Samenwerking afvalwaterketen
Gepubliceerd op: 15-12-2016
Geprint op: 22-03-2019
https://www.rotterdam.nl/wonen-leven/samenwerking-afvalwaterketen/
Spring naar het artikel
Foto: gemeente Rotterdam

Rotterdam, Hollandse Delta, het Hoogheemraadschap van Delfland en het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard werken intensief samen om hun gezamenlijke ambities in en voor de Rotterdamse afvalwaterketen waar te maken.

Hiertoe hebben ze in 2013 een samenwerkingsovereenkomst gesloten: Rotterdamse Samenwerking in de Afvalwaterketen (RoSA). Gemeente Capelle aan den IJssel is in 2014 aangehaakt bij RoSA. Op 21 februari 2018 trad ook drinkwaterleidingbedrijf Evides toe. De achterliggende doelen van de samenwerking zijn kostenbesparing, kwaliteitsverbetering en vermindering van de kwetsbaarheid van de afvalwaterketen.

RoSA tijdlijn

De tijdlijn laat de voortgang en resultaten zien binnen het programma RoSA:

Op maandag 25 juni heeft Annette Ottolini, algemeen directeur Evides Waterbedrijf de NEREUS-pilotlocatie in Rotterdam officieel geopend. In de NEREUS-pilotlocatie doet Evides Industriewater onderzoek om zoveel mogelijk waarde uit huishoudelijk afvalwater te creëren, zoals water, voedingstoffen en energie. In verschillende stappen en met behulp van diverse technieken wordt het afvalwater verzameld en verwerkt tot bruikbare grondstoffen. Evides doet dit in samenwerking met Logisticon water treatment B.V en de samenwerkingspartners van RoSA.

Dit onderzoek is onderdeel van het Europese Interreg project NEREUS, dat het inzetten van innovatieve technologieën voor het hergebruik van water, energie en voedingstoffen uit afvalwater in stedelijke context stimuleert. De Europese projectpartners zijn: CAPSO, DuCoop, HZ University of Applied Sciences, Southern Water Services LtD, University of Portsmouth, Water-Link en Vito/VLAKWA.

Meer informatie vindt u op evidesindustriewater.nl/nereus.

In april zijn de eerste stappen gezet op weg naar een RoSA masterplan. Drift, een bureau gespecialiseerd in transities, gaat samen met het kernteam aan de slag. Via interviewrondes en werkateliers halen we de oogst binnen van de diverse voorbeeldprojecten. Wat hebben we geleerd van de experimenten? Wat zijn maatschappelijke ontwikkelingen en hoe hangt dit samen met de RoSA ambities?

In april geeft het kernteam RoSA opdracht aan ‘The Rainwatercollectors’. Deze startup, gevestigd in BlueCity, doet een eerste verkenning om de waterkringloop te sluiten voor het BlueCitycomplex. Wat zijn de mogelijkheden om regenwater op te vangen, te gebruiken en na lokale zuivering grijswater weer her te gebruiken? Een eerste verkenning moet de mogelijkheden schetsen. Een eigentijdse samenwerking tussen startup, overheden en studenten die werkt aan de circulaire ambities van zowel BlueCity als RoSA.

Op het Spartaplein komt een ondergrondse waterbuffer. Waar regenwater voortaan wordt opgevangen en diep in de ondergrond wordt gepompt. Het water in deze ondergrondse waterbuffer wordt gebruikt om de grasmat van voetbalstadion Sparta te besproeien. Boven op de wateropvang komt een Cruyff Court waar de jeugd kan voetballen. Het werk duurt tot eind mei 2018.De kans op wateroverlast in Spangen neemt hierdoor af. Sparta gebruikt dit water in plaats van drinkwater voor het besproeien van de grasmat in het stadion. Zo werken gemeente Rotterdam en Hoogheemraadschap van Delfland samen met Sparta en Evides aan droge voeten voor de wijk en duurzaam hergebruik van regenwater.

Op woensdag 21 februari tekende Evides Waterbedrijf een samenwerkingsovereenkomst met RoSA. Ook Evides werkt nu mee om de gezamenlijke ambities in en voor de Rotterdamse afvalwaterketen waar te maken. Evides was de afgelopen jaren al betrokken bij RoSA, onder andere bij het opstellen van de Langetermijnvisie (pdf). Ook is Evides, waarin ook de gemeente en Rotterdamse waterschappen meedoen, partner in NEREUS, het vervolg op RINEW: een onderzoek naar het op een innovatieve en duurzame manier hergebruiken van nutriënten, energie en water afkomstig uit afvalwater. Om te komen tot de afvalwaterketen van de toekomst is de aansluiting van Evides van groot belang. Door de ondertekening van de overeenkomst wordt de samenwerking nu officieel bekrachtigd.

Binnen RoSA is afgesproken om de samenwerking op het gebied van het beheer van gemalen te verbeteren, bijvoorbeeld door het uitwisselen van kennis. Zo bekijken we met elkaar welke innovatieve maatregelen we bij gemaalrenovaties kunnen toepassen, dit noemen we het gemaal van de toekomst (pdf). Denk hierbij aan zonnepanelen, duurzame verlichting en slimme pompen.

De verlichting, ventilatie en ook de verwarming stemmen we automatisch af op de in het gemaal aanwezige personen. De zuinigste motoren drijven de gemaalpompen aan. En dankzij de intelligente frequentie-omvormers, die de motoren aansturen, zijn de pompen ook zelfreinigend. Deze maatregelen hebben een gunstig effect op het onderhoud en energieverbruik.

Rotterdam past al deze maatregelen toe bij van het rioolgemaal Prinsenland. Dit gemaal wordt momenteel gerenoveerd, een goed moment om de innovatieve maatregelen toe te passen. Gemaalbeheerder Ronald van Kampen vertelt: ‘De besparing aan energieverbruik die dit alles oplevert is naar verwachting minimaal 24% en een CO2 vermindering van 13,5 ton per jaar. Dat is wat 10 gezinnen samen gemiddeld jaarlijks uitstoten’. Naar verwachting is de renovatie eind 2018 klaar.

De samenwerkingspartners kunnen opgedane kennis en ervaringen gebruiken de renovatie van hun assets. Zo zijn we met elkaar op weg naar een duurzame keten.

Langetermijnvisie: het sluiten van kringlopen

De ketenpartners hebben hun ambities verwoord in een langetermijnvisie op de Rotterdamse afvalwaterketen. De visie is het richtpunt voor alle betrokken partijen: professionals, inwoners, bestuurders en ketenpartners die mogelijkheden zien voor samenwerking. De visie legt een toekomstbeeld vast van de Rotterdamse afvalwaterketen met 2050 als richtpunt. De route daar naartoe is vastgelegd in een afzonderlijke strategie. Deze strategie is op 10 oktober 2016 vastgesteld.

De LTV zet in op een verandering naar een gesloten afvalwaterketen in 2050. Dit wil zeggen meer aandacht voor het sluiten van kringlopen en voor het terugwinnen van energie en grondstoffen uit afvalwater. Maar de basis is en blijft het bestaande robuuste Rotterdamse watersysteem zoals dat in de afgelopen decennia is opgebouwd. Dus de sloten en singels, riolering en afvalwaterzuivering.

Rotterdamse brug

De strategie bestaat uit vier ontwikkelpaden:

  • structuur benutten
  • scheiden van stromen
  • sluiten van kringlopen
  • participatie en maatschappij

Deze ontwikkelpaden zijn gesymboliseerd in de Rotterdamse brug naar de toekomst. Het benutten van de bestaande infrastructuur vormt de stevige steunpilaar van de brug. Ontwikkelingen in assetmanagement, informatievoorziening en modellering van systemen spelen hierin een belangrijke rol. We zetten in op levensduurverlenging en nieuwe investeringen die flexibel genoeg zijn om mee te groeien in de ontwikkelingen.

Het scheiden van (afval)waterstromen en het sluiten van kringlopen dragen bij aan de transitie naar een nieuwe waterketen. Bij rioolvervanging zamelen we hemelwater apart in en zoeken naar mogelijkheden voor nuttig hergebruik. Het zuiveren van afvalwater is mede gericht op het terugwinnen en gebruik van waardevolle stoffen en energie. Dit alles heeft een verbinding met de maatschappij. Zoals de tuien van de brug het brugdek dragen van participatie en maatschappij, als laatste ontwikkelpad. Dit ontwikkelpad is de drager waarmee de transitie naar de toekomst mogelijk wordt gemaakt. Hierbij zijn het uitwisselen en delen van kennis en informatie van groot belang, evenals de samenwerking aan innovaties in voorbeeldprojecten.

Voorbeeldprojecten

Deze veranderingen zijn dichterbij dan je misschien denkt. Rotterdamse partners werken al concreet samen in een project als NEREUS. Maar ook buiten de regio Rotterdam bundelen organisaties hun krachten in samenwerkingsverbanden zoals de energie- en grondstoffenfabriek.

De komende jaren werken we aan onderzoeken en beproeven van nieuwe mogelijkheden in voorbeeldprojecten, zoals het project NEREUS. Een decentrale zuivering waarbij gezuiverd water wordt ingezet in stadslandbouw. Maar ook het scheiden van stromen in de Rotterdamse Agniesebuurt, Rozenburg of het centrum van Capelle a/d IJssel. Op de grotere afvalwaterzuiveringen produceren we biogas en wordt gewerkt aan het terugwinnen van fosfaat op grote schaal. Met de strategie werken gemeenten, waterschappen en drinkwaterbedrijf aan een veelkleurig palet van projecten samen met bewoners, bedrijven, corporaties etc. aan de nieuwe mogelijkheden voor afvalwater en regenwater.

Samen een perspectief schetsen

Maar RoSA kijkt niet alleen naar het afvalwater als grondstof. De veranderingen in de afvalwaterketen staan niet op zichzelf. Ze sluiten nadrukkelijk aan bij het streven naar een waterbestendige stad en bij de realisatie van de overige wateropgaven.

Partijen onderzoeken hoe in de toekomst om te gaan om met afvalwater. Wat doen we met de afvoer van regenwater, grondwater, afvalwater en oppervlaktewater in een druk en complex stedelijk gebied. Het toekomstperspectief voor de Rotterdamse afvalwaterketen is een belangrijk onderdeel van de hele stedelijke omgeving. Een hele uitdaging! Rekening houden met nieuwe technologieën die zich in rap tempo aandienen. En met een omgeving die constant in beweging is. Terwijl de druk wordt opgevoerd om kosten te besparen en zo efficiënt mogelijk te werken.

Tijdens de Internationale Architectuur Biënnale 2014  is een presentatie gegeven over deze langetermijnvisie.

In de presentatie liet Jaap de Ron namens RoSA zien dat het tijd is om afvalwater niet meer te zien als afval. Het is een bron van energie en andere grondstoffen. Zo kan afvalwater alleen al in de regio Rotterdam 1 miljoen kilogram aan fosfaat leveren (grondstof voor o.a. kunstmest)! Met cellulose, dat we ook kunnen terugwinnen uit afvalwater, kunnen we meer dan 200 miljoen plastic bekertjes maken. Naast grondstoffen biedt afvalwater mogelijkheden voor het benutten van warmte en energie. Op dit moment benutten we al biogas dat vrij komt bij vergisting van slib, om elektriciteit op te wekken. Lees hier meer over op de website www.waterschapsenergie.nl. Met warmte uit de riolering is het mogelijk om zwembaden of kantoorpanden te verwarmen of straten vorstvrij te houden. Tot slot kan afvalwater ook worden gebruikt als een bron van zoet water.

De Rotterdamse Waterblog (2015) is gemaakt als inzending voor de RIONED prijsvraag 'Waar gaat de riolering naar toe?' en heeft de 1e prijs gewonnen. De Rotterdamse waterblog schetst een toekomstbeeld. Het maakt in één oogopslag duidelijk welke stappen er tot 2050 zijn genomen om de gestelde toekomstvisie te behalen. De Rotterdamse Waterblog bestaat uit fictieve voorbeelden. Momenteel wordt onderzocht of de weergegeven voorbeelden haalbaar zijn.

Meer informatie

Wilt u meer weten of heeft u een vraag over RoSA? Stuur dan een e-mail naar het programmateam.