stoffen, energiebronnen en energiedragers te garanderen. Daarom wordt er hard gewerkt om nieuwe energiedragers als waterstof en andere ontwikkelingen te verwerken in de reeks. Adriaan den Herder, voorzitter van de normcommissie Transportleidingen en Manager Installaties Nederland bij de Gasunie sloot deze dag af met de woorden: ‘Buisleidingen blijven belangrijk voor Nederland!’

Niet veel mensen staan erbij stil, maar het is druk in de Rotterdamse bodem. Je vindt er onder andere riolering, drinkwaterleidingen, gasleidingen, elektriciteits- en glasvezelkabels.

Zonder al die voorzieningen is het moderne leven bovengronds niet mogelijk. Met de Maand van de Onderwereld vraagt de gemeente aandacht voor dit onzichtbare, maar oh zo belangrijke deel van de stad.

Niet alleen is het overvol in de Rotterdamse bodem, hij zakt ook gemiddeld zo’n een tot tien millimeter per jaar. Al eeuwenlang bouwen we hier op slappe veengrond, die daar eigenlijk helemaal niet geschikt voor is. ‘Die veengrond werkt als een spons’, vertelt Thuy Do, adviseur water, bodem en klimaat bij de gemeente Rotterdam. ‘Als het water uit de bodem is onttrokken, krimpt de bodem. Dat noemen we zetting of inklinking. Omdat de bodem in Rotterdam overal net een beetje anders is van samenstelling, krimpt de grond niet overal even hard. En bovendien is de druk op de bodem ook overal verschillend. Daardoor ontstaan zogenoemde zettingsverschillen.’

Natte voeten

Het zijn vooral die verschillen die voor problemen kunnen zorgen. Zowel onder- als bovengronds. Do: ‘Als je huis harder zakt dan de omliggende grond, dan wordt je huis het laagste punt. En water stroomt altijd daarnaartoe. Dus als je kelder niet waterdicht is, krijg je natte voeten. Dit probleem speelt vooral bij huizen die niet op heipalen zijn gefundeerd. Dat zijn vaak relatief goedkope huizen, die snel zijn gebouwd in tijden van woningnood.’

Boosdoener

Ondergronds speelt nog een ander probleem. Daar krioelt het van de kabels en leidingen. Door ongelijke zetting kunnen die breken. Als dat gebeurt is het meestal op de plek waar de kabel of leiding een huis binnengaat. Want daar ontstaan vaak de grootste niveauverschillen.

Volgens Wim Noordhof van het leidingenbureau en beheer ondergrond is ongelijke zetting niet altijd de boosdoener bij incidenten zoals leidingbreuken. ‘We kennen niet precies het effect van bodemdaling op de ondergrond. Vaak spelen er meerdere factoren mee. Materiaalmoeheid of graafwerkzaamheden in de buurt bijvoorbeeld. Maar de ongelijke bodemdaling kan wel een rol spelen.’

Het is de taak van de gemeente om de buitenruimte te onderhouden. Daaronder valt ook het ophogen van de grond waar dat nodig is. Dat moet in Rotterdam eens in de dertig tot veertig jaar gebeuren. Evides is verantwoordelijk voor onderhoud en reparaties aan waterleidingen en Stedin voor de elektriciteitskabels. Huiseigenaren zijn zelf verantwoordelijk voor hun fundering en voor het waterdicht maken en houden van hun huis, dus incl. kelders en souterrains en het ophogen van hun tuin.

Het veranderende klimaat is ook een factor van belang bij het hele bodemverhaal. ‘Steeds heftigere regenbuien zorgen voor meer wateroverlast’, vertelt Martine Coevert, adviseur bodemdaling. ‘Maar ook grote droogte is een probleem. De bodem klinkt daardoor extra in. Tegels gaan loszitten, bomen hebben het moeilijk of gaan dood. En ja, de bodemdaling kan daardoor versnellen.’

Meer overlast

Maar wat merkt de gemiddelde Rotterdammer hier allemaal van? Noordhof: ‘Zij gaan merken dat de straat vaker open moet voor onderhoud aan nog meer kabels en leidingen en voor ophogingen. Met overlast en verminderde bereikbaarheid tot gevolg. Door samenwerking met de verschillende partijen en het combineren van werkzaamheden proberen we die overlast wel zoveel mogelijk te beperken. ‘

Do roept Rotterdammers op hun ogen maar ook hun neus goed open te houden. ‘Meld gaten in het wegdek, plassen die blijven staan, water dat omhoogkomt en losliggende tegels bij de gemeente via www.rotterdam.nl/meldingen of via de BuitenBeter-app. Dan repareert de gemeente het maar we kijken ook naar de achterliggende oorzaak. Ruik je een rioollucht of gas bij de voordeur? Meld dat ook. Het kan betekenen dat er scheurtjes in de leidingen ontstaan.’

Maandag 4 november 2019 startte de Maand van de Onderwereld met het geven van aandacht aan de drukke ondergrond van de in verbouwing zijnde Coolsingel.

Afgesproken is dat nu de ondergrond hier duurzaam en zorgvuldig is aangepakt er de komende jaren niet meer gegraven hoeft te worden. Om dit kracht bij te zetten, ondertekenden alle betrokken partijen in de ondergrond deze graafrust.

Tijdens de Maand van de Onderwereld vertellen deskundigen tijdens veel unieke (gratis) activiteiten over de ondergrond en de ondergrondse uitdagingen waarvoor de stad staat. Iedereen kan zich opgeven via de link onderaan deze pagina.

Deuren gaan open die normaal gesloten zijn. Bezoek de grootste basculekelder van Europa of maak een stadswandeling door het Rotterdam van de Middeleeuwen. Zie met eigen ogen wat er met het afvalwater van een half miljoen Rotterdammers en bedrijven onder de grond gebeurt. Of daal af naar het diepste punt van het ventilatiegebouw en luister naar de verhalen over de 75 jaar oude Maastunnel.

De boulevard die Rotterdam verdient

De Coolsingel is dé boulevard van Rotterdam. Zowel stedebouwkundig als historisch is de straat beeldbepalend voor de binnenstad. De nieuwe inrichting geeft de Coolsingel zijn uitstraling en allure terug. En zelfs meer dan dat: de Coolsingel wordt weer de trots van alle Rotterdammers. De werkzaamheden duren tot maart 2021.

\