LIFE@Urban Roofs
Gepubliceerd op: 28-02-2018
Geprint op: 19-08-2019
https://www.rotterdam.nl/wonen-leven/urban-roofs/
Spring naar het artikel
Foto: Vestia

Rotterdam staat de komende decennia voor verschillende uitdagingen om de stad leefbaar en veerkrachtig te houden. Maar de ruimte in de stad is beperkt.

Met bijna 15 vierkante kilometer aan plat dak is er veel potentie om de stad tot een hoger niveau te tillen. Letterlijk. Het LIFE@Urban Roofs project zorgt daarvoor.

Introductie

Voor het project 'LIFE@Urban Roofs' kregen Rotterdam en haar partners een subsidie. Hiermee kan ze drie locaties onder handen nemen: de Peperklip, de Robert Fruinstraat en De Heuvel. Hier wordt de komende vijf jaar onderhoud uitgevoerd aan hun dak en de buitenruimte. Een goed moment om te kijken naar de mogelijkheden voor nieuwe functies op het dak.

Voorbeelden van wat er gebeurt:

  • er worden maatregelen getroffen die regenwater tijdelijk opvangen om het riool te ontlasten,
  • daken worden vergroend, krijgen lokale energieopwekking en waar mogelijk een sociale functie.

LIFE is een Europees subsidieprogramma ter ondersteuning van milieu-, natuurbehoud- en klimaatactieprojecten in de hele EU. Sinds 1992 heeft LIFE meer dan 4.500 projecten medegefinancierd.

Nieuws

De uitvoeringswerkzaamheden aan het dak van Gebouw De Heuvel zijn van start gegaan. Het gebouw, dat naast de Laurenskerk in het centrum van Rotterdam staat, wordt voorzien van een multifunctioneel dak.

De huidige vier daken van het gebouw worden omgetoverd tot duurzame multifunctionele daken met de duurzame kenmerken: rood, groen, geel en blauw.

Plek voor gesprek

Rood is het dakterras dat als ontmoetingsplek voor de bewoners van deze stad wordt ingericht: een dak dat de sociale cohesie bevordert. Gebouw De Heuvel heeft de ambitie om een PLEK voor GESPREK te ontwikkelen waar zowel binnen als buiten, de kunst van het luisteren en spreken geoefend worden. De stichting biedt ruimte aan individuen, groepen en organisaties die zich willen verhouden tot de vier Unescothema’s: vrede en mensenrechten, intercultureel leren, wereldburgerschap en duurzaamheid.

Klimaatbestendig

Het groene dak houdt het regenwater vast, zodat extreme regenbuien niet voor overlast zorgen en het groene dak creëert op hete en droge zomerdagen verkoeling. Blauw is het dak dat voorzien wordt van een wateropvang met een wadi en groen. Ook dit dak zorgt reguleert het regenwater, maar draagt daarnaast bij aan een prettige woonomgeving.

Zonne-energie

Geel is het dakdeel dat voorziet in zonne-energie.

Verbouwing in 2020 klaar

De verwachting is dat medio volgend jaar de verbouwing klaar is. Dan wordt het dak opengesteld voor het Rotterdamse publiek.

Samenwerking

Het multifunctionele dak is tot stand gekomen in samenwerking met de gemeente Rotterdam en De Heuvel. Het team van De Heuvel bestaat uit Sirius Beheer (management), LG Architecten (architect), Horti Verde (landschapsarchitect), Dolmans Group (daken inrichtingen) en Aktie totaal (installatie).

Dit project is mogelijk gemaakt door een bijdrage van het LIFE programma van de Europese Unie.

Vestia pleegt duurzaam groot onderhoud aan de 605 woningen van De Peperklip. Met Europese subsidie vanuit LIFE@UrbanRoofs krijgt het gebouw straks een groen dak. Ook het binnenterrein wordt in samenwerking met de bewoners aangepakt.

De Peperklip heeft een groot openbaar binnenterrein van maar liefst 9.950 m2. De gemeente Rotterdam is eigenaar van deze grond. Het is een ontmoetingsplek voor de bewoners van de Peperklip en wordt ook intensief gebruikt door kinderen uit de wijk. Dit binnenterrein krijgt een flinke opknapbeurt.

De aanpak van gebouw én buitenruimte versterken elkaar en dragen bij aan een kwalitatief hoogwaardiger, groenere woonomgeving. Doel is om van het binnenterrein een mooie groene, fijne plek te maken waar jong en oud buiten kunnen genieten, spelen en elkaar ontmoeten. De locatie is nu voor een deel groen, met gras en bomen. Maar er zijn ook een paar hele stenige plekken, die er minder goed bij liggen. Het ontbreekt aan bloeiende planten, de speeltoestellen zijn verouderd en het terrein is niet goed toegankelijk mensen met een beperking. Daarom gaan de gemeente Rotterdam en Vestia met het binnenterrein aan de slag.
Bewoners, volwassenen én kinderen kunnen hierover meedenken. Een tuincoach adviseert bewoners bij het herinrichten van hun tuin. De plannen worden in 2019 gemaakt en in 2020 uitgevoerd.

Op basis van de ervaringen met vijf Rotterdamse praktijk casussen wordt het rekeninstrument Maatschappelijke Kosten Baten Analyse (MKBA) verder verfijnd. Dit jaar komt er een versie 2.0 voor multifunctionele daken.

Met dit rekeninstrument kunnen gebouweigenaren onderzoeken welke vorm van multifunctioneel dakgebruik financieel het meest interessant is en hoe de doelstellingen van LIFE (meer vierkante meters groen en kubieke meters wateropvang) het beste gerealiseerd kunnen worden. De huidige partners van LIFE@Urban Roofs hebben gebruik gemaakt van de MKBA. Vooral inzicht in de maatschappelijke baten bleek een uitdaging. De eerste editie van de Maatschappelijke Kosten Baten Analyse (MKBA) wordt nu op basis van hun ervaringen verder geoptimaliseerd.

De MKBA 2.0 wordt eenvoudiger en gebruiksvriendelijker, zodat eigenaren van gebouwen gemakkelijker zien wat de meest aantrekkelijke mogelijkheden voor hun dak zijn. In de loop van 2019 is de nieuwe versie klaar.

Gemeente Rotterdam, Arcadis en CE Delft hebben in 2018 een eerste versie van deze MKBA ontwikkeld.

Hans van Cooten van Mostert De Winter weet er alles van. Zijn bedrijf heeft het ontwerp gemaakt voor een uniek multifunctioneel dak op Robert Fruinstraat 26-32, in de buurt beter bekend als ‘Thuis in West’.

Ook de uitvoering neemt hij voor zijn rekening. De Rotterdamsche Vastgoed Maatschappij/Trivestor Groep is opdrachtgever van dit project. Dit is een van de Rotterdamse multifunctionele daken die mogelijk worden gemaakt dankzij een bijdrage van het Europese programma Life@UrbanRoofs.

Kansen

Hans van Cooten: ‘Vroeger waren we specialist in het aanleggen van tuinen. Dat is in de afgelopen jaren drastisch veranderd. Tegenwoordig is er van alles mogelijk op daken en aan gevels: mooi groen, een waterberging, zonnepanelen, ruimte voor sociale ontmoeting. Die verandering biedt prachtige kansen en daar zijn we op ingesprongen. Nu hebben we kennis van groen én de technische mogelijkheden op dak en gevel. In Rotterdam zijn we bijvoorbeeld betrokken geweest bij de daktuin op het Erasmus Medisch Centrum.’

Levend gebouw

In de Robert Fruinstraat realiseren we nu op nummer 26-32 een bijzonder dak. Het is een ‘levend gebouw’, een prachtige uitdaging. In het ontwerp maken we volop gebruik van alle mogelijkheden die er nu zijn: blauw, groen, geel en rood. In dakenland hanteren we die kleuren. Wat dat concreet betekent? We realiseren 221 m2 meter daktuin, groene gevels en een groen hekwerk. Er wordt straks 3785 kWh per jaar aan duurzame energie opgewekt en er is 32 m2 ruimte voor sociale ontmoeting. Daarnaast komt er in de kelder van het gebouw een waterberging en regenwater buffering voor 12.100 liter water. Al deze voorzieningen dragen bij aan een klimaatbestendige stad, een groene buurt en een leefbare straat. Want we krijgen komende jaren te maken met periodes van extreme droogte en hevige regenval. De Robert Fruinstraat wordt nu ontwikkeld tot klimaatbestendige stadsstraat van de toekomst. Daar vonden Mostert De Winter en de Rotterdamsche Vastgoed Maatschappij elkaar.’

Samenwerking

Het ontwerp van Mosterd De Winter
Foto: Mosterd de Winter

De Rotterdamsche Vastgoed Maatschappij (DRVM) heeft bewust gekozen om dit project met andere partijen samen tot stand te brengen. Partner Juriaan van Woerkom: ‘De samenwerking met Vestia, gebouw Stichting De Heuvel, Stichting Arosa en de gemeente Rotterdam in het programma LIFE@UrbanRoofs is voor ons een belangrijke motivatie om aan dit project te beginnen. Dankzij de financiering vanuit dit programma kun je een beter resultaat neerzetten. Gezamenlijk laten we andere partijen in Rotterdam zien wat er allemaal mogelijk is en willen we hen enthousiasmeren mee te doen. Rotterdam heeft een hoge ambitie als het gaat om vergroening, klimaatadaptatie en verduurzaming. Daar werken we graag aan mee.’

Op vrijdag 8 juni 2018 vond de eerste audit plaats namens de EC. NEEMO kwam langs in Rotterdam en sprak met de partners over administratie en voorwaarden, kreeg inzicht in de stand van zaken en ging door de boeken. De dag werd afgesloten met een fietstocht langs de voorbeeldprojecten.
 

Op vrijdag 25 mei 2018 leverden Arcadis Nederland BV en CE Delft de Maatschappelijke Kosten Baten Analyse (MKBA) op. Hiermee is de eerste mijlpaal van het LIFE@Urban Roofs project bereikt. De MKBA op gebouwniveau helpt gebouweigenaren met het inventariseren van zowel kosten als (maatschappelijke) baten van multifunctioneel dakgebruik. Per type gebouweigenaar (private investeerder, overheid, woningcorporatie en stichting) kan een afweging gemaakt worden naar verschillende dakfuncties. Hierbij worden steeds de kosten en de maatschappelijke baten afgewogen. Een breed scala aan baten is in het instrument meegenomen. De waarde is is gebaseerd op inmiddels algemeen geaccepteerde literatuur. Het gaat om zowel een rapport als een excel werkblad. Iedereen kan hiermee zelf aan de slag. Een erg nuttig instrument dus. Gebouweigenaren kunnen ze zelf onderzoeken welke vorm van multifunctioneel dakgebruik het meest oplevert!

Pilots

Het belangrijkste doel van het LIFE@Urban Roofsproject is privépartijen inzicht geven in de voordelen van multifunctionele daken. Uiteindelijk komt er zo meer informatie beschikbaar om investeringen in klimaatadaptatie te stimuleren. Hiervoor worden nieuwe samenwerkingsvormen en investeringsmodellen onderzocht en daadwerkelijk gerealiseerd.

Ook komt er een experimentendak om innovaties op het gebied van multifunctionaliteit te testen. Leveranciers kunnen het dak gebruiken voor onderzoeken en demonstraties. Daarnaast stimuleert een ontwerpwedstrijd gebouwbezitters en ontwerpers een plan te ontwikkelen. En vervolgens daadwerkelijk een multifunctioneel dak aan te leggen. Het LIFE-project loopt tot eind 2022.

Multifunctionele daken

De gemeente Rotterdam is al jaren een voorloper op het gebied van groene daken. Op dit moment ligt er zeker 360.000 vierkante meter groene daken (2018) in Rotterdam. Daarnaast zijn er naar schatting inmiddels 75.000 vierkante meter aan zonnepanelen op daken geïnstalleerd. Maar er vindt nu langzaam een verschuiving plaats van groene daken naar multifunctionele daken.

Door verschillende functies op een dak te combineren ontstaan, voor onder andere ondernemers, meer kansen een gunstig verdienmodel te ontwikkelen. Ook kan het voor burgers van toegevoegde waarde zijn voor de leefbaarheid van hun directe omgeving.

We onderscheiden vier kleuren:

  • Groene daken zorgen voor vergroening en biodiversiteit in de stad
  • Blauwe daken bergen water en zorgen voor vertraagde afvoer
  • Gele daken wekken duurzame energie op
  • Rode daken herbergen sociale functies tegen ruimtegebrek en zorgen voor sociale cohesie

Elke kleur vertegenwoordigt een zekere waarde en door combinaties van kleuren wordt een duidelijke meerwaarde gecreëerd. Kijk voor meer informatie op multifunctioneledaken.nl.

Samenwerking

Innoveren kunnen we niet alleen. Op de drie verschillende locaties werkt de gemeente samen met de Rotterdamse partners

  • Vestia
  • Stichting Arosa
  • De Rotterdamsche Vastgoed Maatschappij
  • Stichting Gebouw De Heuvel
  • Trivestor Beleggingen
  • en de stad Vejle in Denemarken.

De gemeente deed mede namens deze partijen de subsidieaanvraag. Mede dankzij dit LIFE-project wordt Rotterdam nu weer een stukje klimaatbestendiger. De initiatieven leveren een directe bijdrage aan de doelstellingen van bestaande programma’s om de stad te verduurzamen. Zoals: Resilient Rotterdam en Water Sensitive Rotterdam.

Resultaten

De Maatschappelijke Kosten Baten Analyse (MKBA) van Arcadis Nederland BV en CE Delft is in het voorjaar 2018 opgeleverd:

Meer informatie

Heeft u een vraag over duurzaamheid in Rotterdam? Over uw huis, een bedrijfspand of uw omgeving, of wilt u zelf een duurzaam initiatief starten? Dan kunt u terecht bij Informatiepunt Duurzaam Rotterdam. U krijgt hier advies over verschillende duurzaamheidsvragen: info.duurzaam@rotterdam.nl of bel 14010.