Samenwerking afvalwaterketen
Gepubliceerd op: 15-12-2016
Geprint op: 27-11-2021
https://www.rotterdam.nl/wonen-leven/samenwerking-afvalwaterketen/
Ga naar de hoofdinhoud

Een gesloten afvalwaterketen in 2050 voor Rotterdam. Het is de gezamenlijke ambitie van de gemeente Rotterdam en waterpartners. Ze bundelen hiervoor de krachten in de Rotterdamse Samenwerking in de Afvalwaterketen (RoSA).

De samenwerkende partijen van RoSA zijn: de gemeente Rotterdam, de gemeente Capelle aan den IJssel, Hollandse Delta, het Hoogheemraadschap van Delfland, het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard en Evides Waterbedrijf. De ketenpartners richten zich sinds 2013 op de verandering naar een circulair watersysteem in 2050. Ze werken samen om de kwetsbaarheid van de afvalwaterketen te verkleinen, kwaliteit te verbeteren en kosten te besparen.

Gesloten afvalwatersysteem

Een gesloten waterkringloop, een circulair watersysteem, draait om het scheiden van schone en vieze afvalstromen en om hergebruik van afvalwater. Ook het filteren van waardevolle grondstoffen uit afvalwater, dat een bron aan grondstoffen en energie bevat, speelt een belangrijke rol. Stel dat sommige wijken in Rotterdam volledig tegelvrij zijn, ons drinkwater het schoonste is van Nederland en zuiveringen fosfaat terugwinnen uit afvalwater. Dan is ons watersysteem circulair.

Het watersysteem dat er nu is, met sloten, singels, riolering en waterzuivering, blijft de stevige basis op weg naar de verandering. Het bestaande systeem houdt ons gezond en houdt de stad droog en aantrekkelijk.

Visie en routekaart RoSA

De verandering naar de gesloten afvalwaterketen in 2050 ligt vast in een visie voor langere periode. De routekaart is de aanpak van de partijen en neemt je mee langs de ontwikkelpaden naar een circulaire waterkringloop.

De routekaart heeft twee sporen. Het ‘reguliere spoor’ richt zich op ontwikkeling van de waterketen en het watersysteem. Zoals het verbeteren van de waterinfrastructuur die er nu is, zodat deze langer en beter blijft werken. Het ‘schaduwspoor’ geeft ruimte voor vernieuwende ideeën en initiatieven van burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Ook die zijn nodig om vaart te zetten achter de verandering in de afvalwaterketen.

Vier ontwikkelpaden

De route naar een verandering in de afvalwaterketen loopt langs vier ontwikkelpaden. Deze strategie is 10 oktober 2016 vastgesteld. De Erasmusbrug staat symbool voor de ontwikkelpaden naar de toekomst.

Ontwikkelpaden strategie

  • structuur benutten
  • scheiden van stromen
  • sluiten van kringlopen
  • participatie en maatschappij.

De steunpilaar van de brug staat voor de bestaande waterinfrastructuur. Het is de basis van de weg naar een gesloten afvalwaterketen. Met ook rol voor ontwikkelingen in assetmanagement, informatievoorziening en het bijwerken van systemen. RoSA zet zich in voor een langere levensduur van de waterinfrastructuur en nieuwe investeringen.

Het scheiden van (afval)waterstromen en het sluiten van kringlopen dragen bij aan de ombuiging van de waterketen. Bij rioolvervanging wordt regenwater apart ingezameld en gekeken naar manieren voor hergebruik. Het zuiveren van afvalwater draait om het terugwinnen en gebruiken van waardevolle grondstoffen en energie.

Verandering is alleen mogelijk als de maatschappij betrokken is. Dat symboliseren de brugtuien. Dat betekent: kennis en informatie delen en samenwerken in voorbeeldprojecten.

Verantwoordingsrapportage 2013 - 2020

Het programma RoSA is in de afrondende fase. Samen werkten partijen de afgelopen 7 jaar aan een betrouwbare, betaalbare, toekomstbestendige en duurzame (afval)waterketen. De achterliggende doelen van de samenwerking waren kostenbesparing, kwaliteitsverbetering en vermindering van de kwetsbaarheid van de afvalwaterketen.

In 2021 blikten de RoSA-partners terug op deze samenwerking. De weerslag daarvan staat in de verantwoordingsrapportage 'RoSA 2013 – 2020'. Je leest er meer over het ontstaan van de samenwerking, de gestelde doelen en de resultaten van de projecten en activiteiten die zijn uitgevoerd.

Voorbeeldprojecten

RoSA werkt samen met bewoners, bedrijven en corporaties aan nieuwe mogelijkheden voor afvalwater en regenwater en onderzoek. Dat gebeurt via projecten zoals:

  • NEREUS, waarbij gezuiverd water wordt ingezet in stadslandbouw.
  • Het scheiden van stromen in de Rotterdamse Agniesebuurt, Rozenburg of het centrum van Capelle aan den IJssel.
  • De energie- en grondstoffenfabriek: een team van waterschappers dat zich op een verfrissende manier buigt over de verandering van afvalwaterzuivering naar hergebruik van energie en grondstoffen uit afvalwater.
  • Productie van biogas op de grotere afvalwaterzuiveringen en werken aan terugwinnen van fosfaat (op grote schaal).

Een stevige uitdaging

RoSA kijkt niet alleen naar het afvalwater als waardevolle bron van grondstof en energie. De stad maakt zich op voor klimaatveranderingen, die extreme droogte en hevige regenbuien met zich meebrengen. De wateropgave mag er zijn. De toekomstige afvalwaterketen sluit hierbij aan.

De gemeenten, waterschappen en het waterbedrijf onderzoekt hoe we omgaan met afvalwater in de toekomst.  En wat we doen met de afvoer van regenwater, grondwater, afvalwater en oppervlaktewater in een druk en complex stedelijk gebied. Rekening houdend met nieuwe technologieën, een omgeving die steeds verandert en kostenbesparingen. Een stevige uitdaging!

Samen een perspectief schetsen

Maar RoSA kijkt niet alleen naar het afvalwater als grondstof. De veranderingen in de afvalwaterketen staan niet op zichzelf. Ze sluiten nadrukkelijk aan bij het streven naar een waterbestendige stad en bij de realisatie van de overige wateropgaven.

Partijen onderzoeken hoe in de toekomst om te gaan om met afvalwater. Wat doen we met de afvoer van regenwater, grondwater, afvalwater en oppervlaktewater in een druk en complex stedelijk gebied. Het toekomstperspectief voor de Rotterdamse afvalwaterketen is een belangrijk onderdeel van de hele stedelijke omgeving. Een hele uitdaging! Rekening houden met nieuwe technologieën die zich in rap tempo aandienen. En met een omgeving die constant in beweging is. Terwijl de druk wordt opgevoerd om kosten te besparen en zo efficiënt mogelijk te werken.

Tijdens de Internationale Architectuur Biënnale 2014  is een presentatie gegeven over deze langetermijnvisie.

In de presentatie liet Jaap de Ron namens RoSA zien dat het tijd is om afvalwater niet meer te zien als afval. Het is een bron van energie en andere grondstoffen. Zo kan afvalwater alleen al in de regio Rotterdam 1 miljoen kilogram aan fosfaat leveren (grondstof voor onder andere kunstmest)! Met cellulose, dat we ook kunnen terugwinnen uit afvalwater, kunnen we meer dan 200 miljoen plastic bekertjes maken. Naast grondstoffen biedt afvalwater mogelijkheden voor het benutten van warmte en energie. Op dit moment benutten we al biogas dat vrij komt bij vergisting van slib, om elektriciteit op te wekken. Lees hier meer over op de website waterschapsenergie.nl. Met warmte uit de riolering is het mogelijk om zwembaden of kantoorpanden te verwarmen of straten vorstvrij te houden. Tot slot kan afvalwater ook worden gebruikt als een bron van zoet water.

De Rotterdamse Waterblog (2015) is gemaakt als inzending voor de RIONED prijsvraag 'Waar gaat de riolering naar toe?' en heeft de 1e prijs gewonnen. De Rotterdamse waterblog schetst een toekomstbeeld. Het maakt in één oogopslag duidelijk welke stappen er tot 2050 zijn genomen om de gestelde toekomstvisie te behalen. De Rotterdamse Waterblog bestaat uit fictieve voorbeelden. Momenteel wordt onderzocht of de weergegeven voorbeelden haalbaar zijn.

Meer informatie

Wilt u meer weten of heeft u een vraag over RoSA? Of wilt u het volledige rapport over de routekaart? Mail dan naar waterloket@rotterdam.nl.