Spring naar het artikel

Rotterdam heeft meer dan 600.000 bomen! Van straatbomen, parkbomen tot echte monumentale bomen. Door de Tweede Wereldoorlog en de zakkende bodem niet veel oude bomen, maar toch staat er een aantal dat kenmerkend is voor de stad.

Er staan ruim 1600 stuks in openbaar groen. Een boom is monumentaal, als deze voldoet aan één van de volgende criteria:

  • Monumentale boom cf. de lijst landelijke Bomenstichting
  • Herdenkingsboom
  • Uniciteit
  • Plantjaar voor 1940 (en niet 1900)
  • Stamdoorsnede groter dan 115 cm
  • Dendrologisch van betekenis: zeldzaam zijn door zijn geslacht, soort, variëteit of ras, met een stamdiameter van meer dan 29 cm.

Algemene randvoorwaarden bij selectie:

  • bomen in bosplantsoen vallen buiten de selectie
  • de boom staat in openbaar gebied (excl. bedrijventerrein en havengebied)
  • alle verschijningsvormen (standaard en vormboom) voor de 'Bomenstichting-bomen' en herdenkingsbomen
  • dendrologisch belangrijke bomen en bomen die geplant zijn voor 1940, zijn alleen monumentaal als zij een standaard boomvorm hebben en met een stamdiameter van >29 cm.

Voorbeelden van monumentale bomen

Op de Lijnbaan staat een plataan waar vroeger, bij de bouw van de Lijnbaan, speciaal een pleintje omheen is aangelegd. Deze boom dateert al van 1851 en heeft het bombardement van 1940 overleefd. Op ongeveer tien meter van de plataan staat de vroegere toegangspoort van het Coolsingelziekenhuis. Deze poort is het enige deel van het ziekenhuis dat is overgebleven na het bombardement.

Een van de dikste bomen van de stad is de plataan uit 1860 in Het Park. Op de Begraafplaats Crooswijk staat een rode beuk uit 1822. En midden in de Westersingel staat de Breitenbach-plataan. In de jaren zestig heeft de Mauritsweg/Westersingel een reconstructie ondergaan en is voor deze boom een eigen bastion ontworpen.

Koningin Emmaplein: rode beuk

Het koningin Emmaplein is een plein in het Scheepvaartkwartier van Rotterdam. Het plein is bebouwd tussen 1888 en 1891. In die tijd is ook deze rode beuk geplant.

Lijnbaan: plataan

Op de Lijnbaan staat een plataan waar een speciaal pleintje omheen is aangelegd. Deze boom dateert al van 1851 en heeft het bombardement van 1940 overleefd. Op ongeveer 10 meter van de plataan staat de vroegere toegangspoort van het Coolsingelziekenhuis. Deze poort is het enige deel van het ziekenhuis dat is overgebleven na het bombardement.

Westersingel: plataan

Een van de indrukwekkendste bomen van Rotterdam en rond de 130 jaar oud. In de jaren ’60 van de vorige eeuw is de boom verhuisd van de westkant naar de oostkant van de Westersingel. Omdat de boom eind jaren ’90 dreigde weg te zakken is de bestrating rondom de boom weggehaald en wordt de grond rond de boom regelmatig opgehoogd. Zo kan de boom nieuwe wortels vorm en lift de boom zich als het ware op.

Stieltjesstraat: iep

Deze iep is bijna 100 jaar oud en staat aan de Stieltjesstraat. Daar staat een muurfragment ter nagedachtenis aan de Joodse Rotterdammers die in de Tweede Wereldoorlog werden bijeengebracht in Loods 24. Van hieruit werden zij getransporteerd naar concentratie- en vernietigingskampen. Onder hen waren 686 kinderen van 12 jaar of jonger. Hun namen staan op het in 2013 opgerichte Kindermonument. De muur en de oude iep vormen met dit monument een ensemble. Het gebouw Loods 24 stond 200 meter verderop, op Plein Loods 24.

Parklaan: krimlinde

Deze krimlinde is geplant ter ere van de kroning van de 18-jarige prinses Wilhelmina tot Koningin der Nederlanden in 1898. Daarom wordt de boom ook wel de Wilhelminaboom genoemd.

Statensingel: eik

Deze eik is ongeveer 90 jaar oud en een van de acht groenblijvende eiken die Rotterdam rijk is, Een bijzondere boom dus. Dit grote exemplaar staat om Blijdorp op de hoek van de Statensingel / Statenweg.

Heemraadssingel: ceder

Ceders kom je niet veel tegen in Rotterdam. Deze ceder is ruim 100 jaar oud en maakte onderdeel uit van de oorspronkelijke singelbeplanting.

Aelbrechtskolk: kastanjeboom

Deze kastanje staat al bijna 70 jaar bij het Zakkendragershuisje in Delfshaven. Vroeger verzamelden hier de zakkendragers met de hoop op een nieuwe dag werk in de haven. De per schip aangevoerde zakken graan, grondstof voor de vele distilleerderijen in Delfshaven, werden door de knechten van de zakkendragers uitgeladen en op de rug naar de pakhuizen en branderijen gedragen.

Statensingel: haagbeuk

De haagbeuk is een weinig voorkomende boomsoort in Rotterdam. De boom vraagt veel ruimte omdat de kruin naarmate de boom ouder wordt enorm uitdijt.

Hoogvliet: leilinde

Deze leilinde van bijna 70 jaar maakt deel uit van de oude erfbeplanting van een boerderij in Hoogvliet. De boom is in cultuurvorm gesnoeid.

Prins Alexander: paardenkastanje

Oorspronkelijk stond deze paardenkastanje van bijna 130 jaar oud op het erf van een boerderij. Voor de bouw van de Woonmall Alexandrium is de boom verplaatst. Om te voorkomen dat de wortels in het hoge grondwater verdrinken is de boom op een verhoging geplaatst.

Burgemeester Hoffmanplein: paardenkastanje

Deze paardenkastanje dateert uit het einde van de 19e eeuw. Bij een storm in 2002 is de boom behoorlijk beschadigd. Door de boom goed te snoeien is hij nu weer mooi in vorm.

Park de Twee Heuvels

Bij de vijver van Park de Twee Heuvels staat een watercypres, een soort die pas in 1941 in China ontdekt is. Vlak bij de sporthal staat de Zuid Amerikaanse boom de Catalpa. Op een andere plek in het park de Twee Heuvels staat een amberboom, bij het kneuzen van het blad komt een heerlijk ruikende balsemgeur vrij.

Geldende regelgeving

In de stedelijke Bomenstructuurvisie (stedelijk beleidsvisiedocument en onderdeel van de Rotterdamse Stijl) is aangegeven dat monumentale bomen extra betekenis voor de stad hebben. Op verzoek van de gemeenteraad heeft het college een voorstel gemaakt om in de APV de zogenaamde 'monumentale bomen' een (extra) beschermde status te geven.

Op 7 april 2012 heeft de gemeenteraad besloten om monumentale bomen in openbaar gebied extra bescherming te bieden in de Algemene plaatselijke verordening (APV). Het nieuwe APV-artikel 4.4.4 lid 7 verwijst naar de in de Bomenstructuurvisie vastgestelde selectiecriteria voor monumentale bomen in het openbaar groen. Op deze manier geeft het college gehoor aan de wens van de gemeenteraad om monumentale bomen een extra beschermde status te geven. In het artikel staat:

'Als de aanvraag voor een kapvergunning betrekking heeft op een boom die voldoet aan de criteria genoemd in de bijlage van de vigerende Bomenstuctuurvisie (BSV), en daardoor als monumentale boom is geïdentificeerd, wordt behoudens het eerste lid alsmede, artikel 4.4.2, lid 5a, en de uitvoering van majeure publieke werken, de vergunning niet verleend.'