Noordrand
Gepubliceerd op: 15-12-2016
Geprint op: 29-09-2022
https://www.rotterdam.nl/vrije-tijd/noordrand/
Ga naar de hoofdinhoud

De Noordrand van Rotterdam wordt gevormd door de polders Schieveen en Vlinderstrik. De polders liggen pal achter het vliegveld en veranderen in hoog tempo.

Van gewoon modern boerenland naar nieuwe natuur met lokale agrariërs die samen met Natuurmonumenten aan natuurvriendelijke landbouw werken.

Herstel weidevogelstand zichtbaar in polder Schieveen

Gemeente Rotterdam werkt momenteel aan de inrichting van natuur en recreatie in polder Schieveen. Om de omstandigheden voor de weidevogels daar te optimaliseren, heeft de gemeente de waterhuishouding in de polder aangepast, in samenwerking met Hoogheemraadschap van Delfland en Natuurmonumenten. Voor het eerst kon dit jaar tijdens het broedseizoen -tussen 1 maart en 15 juni- het waterpeil in de weidevogelkern voldoende hoog worden ingesteld. Met resultaat: veel meer broedparen weidevogels en een goed broedsucces.

Een grutto in het gras.

Het broedsucces van de grutto ligt met 75% voor het eerst sinds 21 jaar boven de minimaal gestelde 65%. De scholekster krijgt er voor het eerst in jaren weer jongen groot. Bovendien is de stand extra compleet met niet jaarlijkse broedvogels als kluut, patrijs en kleine plevier, terwijl schaarse soorten als zomertaling er ook weer zitten.

'Belevenisboerderij Schieveen is een uitstekende uitvalsbasis om vanaf het pad de weidevogels te bekijken. Er staan momenteel gewoon hele groepen vlieg-vlugge jongen in de polder', aldus een enthousiaste weidevogelteller Ferry van der Lans. Ook vanaf de Oude Bovendijk en de Hofweg is de activiteit van de jonge vogels en ouderparen waar te nemen; de weilanden zelf zijn niet toegankelijk, om verstoring te voorkomen.

Toenmalig wethouder Wijbenga (Buitenruimte) is verheugd over het herstel van de weidevogelstand: 'De natuur rondom de stad is ontzettend belangrijk. Een goed ecosysteem houdt ons gezond en gelukkig. Het is positief om te zien dat de moeite die wij doen voor dit gebied, zich nu zichtbaar terugbetaalt.'

Broedseizoen in cijfers

De grutto, de weidevogel waarvoor ons land de grootste internationale verantwoordelijkheid heeft, was in 2021 in de polder aanwezig met 40 territoria (in 2020 nog met 31). De tureluur was aanwezig met 50 territoria (in 2020 met 34), de scholekster met 35 (in 2020 met 29) en de kievit met 124 (in 2020 met 91). Andere weidevogels vertonen een vergelijkbare toename.

Het herstel van de weidevogelstand is te danken aan het hogere waterpeil in het broedseizoen, dat in 2021 voor het eerst kon worden ingesteld. Bij een hoger waterpeil in het broedseizoen komt het bodemleven in een weiland omhoog, waardoor het beschikbaar komt als voedsel voor de volwassen weidevogels. En door het vocht in de bodem blijft de grond kouder, groeit het gras minder snel en krijgen andere kruiden en bloemen een kans om zich te vestigen. Meer bloemen trekt meer insecten aan, die op hun beurt voedsel zijn voor de weidevogelkuikens.

Beheer

Ook het beheer van de gemeentelijke weidevogelkern is helemaal toegesneden op herstel van de weidevogelpopulatie. Natuurmonumenten verzorgt het beheer in opdracht van gemeente Rotterdam, in samenwerking met lokale agrariërs. Op de gemeentelijke gronden wordt in de weidevogelkern geen mest gebruikt, om het gras niet te snel te laten groeien. Maaien voor 15 juni is hier niet toegestaan, zodat kuikens tijd krijgen om veilig op te groeien en ‘vlieg-vlug’ te worden.

Tijdens het broedseizoen wordt er gestuurd op een optimale balans tussen een hoge waterstand voor de weidevogels, maar niet te hoog gelet op het agrarisch gebruik. Na het broedseizoen gaat het waterpeil ook in de gemeentelijke weidevogelkern weer omlaag, zodat de agrariërs die het land pachten weer kunnen maaien.

Melkveehouder Jan Dirk Rodenburg is één van de pachters: 'Het is voor alle partijen wel wennen, denk ik. Vooral omdat de belangen zo anders zijn. Vooraf is afgesproken om in deze polder een mix van natuur, recreatie en agrarische activiteit te realiseren. Echter, vanwege het gekozen waterpeil vond ik dat die laatste ambitie letterlijk onder water verdween dit voorjaar. Op nat land kun je naar mijn mening geen vee weiden of gras oogsten. Het is zoeken naar de juiste balans op het scherpst van de snede. Hopelijk worden de peilen daarom komend jaar vanuit landbouwoogpunt beter gereguleerd. Nat genoeg voor de vogels, droog genoeg voor de landbouw. Want het blijft een mooi gezicht, zo’n foeragerende grutto met jongen.' Na overleg met de agrariërs is dit jaar in het broedseizoen het waterpeil nog iets bijgesteld.

Poldernatuur tussen Rotte en Schie

De herinrichtingswerkzaamheden in polder Schieveen zijn in volle gang: het Polderpad, het nieuwe fietspad tussen de Rotte en de Schie, komt ook door polder Schieveen te lopen. Naast dit fietspad worden in Schieveen ook struinpaden gerealiseerd. Naar verwachting zal dit recreatieve netwerk eind dit jaar gereed zijn. Polderpad en struinpaden zullen in het broedseizoen gesloten zijn om de rust voor de weidevogels te garanderen.

De ontwikkeling van natuur en recreatie in polder Schieveen vormt onderdeel van groenproject Noordrand Rotterdam, een groene en ecologische kwaliteitsimpuls tussen de Rotte en de Schie, waarin het Rijk (PMR – Project Mainportontwikkeling Rotterdam / dubbeldoelstelling 750 ha natuur & recreatie rond Rotterdam), Provincie Zuid-Holland, gemeente Lansingerland, Natuurmonumenten en gemeente Rotterdam samenwerken. Zo ontstaat een recreatieve en ecologische verbinding tussen populaire bestaande groengebieden als Rottemeren, Midden-Delfland, Ackerdijkse Plassen, Groenzoom en Balij. Noordrand Rotterdam is één van de prioritaire gemeentelijke groenprojecten, samen met Rivier als Getijdenpark, Plezierrivier de Rotte en de Blauwe Verbinding in Rotterdam-Zuid.

Werk in uitvoering

De gemeente Rotterdam werkt met Natuurmonumenten aan de versterking van de natuur en recreatie langs de noordelijke stadsrand. Het gebied tussen de Schie en de Rotte wordt de komende jaren nog aantrekkelijker voor wandelaars en natuurliefhebbers. Om dit mogelijk te maken vinden er diverse werkzaamheden plaats:

Sinds 2019 is er gewerkt aan het herstel van het watersysteem op de buitenplaatsen De Tempel en Nieuw Rhodenrijs. In het voorjaar van 2021 zijn de werkzaamheden zijn afgerond. Tijdens de werkzaamheden zijn duikers en stuwen die niet goed meer functioneerden vervangen. De streefpeilen die voor de watergangen zijn vastgesteld kunnen nu weer goed worden ingesteld.

Om te voorkomen dat er schade aan de brug optreedt heeft de aannemer voor werkverkeer van en naar landgoed De Tempel een tijdelijke toegang gemaakt naast de historische brug. De tijdelijke toegang blijft nog enige tijd liggen om ook voor de vervolgwerkzaamheden gebruikt te kunnen worden. Buitenplaats De Tempel blijft tijdens de uitvoering bereikbaar en toegankelijk. Soms moeten plekken tijdelijk worden afgezet, gedurende maximaal enkele dagen.

Gemeente Rotterdam is eigenaar van de landgoederen De Tempel en Nieuw Rhodenrijs, Natuurmonumenten is de beheerder.

In 2019 is de gemeente Rotterdam gestart met de aanleg van het Polderpad en werkzaamheden voor natuurontwikkeling in polder Schieveen. De werkzaamheden duren naar verwachting tot eind 2021.

Het Polderpad in Schieveen, inclusief een vijftal bruggen, gaat buiten het broedseizoen de verbinding vormen tussen de Oude Bovendijk en de Hofweg voor fietsers en voetgangers.

Voor de natuurontwikkeling in Schieveen zijn bestaande sloten verbreed en zijn er natuurvriendelijke oevers aangelegd. Achter de bebouwing aan de Oude Bovendijk is een watergang gegraven die dient als scheiding tussen het poldergebied en de huiskavels.

Sinds begin 2020 is er gewerkt aan de aanleg van het Polderpad en de natuurontwikkeling in de Schiebroeksepolder. Het Polderpad, inclusief zes bruggen, gaat de verbinding vormen tussen busstation Rodenrijs en de Wildersekade en straks ook verder.

De werkzaamheden duren, onder voorbehoud van (weers)omstandigheden, naar verwachting tot eind 2021. Voor de natuurontwikkeling zijn er sloten verbreed en natuurvriendelijke oevers aangelegd. Plaatselijk is het maaiveld verlaagd om een hogere grondwaterstand te creëren. Tijdens de werkzaamheden zijn diverse grond- en heiwerkzaamheden verricht.

Herenboeren de Vlinderstrik is een initiatief van een groep inwoners uit de regio Rotterdam. Samen met de gemeente Rotterdam, Natuurmonumenten en Herenboeren Nederland geven de herenboeren de komende maanden vorm aan de boerderij. Meer weten? Kijk op Herenboeren De Vlinderstrik.

Beleef de Noordrand van Rotterdam

Kom naar de Noordrand van Rotterdam en ontdek wat dit unieke groene gebied te bieden heeft! Ga vogels spotten bij de Ackerdijkse Plassen. Ontdek de landgoederen langs de Schie. Wandel van de Rotte naar de Schie en vice versa oven het Polderpad. Bezoek de Melkschuur en verbaas u over de kleuren van de wilde-bloementuin. En… beleef natuurvriendelijke landbouw op de Belevenisboerderij Schieveen!

De Ackerdijkse plassen van Natuurmonumenten liggen achter polder Schieveen. Rondom dit natuurgebied loopt een pad langs uitkijktorens en vogelkijkhutten.

In de Ackerdijkse Plassen broeden meer dan zestig verschillende soorten vogels. U kijkt uit over drukbezochte graslanden waar de grutto’s lopen en kieviten buitelen. Vanuit de kijkhut is er kans een ijsvogel te spotten. Met een felblauwe flits en een plons in het water is dit vogeltje uit duizenden te herkennen. De puntige aalscholversnesten in de dode bomen in het moeras passen in een griezelfilm. In de schemering vliegen de Rotterdamse zilverreigers om de nacht door te brengen. Ze verzamelen eerst allemaal op de grond bij het water. Eén zilverreiger geeft een seintje en ze vliegen zo allemaal op in de bomen.

Bekijk de plattegrond voor de wandelroute rondom de Ackerdijkse plassen. Midden in het natuurgebied ligt de oeroude boerderij Ackerdijkse Plassen. Eén keer per maand kunt u vanaf hier het beschermde gebied ontdekken met een boswachter van Natuurmonumenten.

De rivier de Zweth ligt tussen de rijksweg en de brug aan het einde van de Hofweg. Er loopt een smal schelpenpad over de dijk. Gele plomp en waterlelie groeien in het water. Rietsigaren staan aan de oever. En zwaluwen scheren over het water met op de achtergrond de stad Rotterdam.

Aan de westkant van de rijksweg ligt buitenplaats De Tempel. U komt er vanuit de Hofweg via een tunnel onder de weg, volg de borden Crematorium Hofwijk.

De Tempel is een statig landgoed met eeuwenoude tuinen. De oude baroktuin is bewaard gebleven, ook de beelden zijn er nog. De oudste eik van Rotterdam staat hier. Het landgoed is toegankelijk van zonsopgang tot zonsondergang.

Rijksmonument

De Tempel is een oude buitenplaats met een bijzondere tuin tussen de West-Abstpolderseweg en de Schie. Het landgoed is sinds 2000 een rijksmonument. Wellicht staat in dit park de oudste en dikste Eik van Rotterdam. Achter op het terrein staat ook nog een oude beuk. Het landgoed De Tempel ontleent zijn naam aan het slot De Tempel onder Berkel, tegen de grens met Overschie gelegen.

Geschiedenis

De naam van deze plek is terug te leiden naar 1290. In de 17e eeuw bezat de familie van Oldenbarnevelt de rechten over De Tempel. Dit was toen nog een buurtschap op de plaats van het gesloopte slot. Johan van der Hoeven bouwde in het begin van de 18e eeuw een landhuis. Dit stond op de plek van het huidige landgoed. Hij bracht de rechten van De Tempel over op het nieuwgebouwde landhuis. Dit werd door hem en volgende eigenaren vergroot en uitgebreid.

Kort na WO II verkocht de familie Van Beek het landgoed aan de gemeente Rotterdam voor 100.000 gulden. De enige voorwaarde was dat het landgoed gebruikt zou blijven voor het publieke belang.

Vleermuisreservaat

Op landgoed De Tempel leven heel veel dieren. Zo komen er 51 soorten broedvogels en is de noordrand van het landgoed uitgeroepen tot vleermuisreservaat. Er komen zes van de zeventien soorten vleermuizen voor die in ons land leven.

Het Polderpad is een initiatief van gemeenten Rotterdam en Lansingerland en Provincie Zuid-Holland. In de polders rondom het nieuwe fietspad investeren rijk, provincie en gemeenten in natuur en recreatie. Het nieuwe groengebied ‘Van Rotte tot Schie’ grenst aan drukbezochte parken als Lage Bergse Bos en Kralingse Bos. Het Polderpad gaat al deze bossen, parken en polders met elkaar verbinden. Kijk op polderpad.nl voor alle verhalen uit de polder.

Op de Rotterdamse Belevenisboerderij is het altijd feest, voor jong en oud! Er is van alles te beleven: ravot in Speelnatuur van OERRR, knuffel met boerderijdieren in de knuffelweide of ontdek bloemen en planten in de tuin. Grootouders en ouders kunnen rustig een kopje koffie of thee op het terras drinken.

De Melkschuur is een prachtige plek vlakbij metrostation Rodenrijs. Vanaf hier kun je de vogels, bloemen en bijen ontdekken in de polders. Rondom de Melkschuur ligt een tuin vol wilde bloemen. Klim over de hekjes en loop dwars door de weilanden over het struinpad bij de Melkschuur.

Meer informatie

Samen met vrijwilligers onderhoudt boswachter Maurice Kruk hier de oer-Hollandse poldernatuur. Of hij laat natuurliefhebbers tijdens een wandeling vanaf Rotterdam CS zien dat natuur overal is, ook in de stad!
Lees de column van boswachter Maurice op Natuurmonumenten.nl.