Bomen
Gepubliceerd op: 15-12-2016
Geprint op: 30-11-2020
https://www.rotterdam.nl/wonen-leven/bomen/
Ga naar de hoofdinhoud

In de stad staan ruim 160.000 bomen. Ze staan in straten, op pleinen, langs wegen en singels en in plantsoenen en parken. In natuurlijke groenstroken en stukken bos groeien nog eens 450.000 bomen. Samen is dat meer dan 1 boom per inwoner!

In Rotterdam zijn meer dan 700 verschillende soorten bomen te vinden. Er is zelfs een boom naar de stad vernoemd, de acer pseudoplatanus 'Rotterdam'. Meer weten over de Rotterdamse bomen? Bekijk het historisch overzicht in vogelvlucht.

Rotterdam heeft ook een aantal monumentale bomen. Daarvan zijn de bomen in het Centrum opgenomen in een 1,5 uur durende wandelroute langs 22 bomen met een verhaal.

Belangrijk voor de stad

Bomen zijn belangrijk voor Rotterdammers en de stad. Ze geven de stad sfeer, karakter en kleur. De Rotterdamse bomen brengen natuur in de stad en hebben een gunstig effect op het stadsklimaat.

Stadsbomen hebben het niet gemakkelijk. Ze worden gemiddeld maar half zo oud als bomen in een bos. Het klimaat in de stad is vrij extreem in vergelijking met het bos. Ook is in de stad de bodem vaak sterk verdicht. De groeiplaats is te klein, de omgeving stoffig en droog. En graafwerkzaamheden worden vlakbij de wortels uitgevoerd. Jaarlijks hoogt de gemeente vele kilometers straat op. Helaas lukt het niet altijd om de bomen bij straatophoging te sparen. Tenslotte stellen we hoge eisen aan de veiligheid van bomen. Bij onaanvaardbare risico’s worden de bomen gesnoeid of vervangen.

Gemeente Rotterdam hoogt jaarlijks vele kilometers straat op, omdat de stad voortdurend zakt. Als het hoogteverschil tussen straat en huizen te groot wordt, moet de straat worden opgehoogd.
Voor de bewoners is dat prettig, voor bomen niet altijd. De gemeente vindt het belangrijk om de bomen bij straatophoging te sparen, maar dat lukt helaas lang niet altijd. Dat vinden wij jammer maar er zijn goede redenen voor. Meer hierover ziet u in de film hieronder. U komt meteen te weten wat de gemeente doet om bomen te behouden. Vitale bomen die niet meer op hun oude plek kunnen blijven, worden in het bomendepot geplaatst.

De gemeentelijke bomenexperts houden de bomen goed in de gaten. Ze controleren de groei en ontwikkeling van de bomen en bepalen de onderhoudsbehoefte. Waar en wanneer moeten de bomen worden gesnoeid? Bomen gevoelig voor ziekten of die een aanrijding of straatophoging hebben doorstaan, krijgen extra aandacht. Bekijk ook het groenonderhoud in Rotterdam.

Boom- en heesterziekten

Net als mensen kunnen bomen en heesters ook ziek worden of ergens last van hebben. De meest voorkomende ziekten bij Rotterdamse bomen en heesters zijn:

De rupsen van de buxusmot zijn te vinden in buxushagen. Zij tasten de bladeren van de haag aan. Buxus is een kleine heester, die vaak als haag wordt gebruikt. De rupsen die gesignaleerd zijn in verschillende Rotterdamse tuinen kunnen de bladeren in enkele dagen tijd compleet wegvreten. Het gevolg: schade aan de buxushagen. De schade is helaas onomkeerbaar en onherstelbaar.
De gemeente pakt de buxushagen in de tuin van de Stadhuis, in Schoonoord en de Oudhollandse tuin in Het Park bij de Euromast aan. Zo voorkomen we dat de buxusmot daar veel schade veroorzaakt. De rupsen worden bestreden met een erkend biologisch bestrijdingsmiddel. Omdat er meerdere generaties rupsen actief kunnen worden, is herhaling van deze behandeling nodig.
De buxusmot kan ook in particuliere tuinen voorkomen. We willen verspreiding van de eitjes, rupsen en poppen zo veel mogelijk vermijden. Daarom kunt u de afgeknipte takken of de verwijderde plant(en) het beste in een afgesloten zak in de restafvalcontainer doen.
Aangetaste buxus mag niet bij het gft-afval. Het gft-afval wordt namelijk gecomposteerd en de buxusmot kan in verpopte vorm het composteerproces overleven.

De aangetaste takken en planten kunnen ook in gesloten afvalzakken als restafval worden aangeboden bij een van de Rotterdamse milieuparken.

De brandharen van de eikenprocessierupsen kunnen voor vervelende irritatie en jeukklachten zorgen. De eikenprocessierupsen zijn larven van de nachtvlinder en gaan groepsgewijs - in processie - op zoek naar voedsel. Ze komen vooral voor op zomereiken. De gemeente nodigt natuurlijke vijanden van de rups, zoals koolmezen en vleermuizen, uit door het ophangen van nestkasten en bestrijdt de rupsen op gemeentelijke bomen in de risicogebieden, zoals langs drukbezochte fietspaden in parken. Verder worden op diverse locaties nabij en onder eiken niet meer gemaaid, zodat passanten en honden minder snel met de nesten in aanraking komen. Heeft u ook eikenprocessierupsen gezien? U kunt dit in de maanden dat de rups voorkomt, melden via telefoonnummer 14 010. Of via het meldingenformulier onder de categorie bomen.

Meer informatie

Op de website van de GGD vindt u meer informatie over de eikenprocessierups.

Essentaksterfte wordt veroorzaakt door de schimmel Hymenoscyphus fraxineus. Van juni tot september verschijnen er kleine, witte paddenstoeltjes op afgevallen bladstelen. De paddenstoeltjes produceren sporen die over lange afstanden verspreid worden door de wind. Door de sporen kunnen de bladeren van gezonde essen besmet raken.

Aanpak in Rotterdam

De gemeente zorgt voor het veilig houden van de essen (individuele bomen en bomen of struiken die onderdeel zijn van een plantsoen), door gerichte inspectie, snoei en kap van de aangetaste en risicovolle bomen. Preventief kappen en snoeien doet de gemeente zo min mogelijk, omdat het tempo van de aantasting kan variëren door verschillen in sortiment, locatie en vitaliteit van de essen. Hiermee kan de gemeente de impact van ingrepen op de omgeving zoveel mogelijk beperken.

Hoe te herkennen

De bomenziekte vormt vooral een bedreiging voor jonge essen. Aangetaste takken sterven af, waardoor een steeds groter deel van de boom afsterft. Oudere essen lopen soms weer uit op de gezonde delen en herstellen op die manier of gaan nog jaren mee. Aangetaste essen zijn te herkennen aan de toenemende hoeveelheid kale takken en aan blaasjes of afgestorven plekken op de stam en de takken.

De iep reageert op de schimmelinfectie door besmette houtvaten af te sluiten. Het gevolg is dat er geen transport naar takken en twijgen meer mogelijk is. Deze verwelken vervolgens, waarna de iep volledig kan afsterven. De schimmel Ophiostoma ulmi (syn. Ceratocystis ulmi) is de oorzaak van deze zeer besmettelijke schimmelziekte onder iepen.
De iepenspintkever verspreidt de iepziekte. Tijdens de zomermaanden vliegt de iepenspintkever rond, op zoek naar een zieke of kwijnende iep om zich voort te planten. De vrouwelijke kever boort zich door de bast en zet haar eitjes af. Na het uitkomen van deze eitjes duurt het, afhankelijk van het weer, ongeveer twee tot drie weken voordat jonge kevertjes uitvliegen. Zij zijn met de iepenziekteschimmel besmet en kunnen, door vraat aan de jonge twijgen, gezonde iepen aantasten. De iepziekte kan zich ook via wortelcontact verspreiden tussen zieke en gezonde iep.

Bestrijding iepziekte

De iepziekte is zeer besmettelijk, ook dood hout (zoals meegenomen brandhout) kan een besmettingshaard zijn. Iepen waarbij de ziekte is geconstateerd worden daarom altijd zo spoedig mogelijk gerooid om besmetting te voorkomen. Het gekapte hout moet bovendien altijd volgens bepaalde voorschriften worden verwerkt. De voorwaarden worden genoemd in de Algemene Plaatselijke Verordening onder artikel Artikel 4:11j.
Het iepenbestand in Rotterdam wordt jaarlijks gecontroleerd op deze ziekte. Om te voorkomen dat gezonde bomen het krijgen worden de iepen met een diameter groter dan 15 cm ingeënt. Het is te vergelijken met een griepprik. Dat seizoen kunnen de iepen de ziekte niet krijgen.
De gemeente Rotterdam doet mee aan een landelijke proef met nieuwe resistentere iepensoorten. Zo dragen wij bij aan een groene stad, ook op lange termijn. De nieuwe iepen die geplant worden in de stad zijn van resistente soorten.

Deze ziekte, een aantasting van kastanjebomen, verspreidt zich over heel Nederland. Bomen krijgen bruine-rode vlekken op de stam en 'bloeden' donker vocht. De aantasting leidt tot baststerfte en soms tot sterfte van de boom. Sterfte wordt vaak versneld of versterkt door secundaire aantastingen door verschillende schimmels. Een bacterie uit de groep van Pseudomonas syringae is de oorzaak. Dode of bijna dode kastanjebomen die veiligheidsrisico's opleveren  worden gekapt. Alle bomen met deze ziekte worden jaarlijks gecontroleerd op de mate van besmetting.

Bomenexpert Ronald Loch van de gemeente houdt de bomen en de ontwikkeling van de kastanjebloedingsziekte goed in de gaten. Bekijk het nieuwsitem van Open Rotterdam op YouTube.

De massariaziekte (veroorzaakt door een schimmel) zorgt voor optredende houtrot aan de bovenzijde van takken van platanen. Daardoor kunnen takken gemakkelijk afbreken, wat weer ernstige problemen voor de openbare veiligheid kan opleveren. Om die reden worden volwassen en oude platanen gecontroleerd op de aanwezigheid van Massaria. Waar nodig worden aangetaste takken uit de bomen gesnoeid om veilig gebruik van de weg te garanderen.

In mei/juni zijn er in de stad Rotterdam sommige soorten bomen (voornamelijk kersen), maar meestal in heesters in randen van bosplantsoen en heestervakken, enkele weken ingepakt in een zijdeachtig spinsel. Op de bomen of heesters zitten dan honderden rupsen van de spinselmot. Deze rupsen eten dan alle bladeren van die bepaalde boomsoort op. De rupsen van de spinselmot zijn te herkennen aan hun geelgroen of geelachtige kleur met donkere stippen. Wanneer de rupsen zich volgegeten hebben, spinnen ze zich in dichte cocons. In juli komen uit deze cocons de spinselmotjes. In Rotterdam zijn al jarenlang plekken, zoals in Charlois en IJsselmonde, waar deze mot een plekje vindt om zichzelf voort te planten. Ervaring van de gemeente is dat zelfs als de bomen helemaal kaal worden gevreten, ze meestal volledig herstellen. Tot nu toe bestrijdt de gemeente Rotterdam deze rupsen niet. De aanwezige spinselmot is namelijk niet gevaarlijk voor de gezondheid.

Bomendepot

Bomen moeten soms wijken als gevolg van werkzaamheden. Vitale bomen die verplant kunnen worden, krijgen een bestemming binnen een project of ergens anders in de stad. Is er niet direct een nieuwe plek voor een te verplanten boom, dan verzorgen we de boom in het bomendepot. Voordat de bomen een nieuwe plek in de stad krijgen, blijven ze ongeveer drie in het bomendepot. Zo kunnen ze op hun gemak herstellen. Bekijk hieronder de video.

Vervangen van bomen

Jaarlijks worden dode bomen gerooid. Dat gebeurt uit voorzorg om onveilige situaties te voorkomen. De werkzaamheden vinden plaats in de periode november tot en met maart. Op de Rotterdamse bomenkaart kunt u zien om welke bomen het gaat. En of er een nieuwe boom voor terug komt.

In de hele stad controleert de gemeente de bomen daarnaast geregeld door de zogenaamde ‘zorgplicht’. Ook dan kan er aanleiding zijn om zieke bomen uit voorzorg te snoeien en te rooien.

Kapvergunning

Wilt u een boom verwijderen, verplaatsen of sterk snoeien? Dan heeft u mogelijk een omgevingsvergunning nodig. Doe de Vergunningcheck en zie meteen of u een vergunning nodig heeft:

Aangevraagde en verleende omgevingsvergunningen kunt u bekijken op deze kaart: