Blauwalg Kralingse Plas
Gepubliceerd op: 05-01-2021
Geprint op: 26-10-2021
https://www.rotterdam.nl/wonen-leven/blauwalg-kralingseplas/
Ga naar de hoofdinhoud

De Kralingse Plas is met ruim 3,5 miljoen bezoekers per jaar een belangrijke recreatieplek voor de stad, bewoners en bezoekers. Net zoals in al het andere oppervlaktewater leeft er blauwalg in de Kralingse Plas.

Niet elke blauwalgsoort is gevaarlijk, maar het geeft overlast en van bepaalde soorten kunnen mens en dieren ziek worden. Om blauwalg in de Kralingse Plas zo goed mogelijk te bestrijden, hebben de gemeente en het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard de handen ineengeslagen. De plas is ecologisch belangrijk, het is een groenblauwe long van de stad. Het doel is dat de plas recreatief, gezond en natuurlijk is en blijft.

Nieuws

Voor de aanpak van blauwalg is al een heel pakket aan maatregelen uitgevoerd. Ook volgend jaar in 2022 worden nog maatregelen genomen. In november zetten we de volgende stap om blauwalggroei tegen te gaan: de toepassing van Phoslock® in de Kralingse Plas.

Wat doen we?

Er komt veel voedsel voor blauwalgen vanuit de waterbodem. Om die bron aan te pakken gebruiken we Phoslock®. Dit is een mengsel van bentoniet (een kleisoort) en lanthaan. Dit product heeft de natuurlijke eigenschap dat het fosfaten, dus voedingsstof voor blauwalg, aan zich bindt en permanent vastlegt in de bodem.

Hoe gebeurt dit?

Phoslock® wordt gebruikt in de vorm van kleikorrels die met water worden vermengd tot een melkachtige vloeistof. Dit wordt over het wateroppervlak verspreid. Tijdens het neerdalen worden fosfaten in het water gebonden en meegenomen naar de bodem. Daar vormt zich een dunne kleilaag van enige millimeters die ook de fosfaten uit de waterbodem vasthoudt. Phoslock® kan worden gezien als stevige magneet waaraan voedingsstoffen voor blauwalg zich permanent binden. Hierdoor wordt de uitbraak van blauwalggroei in de Kralingse Plas tegengegaan.

Langere termijn: geen blauwalg

Phoslock® heeft een lange en duurzame werking. In november wordt een goede basis gelegd voor een blauwalg-arme Kralingse Plas.

De waterkwaliteit en dus ook het fosfaatgehalte in de plas wordt voortdurend gemeten. Als de onderzoeksresultaten zouden uitwijzen dat, naar verwachting over enkele jaren, een onderhoudsdosering nodig is, zal die worden toegepast. Dan is er wel sprake van kleine hoeveelheden.

Wanneer gebeurt dit?

Er wordt in principe gewerkt op werkdagen en op zaterdag tussen 7.00 en 17.00 uur. De werkzaamheden starten op 1 november 2021 en duren ongeveer een maand, maar kunnen wat uitlopen als het bijvoorbeeld hard waait of regent. Allereerst vinden voorbereidende werkzaamheden plaats, zoals het inrichten van een tijdelijk werkterrein.

De werkzaamheden gebeuren in de wintermaanden, omdat er dan zoveel mogelijk fosfaten gebonden kunnen worden. In de winter is er ook minimale overlast voor recreanten en wordt de ecologie niet verstoord.

Waar?

Het parkeerterrein aan de Plaszoom naast de Rotterdamse Zeilschool De Lelie wordt tijdelijk afgesloten voor auto’s. Hier richten we een werkterrein in waar dagelijks voorraden Phoslock® worden aangevoerd. Van hieruit wordt ook de verspreiding over de Plas gedaan. Dit gebeurt vanaf twee pontons met daaraan een buitenboordmotor.

Ook wordt gedurende enkele dagen met behulp van een klein bootje Phoslock® toegediend op die plekken waar de pontons niet kunnen komen. Op deze manier kunnen we het in alle delen van de Kralingse Plas aanbrengen.

Mogelijke overlast

We hebben met uitgebreid wetenschappelijk onderzoek vastgesteld dat Phoslock® geen nadelige effecten heeft voor mens, dier of natuur. Direct na toedienen zal op die plek het water wel tijdelijk melkachtig wit zijn. Zodra de Phoslock® is neergedaald, is het water weer helder. In de periode dat de werkzaamheden plaatsvinden, vragen we zwemmers en andere waterrecreanten om op die plekken waar Phoslock® wordt toegediend, niet in het water te gaan. Ook eigenaren van honden vragen wij om op die momenten hun honden niet te laten zwemmen in de Kralingse Plas. Dit is om aanvaringen met de pontons te voorkomen.

Tijdens de uitvoering wordt het gebruik van de Plas voor wateractiviteiten zoveel mogelijk beperkt, of er zijn afspraken gemaakt om de werkzaamheden daarmee af te stemmen. Dat het vaarseizoen dan is afgelopen, is nog een reden om de werkzaamheden juist nu uit te voeren. Ook in de jachthavens wordt Phoslock® toegediend. Daarom worden de boten tijdens de werkzaamheden tijdelijk verplaatst.

In het najaar van 2021 wordt gestart met een aantal maatregelen om de Kralingse Plas duurzaam te beschermen tegen de groei van blauwalg. Een van de maatregelen is het aanbrengen van Phoslock op de bodem: een lanthaan-houdende klei die fosfaten bindt en de groei van blauwalg tegengaat. Dit is de hoofdmaatregel uit een pakket van een tiental maatregelen, waarmee Rotterdam de blauwalg bestrijdt en de waterkwaliteit in de Kralingse Plas verbetert. De Rotterdamse gemeenteraad heeft (op 18 maart) groen licht gegeven. Het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard, dat met raad en subsidie bijdraagt aan het project, heeft (op 31 maart) ingestemd om de subsidie deels te benutten voor Phoslock.

Wethouder Bert Wijbenga is tevreden met het besluit. 'Met ruim 3,5 miljoen bezoekers per jaar zijn het Kralingse Bos en de Plas een belangrijke recreatieplek in Rotterdam. De Kralingse Plas wordt door veel verschillende water- en natuurliefhebbers gebruikt en die verdienen schoon en gezond water: voor plant en dier, voor watersporters en vissers, voor zwemmers en wandelaars, voor honden en vogels.'

Duurzame en effectieve aanpak

De maatregelen die nu uitgevoerd gaan worden zijn het resultaat van gedegen onderzoek en voorbereiding o.a. in samenwerking met experts van de universiteiten van Wageningen en Nijmegen. Er zijn in 2020 en 2021 proefopstellingen met Phoslock in de plas geweest. De aanwijzingen en onderbouwing voor een effectieve aanpak zijn positief. Er is aangetoond dat bescherming tegen blauwalg sneller, effectiever en duurzamer wordt bereikt met Phoslock dan met de eerder voorgenomen maatregel van afzanden.

Mogelijk zijn in de toekomst onderhoudsdoseringen nodig. Dit hangt af van hoeveel fosfaat de plas nog inkomt. Phoslock heeft een aantal voordelen. Er is veel minder voor nodig (1.000 ton klei in plaats van 500.000 ton zand). Het aanbrengen kan sneller en met minder overlast voor recreanten en omwonenden. En de impact op het bodemleven zou minder groot zijn. Deze aanpak met Phoslock geeft ook langer resultaat. In de zomer van 2022 zullen de eerste effecten merkbaar zijn. De kosten van deze maatregel zijn ook nog eens lager dan van de eerder voorgenomen maatregel van afzanden. 

Phoslock en aanvullende maatregelen

Phoslock is klei waaraan 5 procent lanthaan is toegevoegd. Dit mineraal heeft als eigenschap dat het fosfaten bindt. Op de bodem van de Kralingse Plas komt een laagje van enkele millimeters van deze kleisubstantie. Zowel bij het neerdalen in het water als op de bodem zorgt Phoslock ervoor dat fosfaten worden gebonden en zodoende geneutraliseerd: ze kunnen niet langer dienen als voedingsstof voor blauwalg.

Daarnaast zijn ook de andere maatregelen noodzakelijk om de toevoer van fosfaten in het plaswater te verhinderen. Het loskoppelen van gemaal Kralinger Hout en verbetering van de sluis Kralings Verlaat zijn daarvoor al uitgevoerd. Aanpassingen aan riooloverstorten, het voorkomen en ruimen van bladgroen, gemaaid gras, vogel- en hondenpoep en het verplaatsen en vernieuwen van een defosfatiseringsinstallatie zijn in planning.  Dit totaalpakket maatregelen garandeert een effectieve aanpak van blauwalg in de Kralingse Plas.

Blauwalg

Blauwalg zijn natuurlijke en in feite onschuldige bacteriën. Ze spelen een belangrijke rol voor het voedselsysteem onder water. Als blauwalgen overmatig groeien, vormen ze een stinkende groenblauwe plak, die op het water drijft en zorgt voor ongezond (zwem)water. Blauwalg heeft licht, warmte en voedingsstoffen (fosfaten) nodig om te kunnen groeien. Fosfaten zijn door verschillende oorzaken op grote schaal aanwezig in de bodem en het water van de Kralingse Plas. Ze worden aangevoerd vanuit verschillende bronnen: landbouw en industrie, uitwerpselen van dieren (vogels, honden, paarden) en mensen, etensresten, bladval en plantenresten zoals grasmaaisel. Ook het afkalven van natuurlijke oevers, de overstort van riolen en sloten om de plas, de sluis en het gemaal die voedselrijk water in de plas pompen. Een totaalpakket aan maatregelen gaat dit tegen. 

Kralingse Plas en -Bosjournaal

Boswachter Gerard en 'Sas van de Plas' ziet u vanaf januari 2021 elke maand in het Kralingse Plas en -Bosjournaal.

In aflevering 7: Phoslock in de plas en het eetbare bos. Bekijk het filmpje:

Overlast blauwalg

Blauwalg groeit sneller bij hogere temperaturen. In afgelopen jaren is in de zomermaanden de hoeveelheid blauwalg in de plas zoveel toegenomen, dat waterrecreanten en bezoekers van het park er last van hadden. Ze hadden onder andere last van de stank. Blauwalg vormt een verfachtige, groene drijflaag op het water. Het wordt afgeraden te zwemmen als er een blauwalguitbraak is. Mensen kunnen last krijgen van irritatie aan ogen en neus, of hoofdpijn, maag- en darmklachten krijgen. Er is al meerdere keren een negatief zwemadvies uitgebracht voor de plas.

Oorzaak van blauwalg

De oorzaak van de groei van blauwalg is ingewikkeld en bestaat uit een aantal factoren. 'Te veel voedingsstoffen’ is hiervan de belangrijkste. Deze voedingsstoffen, vooral fosfaat, komen op verschillende manieren het water van de plas in. Bijvoorbeeld via de sluis, uit het slib op de bodem van de plas en door vogel- en hondenpoep.

Maatregelen

Voor een structurele aanpak hebben de gemeenteraad en de Verenigde Vergadering van het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard een pakket aan maatregelen goedgekeurd. Deze maatregelen brengen de overvloed aan voedingstoffen in het water terug. Hierdoor krijgt blauwalg minder kans om te bloeien en voor overlast te zorgen. In 2021 moeten de resultaten merkbaar worden.

Eén van de maatregelen om de blauwalgoverlast aan te pakken, is een ingreep in de sluis Kralings Verlaat. De sluis wordt jaarlijks ongeveer 2.000 keer gebruikt en is zo verantwoordelijk voor bijna een derde deel van de toevoer van voedingsstoffen vanuit de Boezem naar de Kralingse Plas. Het schutten van de sluis (het doorvaren van boten) leverde een bijdrage van 24 procent op van de hoeveelheid fosfaten in de Kralingse Plas en lekkende sluisdeuren leverden nog eens 7 procent. De ingreep zorgt ervoor dat er via de sluis geen voedselrijk water meer de Plas inkomt. Dit gebeurt door geen water uit de Boezem meer te gebruiken voor het spuien en inlaten, maar dat uit de Kralingse Plas te halen. Hiervoor is een leiding aangelegd die het Plaswater inlaat in de sluis. De sluisdeuren openen dus altijd naar de Plas. Een pomp in die leiding helpt daarbij. Die pomp is visvriendelijk. Dit wil zeggen dat vissen die per ongeluk in de leiding terecht komen er zonder beschadigingen weer uit komen. Tijdens de uitvoering van de werkzaamheden zijn ook lekkages in de sluisdeuren dichtgemaakt.

Plas op! Werkzaamheden

De aanpassing van de sluis is de eerste in een reeks van natuurvriendelijke maatregelen. Hierdoor komt er géén voedselrijk water meer uit de boezem in de plas terecht. Waarom deze maatregel wél werkt? Saskia en Marcel van het projectteam aanpak blauwalg in de Kralingse Plas leggen het uit in deze video. 

Eind september 2020 heeft het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard het gemaal Kralingerhout in het Kralingse Bos definitief buiten gebruik gesteld. Het gemaal is afgekoppeld, en voor het gebouw wordt een nieuwe bestemming gezocht.
Het gemaal dateert uit 1939 en het gebouwtje ligt aan de noordoostzijde van de Kralingse Plas, naast het hertenkamp. Het werd gebruikt om water uit de noordoostelijke sloot af te voeren naar de Kralingse Plas. Dit gebeurt inmiddels niet meer. Het water wordt nu onder de Boszoom door afgevoerd naar Het Lage Land ten oosten van de plas. Hierdoor is het gemaal niet meer nodig voor de waterhuishouding in het gebied. De persleiding van het gemaal werd niet meer gebruikt, maar verbond het gemaal nog steeds met de plas. De leiding bij de Boulevard van de Kralingse Plas en bij het gemaal is afgekoppeld en afgedicht. Daarna is die volgespoten met een betonmengsel.

Een mogelijke hoofdmaatregel voor het aanpakken van blauwalg is het toevoegen van Phoslock aan het Kralingse Plaswater. Dit is een soort klei die een sterke binding kan aangaan met fosfor. Voedingsstoffen voor blauwalg die uit de waterbodem vrijkomen worden aan de klei gebonden, waardoor die niet meer vrijkomen in het water. Om Phoslock goed zijn werk te laten doen, is het belangrijk dat er geen nieuw voedselrijk (fosfaatrijk) water meer in de Plas komt. Daarom staat deze maatregel niet op zichzelf en blijven de overige maatregelen ook nodig. In 2020 is de toepassing van Phoslock uitvoerig getest op een speciaal ingerichte testlocatie aan de zuidkant van de Kralingse Plas.

Binding met fosfaten

Phoslock wordt verdund in het water aangebracht. Het dwarrelt neer op de bodem, onderweg opgeloste fosfaten aan zich bindend, om daar een dunne kleilaag te vormen. Die laag mengt zich met het slib op de bodem en de daarin aanwezige fosfaten. Het fosfaat is dan niet meer beschikbaar voor blauwalgenbloei. De verbinding is permanent en stabiel en daarom doeltreffend voor de langere termijn. Het is een wetenschappelijk bewezen techniek met nauwelijks schadelijke nadelen voor het ecosysteem. Toepassen van Phoslock kan in het najaar of vroege voorjaar. Dit is de periode waarin de algenmassa en -groei minimaal is.

Wat is Phoslock

Wat is Phoslock en hoe werkt het? Hieronder wordt het uitgelegd in drie stappen.

De gemeente neemt diverse maatregelen die de instroom van nieuwe fosfaten moeten tegengaan. Hierdoor krijgt blauwalg minder kans om te bloeien en voor overlast te zorgen. De blauwalggroei is een proces dat nooit volledig kan worden beïnvloed. Met deze maatregelen wordt de kans op blauwalguitbraken verkleind. Voor 100 procent voorkomen, is niet mogelijk.

Beperken invloed bladval

Bladeren van bomen langs de Kralingse Plas komen in het water terecht. Ze zinken naar de bodem waarna ze worden afgebroken tot fosfor. Zo dragen ze bij aan de voedingsbron voor blauwalg. Door in de herfst vaker bladeren te ruimen en te bladvissen wordt deze voedingsbron beperkt.

Defosfatering

In de zomermaanden als er minder regen valt, moet er water van buiten de plas worden toegelaten om het op peil te houden. Dit water bevat veel voedingstoffen. Een defosfateringsinstallatie aan de Rotte zorgt ervoor dat de hoeveelheid fosfaat in het water verminderd wordt voordat het in de Kralingse Plas terechtkomt. Dit gebeurt door ijzerchloride toe te voegen aan het water, waardoor het fosfaat naar de bodem zakt. De capaciteit van de defosfateringsinstallatie zal worden geoptimaliseerd en de installatie zelf wordt eventueel verplaatst.

Beperken honden- en vogelpoep

Hondenpoep naast de Kralingse Plas kan na regenval via de ondergrond in de plas belanden. Door hondenpoep nog beter op te ruimen wordt deze voedingsbron beperkt. Ook de uitspoeling van vogelpoep in de plas wordt aangepakt. De vogelpoep op de vlonders wordt opgezogen met een soort stofzuiger, waarbij zo min mogelijk poep in de plas terechtkomt. De ligweides worden gemaaid waarna het maaisel direct wordt afgevoerd met de ganzenpoep die daar in grote mate aanwezig is. Door te zorgen dat maaisel niet meer in de plas terechtkomt, komen er minder voedingsstoffen in het water terecht.

Beperken afspoeling van omliggende terreinen

Bij het evenemententerrein aan de westkant van de plas moet het gras na elk festival opnieuw worden ingezaaid en bemest. Een deel van die mest spoelt via de drainage vervolgens de plas in. Naast dit terrein is een kinderboerderij die heel goed de mest opruimt, maar niet kan voorkomen dat een klein deel ervan in de sloot terecht komt. De gemeente wil daarom de afvoer van de drainage en de sloot rondom de kinderboerderij afkoppelen en via een nieuw te graven afvoer het bos uitleiden, waarbij de fosfaten worden meegevoerd.

Beperken lozing

Als het hard regent kan het riool de hoeveelheid water niet aan. Het overtollige water wordt dan geloosd op watergangen die uiteindelijk op de Kralingse plas uitkomen. Er kan niet voorkomen worden dat het riool af en toe overstort bij extreme regenval. De uitstroming naar de Kralingse Plas kan wel voorkomen worden. Daarvoor wordt een plan gemaakt. De recreatievaart loost soms vervuild water in de plas of het chemisch toilet wordt in het water geleegd. (Vaar)recreanten worden dringend verzocht om vuilwater en chemicaliën in te leveren bij de innamepunten in de jachthavens, en bij hoge nood gebruik te maken van de (openbare) toiletten rond de plas.

Optimaliseren watersysteem Wolvenvallei

De Wolvenvallei ligt aan de noordkant van de Kralingse Plas en bevat veel fosfaatrijk water. Door het optimaliseren van het watersysteem wordt voorkomen dat dit fosfaatrijke water in de Kralingse Plas terechtkomt.

Afzanden

Fosfaten komen ook vrij uit de sliblaag die op de bodem van de plas ligt. Een laag zand bovenop dit voedselrijke slib sluit de bodem af en houdt de fosfaten vast. Daarvoor is een laag zand van zo’n 20 cm nodig. Het afzanden was eerder bedoeld als laatste (hoofd-)maatregel, nadat alle overige maatregelen waren uitgevoerd. Dit is inmiddels achterhaald: met de toepassing van Phoslock waartoe is besloten, is afzanden niet meer nodig.

Projectinformatie en organisatie

Daarvoor hebben we een aantal redenen:

  • De Kralingse Plas is zwemwater en de kwaliteit van het water is hiervoor nu onvoldoende. Hoofdzakelijk omdat er regelmatig een grote hoeveelheid (giftige) blauwalg in het water zit.
  • We moeten het ecosysteem (biodiversiteit) verbeteren (meer soorten, andere soorten en evenwichtigere verdeling tussen soorten) om te voldoen aan de eisen van de Europese Kaderrichtlijn Water.

Door te werken aan een betere balans in wat er groeit en bloeit in en om de plas. Zo zit er nu te veel fosfaat in de plas, waardoor er bijvoorbeeld periodiek blauwalgen groeien. Daarom nemen we maatregelen om de hoeveelheid fosfaat in het water te verminderen. Hieronder staan de belangrijkste maatregelen:

  • Permanent vastleggen van fosfaat in de bodem
  • Aanpassen van de hoeveelheid water die vanuit de Rotte via de sluis in de Plas stroomt
  • Verminderen van de fosfaatbelasting door bladval in de Plas, vanuit de recreatievaart en door poep van vogels en honden
  • Afleiden afstroming door regenval die via voedselrijke bodem in de plas terechtkomt
  • Afkoppelen fosfaatrijke waterstromen
  • Afkoppelen gemaal Kralingerhout.

Dat komt omdat er veel algen groeien. En dat komt weer omdat er veel fosfaat in het water zit. Ook zit er slib op de bodem dat het water troebel kan maken, bijvoorbeeld door opwerveling door wind.

De interne bron, het in de Kralingse Plas en vooral in de bodem aanwezige fosfaat, is te hoog. Het zelfreinigende vermogen van de plas kan dit mogelijk zelf reguleren, maar dat zal vele tientallen jaren duren en dan zou er bovendien geen fosfaat van buiten bij mogen komen. Phoslock ondersteunt het zelfreinigende vermogen van de Kralingse Plas door het overtollige fosfaat permanent waardoor het niet meer vrijkomt. Daarnaast worden de externe bronnen aangepakt. Alleen de combinatie van aanpak van interne en externe bronnen kan succesvol zijn.

Phoslock is een geschikt middel voor de Kralingse Plas. Na onderzoek bleek dat de werking goed bleef bij hoge pH-waarden (basisch) en zuurstofloze (anaerobe) omstandigheden. Het onderzoek bevestigde dat Phoslock in de aanbevolen dosis in de Kralingse Plas werkt.

Ja, maar dat vereist wel dat de toevoer van fosfaatrijk water voldoende wordt verminderd of gestopt. Dit doen we door het terugdringen van externe bronnen die fosfaat in het water van de plas veroorzaken. Bij externe bronnen kun je denken aan bladval, vogelpoep, hondenpoep en omringende waterstromen.

In 2012 is er een laag zand op de bodem aangebracht. Dit was onderdeel van een project met als primaire doel bodemsanering en als secundaire doelen waterkwaliteitsverbetering en een aantrekkelijkere inrichting. De bodem van de plas is schoongemaakt en er is ook een zandlaag aangebracht. Daarnaast zijn de oevers heringericht en is er een installatie aangebracht om het fosfaatgehalte van het inlaatwater van de Rotte terug te brengen. Hierdoor zijn de fosfaatconcentraties verminderd en is de waterkwaliteit verbeterd, maar niet voldoende om blauwalgbloei te voorkómen. Uit onderzoek blijkt dat we de externe bronnen die fosfaat veroorzaken verder moeten verminderen. En dat we het fosfaat dat vrijkomt uit de sliblaag in de Plas verder moeten tegengaan. En dat zijn de maatregelen die we inmiddels hebben getroffen dan wel gaan treffen.

Blauwalg

Blauwalgen zijn bacteriën die bijna overal in buitenwater voorkomen. Ze horen bij een natuurlijk watersysteem. Blauwalgen leven van licht en voedingstoffen (zoals fosfaat en stikstof). Lees op de site van Hoogheemraadschap Schieland en de Krimpenerwaard antwoorden op veelgestelde vragen over blauwalg.

Omdat hij giftig is voor mensen, en voor dieren zoals honden. Het is niet onze intentie om deze blauwalgen volledig te verwijderen - dat gaat ook niet lukken. Maar wel om de groei van blauwalg drastisch in te perken door het voedselaanbod te verminderen. Hierdoor neemt de overlast af.

Nee. Blauwalgen zijn bacteriën die bijna overal in buitenwater voorkomen en horen bij een natuurlijk watersysteem. De garantie 'blauwalgvrij' kunnen we niet geven. In het Projectplan hanteren we het criterium 'blauwalgarm'. De hoeveelheid blauwalgen vermindert, maar de bacteriën verdwijnen nooit helemaal. Bovendien wordt de groei van blauwalgen beïnvloed door verschillende factoren, waaronder bijvoorbeeld weersomstandigheden. Maar omdat de Kralingse Plas een recreatiegebied is met een officieel aangewezen zwemplas, is ons doel om overmatige algengroei tegen te gaan, zodat het niet meer leidt tot overlast.

Tijdens het zwemseizoen (mei tot oktober) worden elke twee weken metingen gedaan. In de afgelopen jaren hebben we in de Kralingse Plas vaak hoge waarden aan blauwalg gemeten. Die waarden zijn regelmatig hoger dan de norm voor zwemwater. Volgens de zwemwaternorm mag er niet meer dan 15 kubieke millimeter blauwalg per liter water in de plas zitten. De hoogst gemeten waarde aan blauwalg in de Kralingse Plas was tien keer hoger dan de norm voor zwemwater. Hierbij vinden we vooral de blauwalgen Aphanizomenon en Dolichospermum (voorheen genaamd Anabaena (bron. WU)). Dit zijn in potentie toxische soorten, die onder andere het blauwalggif microcystine kunnen maken. De Wageningen Universiteit heeft op 23 oktober 2012 microcystineconcentraties van gemiddeld 75 microgram per liter gemeten in de Plas, met maxima tot 125 microgram per liter. De norm waarbij een zwemwater wordt gesloten is 20 microgram per liter (WHO heeft recent een nieuwe richtlijn afgegeven van 24 microgram per liter).

Op basis van de wetenschappelijke onderzoeken en de ervaringen bij andere plassen zijn wij ervan overtuigd dat de overmatige groei van blauwalg in de Kralingse Plas zal afnemen. Uiteraard zullen wij de situatie voortdurend monitoren en indien nodig aanvullende maatregelen treffen  We kunnen daarbij bijvoorbeeld nog intensiever dan nu al het geval is inzetten op de aanpak van externe bronnen en/of een onderhoudsdosering met Phoslock. Die laatste optie is waarschijnlijk het meest logisch, aangezien we de externe bronnen nu al zo ver mogelijk terugdringen.

HHSK meet al heel lang in de Plas. Op de website Actuele Metingen (schielandendekrimpenerwaard.nl) onder het tabblad Waterkwaliteit, ziet u een kaart met diverse meetpunten op en rond de plas. De gegevens gaan 10 jaar terug. Het midden van de plas wordt maandelijks gemeten. Elke grafiek bevat een trendlijn. Bij de grafieken van blauwalg ziet u een lage concentratie met plotselinge hoge pieken. Dan is er een uitbraak. Voor de fosfaatmetingen is een trendanalyse veel ingewikkelder. Er zijn beschrijvingen van blauwalgenbloei uit de jaren 70, 80, 90 en begin van deze eeuw.

Met deze vraag wordt waarschijnlijk de overlast bedoeld als gevolg van blauwalgbloei. De bloei van blauwalg is heel lastig te voorspellen, want dat is van veel factoren afhankelijk. Een van de belangrijkste factoren is de aanwezigheid van fosfaat – dit wordt door de al genomen maatregelen en door de toepassing van Phoslock aangepakt. Maar helaas kan er geen volledige garantie worden gegeven dat er nimmer geen overlast kan ontstaan als gevolg van blauwalg.  Door de maatregelen vermindert de externe aanvoer van fosfaat en minimaliseert het fosfaat dat al in de bodem en plas aanwezig is. Hierdoor neemt de kans op overlastgevende groei van blauwalg drastisch af.

Alternatieven Phoslock

Uit onderzoek is gebleken dat wat beschouwd wordt als een 'natuurlijke' aanpak (zoals helofytenfilters, waterplanten, inzet van graskarpers) het probleem niet oplost.  

De oorzaak van het probleem is dat de aanwezigheid van chemische verbindingen zoals nitraat en fosfaat in het water sterk verhoogd zijn. Hierdoor is het ecosysteem veranderd en kan de plas zichzelf niet meer zuiveren. Alleen als we ervoor zorgen dat er minder van deze stoffen in het water en de bodem terechtkomen kunnen we het water dusdanig verbeteren dat we erin kunnen recreëren. Het is jammer genoeg een illusie om te denken dat de Kralingse Plas enkel met een ‘natuurlijk ecologische aanpak’ weer ecologisch gezond te krijgen is. We kiezen daarom voor een integrale aanpak, waarbij we de natuur zo veel mogelijk haar werk laten doen. Daarbij gebruiken we Phoslock, dat natuurlijke processen sneller en effectiever realiseert. Hierna kan de Plas zelf het evenwicht bewaren, waarbij wel zorg zullen dragen voor goede beheer van de Kralingse Plas. Onderdeel van dat beheer is het monitoren van de waterkwaliteit en het treffen van die maatregelen die nodig zijn om die kwaliteit op orde te krijgen of te houden.

In eerste instantie werd gedacht dat (naast vermindering van externe bronnen) het aanbrengen van een extra laag zand van ca. 25 cm voldoende kon zijn om de nalevering van fosfaat voldoende terug te brengen. Na verder onderzoek is gebleken dat dit niet de beste oplossing is. Want:

  • Zand heeft de eigenschap dat het fosfaat bindt, maar raakt op den duur ook verzadigd met fosfaat. In dat geval moeten we nogmaals de zandlaag verwijderen en opnieuw aanbrengen – dat zorgt weer voor hoge kosten, veel overlast en een schok voor het ecosysteem.
  • Door afzanden wordt de plas minder diep. Dat is bijvoorbeeld voor de recreatievaart ongunstig.
  • Door een dikke laag zand aan te brengen begraaf je de waterplantenvegetatie die zich aan het herstellen is.
  • Het komt af en toe voor dat het evenwicht in de Plas tussen bodem, water en ecologie zodanig is dat het fosfaat ineens vrijkomt uit de bodem. Er is een middel nodig dat het fosfaat ook onder die omstandigheden niet loslaat.
  • Afzanden bleek ook nog eens aanzienlijk duurder dan het toepassen van Phoslock.

Uitbaggeren is erg kostbaar (30 miljoen euro) en legt onderliggend veen bloot. Het veen zal door verwering een bron van fosfaat worden, wat weer een bron is voor blauwalg. Het is dus erg duur en geen effectieve oplossing voor dit probleem. Overigens worden er in de toekomst wel plaatselijk baggerwerkzaamheden uitgevoerd, om ervoor te zorgen dat de Plas diep genoeg is voor de recreatievaart.

Mengen werkt alleen als het water minimaal 15 meter diep is en brengt blauwalgen in een ongunstige concurrentiepositie. Let wel, het doet niets aan de biomassa aan algen. Dit volgt uit studies uit de Nieuwe Meer. In ondiep water zoals de Kralingse Plas ontstaat er juist een ‘kweekreactor’, doordat er meer fosfaat uit de bodem wordt vrijgemaakt. Hier zou het mengen van boven- en onderlagen dus averechts werken.

De Solarbee is een soort propeller onder een drijvend platform waarop zonnepanelen zijn gemonteerd, met als doel water in beweging brengen. Maar mengen maakt het probleem in de Plas juist erger. Er zijn veel berichten over mislukte experimenten in de Verenigde Staten. En ook de Krabbeplas (waar het Hoogheemraadschap Delfland de Solarbee heeft ingezet) bleek die niet effectief tegen overmatige blauwalgbloei.

Nee. Er zijn bij ons geen verdere studies bekend van praktijktoepassingen die aantonen dat de methode effectief is in meren als de Kralingse Plas. Biochar of Biosar en vergelijkbare methoden zijn nog experimenteel, of onbewezen of veelbelovend voor andere toepassingen dan de verwijdering van fosfaat in een meer.

Omdat het niet werkt. In 2017 is een afstudeerscriptie geschreven, waarvan de conclusie luidt: 'In deze studie is geen effect van coccolietenkrijt op de sliblaag aangetoond. Het blijft onduidelijk hoe, en of coccolietenkrijt het sediment beïnvloedt op een manier die afbraak van de sliblaag bevordert. Er is meer onderzoek nodig op dit gebied, maar het ontbreken van de effecten op verschillende variabelen en het niet kunnen bewijzen van beweringen over het product, zouden tot terughoudendheid moeten leiden in het gebruik van coccolietenkrijt in wateren.'

In maart 2019 zijn metingen uitgevoerd in de Donkvijver (Oudenaarde, België). Hier had men in de paar jaren ervoor jaarlijks wat coccolietenkrijt toegevoegd. Dit resulteerde in een 1 tot 2 cm dikke laag op het sediment. Desondanks bleef de blauwalgoverlast bestaan. Hetzelfde geldt voor een visplas in Beernem (België). Ondanks vele jaren toedienen van coccolietenkrijt, was er een stevige groei van blauwalgen.

De vraag is niet meer relevant. De raad heeft op 18 maart 2021 in meerderheid ingestemd met de toepassing van Phoslock in de Kralingse Plas.

De gemeente Rotterdam. De gemeente is namelijk gebiedsbeheerder en eigenaar van de Kralingse Plas en trekker van dit project. De gemeente vraagt bij het hoogheemraadschap een vergunning aan voor het toepassen van de Phoslock. Gemeente en waterschap worden ondersteund door onder meer de Wageningen Universiteit, diverse waterschappen en wetenschappers. Bij het toepassen van Phoslock zal een expert van Phoslock Europe GmbH betrokken zijn.

Financiën

De aanpak van de sluis en de aanpak van de waterbodem (de hoofdmaatregelen uit het pakket) kunnen, naar verwachting, worden uitgevoerd binnen het beschikbaar gestelde budget van 5,5 miljoen euro. Dit bedrag wordt betaald door de gemeente Rotterdam, met bijdragen van het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard en de provincie Zuid-Holland.

Phoslock

Phoslock is een kleiproduct (95 procent) dat lanthaan (5 procent) bevat. Lanthaan is een niet-giftig metaal dat fosfaat bindt in het water, waardoor het naar de bodem zakt. Phoslock® wordt geproduceerd als droge korrels, zodat het gemakkelijk te transporteren en op te slaan is.

Phoslock is ontwikkeld door de Commonwealth Scientific and Industrial Research Organization (CSIRO) in Australië. Het product is wetenschappelijk getest, de aanpak is succesvol onderbouwd vanaf 1994. Sinds begin 2000 wordt het op grotere schaal toegepast. Meer dan 200 waterinstanties en -beheerders in meer dan twintig landen over de gehele wereld hebben het toegepast.

Phoslock is al in enkele plassen toegepast in Nederland. Een bekend voorbeeld is recreatieplas De Rauwbraken, waar het in 2008 is toegepast en zeer succesvol is gebleken.  Phoslock is ook toegepast in de Grote- en Kleine Melanen in Bergen op Zoom. In februari 2021 is het ook toegepast in de Bleiswijkse Zoom, nabij de Rotte.

Bentoniet is een kleisoort. Benoniet heeft deeltjes die zo klein zijn dat ze de grond waterdicht kunnen maken. Bentoniet is het hoofdbestanddeel van Phoslock. Bentoniet is een heel veelzijdig middel. Voorbeelden van de toepassingen van bentoniet zijn: als toevoeging bij gietzand en boorspoeling, als kattenbakvulling, als toevoeging bij veevoer ter ondersteuning van de spijsvertering, als bindmiddel voor ijzer en als klaringsmiddel in de wijnproductie.

De termen fosfor en fosfaat worden door elkaar gebruikt. In feite wordt hetzelfde bedoeld. Fosfor is een mineraal, fosfaten zijn verbindingen met fosfor. Dat betekent dat het gekoppeld is aan een andere stof.

Lanthaan is een metaal, dat overal op aarde en in het water voorkomt. Lanthaan wordt in verschillende landen (o.a. China) gewonnen in ertsmijnen waar zeldzame metalen uit de grond worden gehaald. Lanthaan is minder zeldzaam en vormt eigenlijk een restproduct. Het wordt onder andere gebruikt in de elektronica- en auto-industrie en als geneesmiddel.

Vooraf onderzoeken we hoeveel Phoslock nodig is in de Kralingse Plas. Hiervoor onderzoeken we eerst de hoeveelheid fosfaat in de sliblaag en de hoeveelheid fosfaat in de onderliggende bodem, en hoeveel er onder de wisselende omstandigheden in de Plas kan vrijkomen. In maart 2021 wordt aanvullend waterbodemonderzoek (vakken van 3 hectare, ook in de oevers) uitgevoerd, omdat uit het onderzoek in mei 2020 bleek dat de fosfaatconcentraties op verschillende plekken nogal uiteenliepen. Op basis van alle resultaten uit deze onderzoeken meten we de juiste hoeveelheid Phoslock die nodig is om fosfaten in het water en de bodem te binden en vast te leggen, en om de verschillen over de plas adequaat aan te pakken. Vooralsnog wordt geschat dat voor de hele plas minder dan 1.000 ton nodig is. Daarin zit 50 kg lanthaan. Op basis van de laatste onderzoeken zal de definitieve dosering worden vastgesteld.

Lanthaan wordt door middel van een chemisch proces aan bentoniet gebonden. De klei functioneert als een soort jas en als bezinkmiddel, zodat het snel op de onderwaterbodem komt te liggen waar zich verreweg het meeste fosfaat bevindt. Phoslock wordt geproduceerd als droge korrels, zodat het gemakkelijk te transporteren en op te slaan is. Phoslock bestaat voor 95 procent uit bentonietklei en voor 5 procent aan lanthaan.

Phoslock wordt door het Australische bedrijf Phoslock Environmental Technologies geproduceerd in Changxing (China). Daar wordt uit ertsmijnen lanthaan gewonnen voor de productie. Bentoniet wordt ook in China gedolven.

Bij de juiste dosering kan Phoslock een permanente oplossing zijn om de beschikbare hoeveelheid fosfaat in de bodem permanent te binden. Dat is duurzaam.

Er is natuurlijk sprake van materiaalwinning, transport en energieverbruik bij de toepassing, maar de impact op het milieu is geringer dan bij een alternatief als afzanden. 

Phoslock wordt gewonnen uit mijnen in China. Voor deze winning heeft Phoslock Environmental Technologies een ISO 14000 en 9001 certificaat. Dat betekent dat het bedrijf zich moet houden aan allerlei milieuregels. Phoslock stelt hoge eisen aan het te gebruiken lanthaan en koopt het lanthaan van een ISO 9001 (kwaliteitssysteem) gecertificeerde toeleverancier. Het productieproces van Phoslock is ISO 14001 gecertificeerd en beschikt dus over een milieuzorgsysteem en het product heeft een NSF/ANSI Standard 60 certificatie voor gebruik in drinkwater.

ISO 14001 is de internationaal geaccepteerde standaard met eisen voor een milieumanagementsysteem die werd ontwikkeld door de Internationale Organisatie voor Standaardisatie. Het milieumanagementsysteem wordt gebruikt om een bij de organisatie passend milieubeleid te ontwikkelen en de uitvoering ervan te borgen. De ISO 9001 is een norm die eisen stelt aan het kwaliteitsmanagementsysteem van een organisatie.

Phoslock wordt als een 'kleislurry' (kleikorrels vermengd met water) aan het wateroppervlak toegevoegd. De Phoslock zinkt naar de bodem terwijl het onderweg al het aanwezige fosfaat bindt, die als deeltjes in het water zweven. Vervolgens bindt Phoslock ook de fosfaten die in de bovenste laag van de bodem aanwezig zijn. Eenmaal op de bodem blijft Phoslock achter als een mineraal. Bodemwoelende vis levert daarbij een extra bijdrage aan het vermengen van Phoslock met de bovenste laag van de bodem.

De Kralingse Plas is een KRW-waterlichaam type M14. Daarbij hanteren we de streefwaarde  van minder dan  0,04 mg P/l. De klassegrens voor 'goed' ligt volgens de KRW-score bij 0,09 mg P/l.  En aan de KRW-norm 0,09 mg p/l zomergemiddeld zal HHSK toetsen.

Eén ton Phoslock heeft de capaciteit om 34 kg fosfaat (PO4) ofwel 11 kg fosfor (P) te verwijderen. Met deze informatie en met kennis over de hoeveelheid biologisch beschikbare hoeveelheid fosfaat in een waterlichaam (water en oppervlaktesediment) is het mogelijk om nauwkeurig de vereiste dosis Phoslock voor een waterlichaam te berekenen.

Bij de toepassing van Phoslock zal een laagje van 2 tot 3 mm op de waterbodem terecht komen. Door bioturbatie wordt deze laag ingewerkt in de bovenste laag van de onderwaterbodem. Bioturbatie is een natuurlijk proces en houdt in dat de waterbodem wordt omgewoeld door organismen.

Phoslock blijft actief totdat het lanthaan het aanwezige fosfaat heeft gebonden.

Ja. Maar na verloop van tijd is er waarschijnlijk wel een onderhoudsdosis nodig, als gevolg van natuurlijke processen, op termijn deels baggeren van de Kralingse Plas en externe bronnen. Daarvoor zal veel minder Phoslock nodig zijn dan de eerste keer. Hoeveel en wanneer sprake zal zijn van een onderhoudsdosering , bepalen we aan de hand van onderzoeken die we blijven doen in de plas en is mede afhankelijk van hoe goed we o.a. de externe bronnen hebben aangepakt.  

Technische uitvoering (tijd en planning)

Phoslock wordt in het najaar van 2021 toegepast. Dit is de meest effectieve periode, aangezien de plas dan ‘in rust’ is. Het middel is dan aanwezig op het moment dat de natuurlijke processen in het voorjaar van start gaan.

Een aannemer, ondersteund door gespecialiseerd personeel die zorgt voor de juiste dosis op de juiste plek.

Phoslock wordt verdund aangebracht in het water vanaf een varend ponton. Phoslock dwarrelt neer op de bodem, onderweg opgeloste fosfaten aan zich bindend, om daar een dunne kleilaag (2 tot 3 mm) te vormen die zich mengt met het slib en de daarin aanwezige fosfaten.

Toepassen van Phoslock kan altijd, maar de beste periode is het najaar of het vroege voorjaar. Dit is de periode waarin de algenmassa en -groei minimaal is. Toevoegen direct na de bestuurlijke besluitvorming het raadsbesluit (maart 2021) is niet haalbaar, in verband met o.a. de procedure voor de watervergunning en de aanbesteding die benodigd is voor de levering van Phoslock.

De overlast zal bijzonder beperkt zijn. De buitenboordmotoren van de pontons maken geluid, maar dat blijft binnen de normen. De aan- en afvoer gaat met een vrachtwagen die gedurende 5 tot 6 weken ongeveer 2 keer per dag een lading brengt. Op- en overslag gebeurt in een afgescheiden terreindeel.

Na het toevoegen van Phoslock kan de plas rond de plek waar het ponton vaart enige tijd troebel zijn. Dit is nu moeilijk in te schatten en afhankelijk van het weer. Als het stevig waait, zinken de allerkleinste Phoslock-deeltjes het minst snel. Omdat het wordt toegepast in de wintermaanden heeft dit niet veel effect op de waterplanten (die zijn dan grotendeels afgestorven).

Phoslock heeft geen invloed op de zuurgraad in de plas. Phoslock werkt binnen zuurgraden van 4 en 11 (Bron, Phoslock.eu). Hoge pH’s komen soms voor in de plas, maar zijn door B-ware onderzocht. De hoogst gemeten zuurgraad in de Kralingse Plas bedraagt 9,5.Phoslock werkt ook bij deze hoge pH’s; dat is ook gebleken bij de proeven in de plas. Phoslock kan ervoor zorgen dat de zeer hoge pH’s in de zomer door overwoekering van waterplanten wordt tegengegaan.

Er zijn geen invloeden op het zuurstofgehalte door Phoslock.

Niet in de Kralingse Plas. Phoslock kan in zowel diepe, als ondiepe plassen worden toegepast. Het bindt fosfaat ongeacht de samenstelling van de bodem.

Risico's

Geen. Phoslock voldoet aan de Noord-Amerikaanse normen voor toepassing in drinkwater.

Dat zijn bijna 100 rapporten en onderzoeken. Voor het project hebben we bovendien in 2020 een opdracht gegeven aan een onderzoeksbureau om al die onderzoeken in één rapport samen te vatten en daarin ook de laatste stand van kennis mee te nemen. De betreffende samenvatting is beschikbaar via de website van het project.

Neen, er zijn geen gezondheidsrisico’s bij het eten van vis die afkomstig is uit de Kralingse Plas.

Overigens is het verboden om vis uit de Kralingse Plas te consumeren. Dat staat los van de toepassing van Phoslock.

Nee. De giftigheid is uitgebreid onderzocht in zowel laboratoria als in echte plassen. De vissen scheiden het weer uit; ook micro-organismen hebben er geen last van. Alleen de blauwalg heeft er last van (die kan niet meer goed vermenigvuldigen, maar dat komt niet door giftigheid, maar door voedselgebrek), en dat is juist de bedoeling. Uit de onderzoeken blijkt dat de populatie watervlooien eerst tijdelijk lijkt af te nemen om zich daarna snel te herstellen. De praktijk uit meerjarig onderzoek in andere plassen leert dat de flora en fauna zich juist beter gaan ontwikkelen.

Ja. Phoslock is volledig veilig voor zwemmers en kan veilig worden gebruikt in de natuur, zo blijkt uit (internationale) studies en onderzoeken (van onder andere de Wageningen Universiteit). De stof wordt onder meer toegepast in water- en groengebieden en is in de Kralingse Plas niet schadelijk voor zwemmers en andere recreanten. Met succes wordt Phoslock al jarenlang gebruikt om fosfaat te binden en algengroei te beperken in verschillende wateren in Nederland en elders in de wereld, waaronder in zwemwateren, bijvoorbeeld de Bärensee in Duitsland.

Uit voorzorg worden alle visserij-, vaar- en zwemactiviteiten tijdens het toepassen van Phoslock opgeschort. Dit is om het varend ponton ruim baan te geven. Deze activiteiten kunnen 36 uur na oplevering worden hervat. De toepassing van Phoslock zal circa 4 à 6 weken duren en naar verwachting plaatsvinden in november/december 2021.

Ja. Experts voeren metingen uit in slibmonsters om de effectiviteit van de toepassing en de verdeling van Phoslock over de Kralingse Plas te controleren. Dat is tijdens vooronderzoek al gebeurd, en dat gaat door tijdens uitvoering en na afronding (zie monitoring). Tijdens de toepassing neemt de helderheid van het water tijdelijk af door het aanbrengen van de klei. Na bezinken hiervan zal de helderheid van het water toenemen door de afname van het fosfaatgehalte en daardoor verminderde (blauw)algengroei.

Ja. Er wordt een monitoringprotocol opgesteld, en vastgesteld door de vergunningverlener. Overigens worden al jarenlang maandelijks diverse parameters beoordeeld: hoeveelheden fosfaten, stikstof, chlorofyl (bladgroen), zuurstof, temperatuur, doorzicht, en identificatie van soorten planten en algen. Daarnaast wordt jaarlijks een visstandonderzoek en vegetatieopname uitgevoerd. Eventuele aanvullende monitoringeisen worden opgelegd door de vergunningverlener. Dat gaat onder meer over de lanthaanconcentratie in het water.

De hoeveelheid lanthaan die wordt toegepast, wordt nauwkeurig gedoseerd en afgestemd op de situatie in de Kralingse Plas. Uit wetenschappelijke bronnen blijkt voorts dat de lanthaanconcentratie snel afneemt. Dat is ook waargenomen in de onderzoeken in de Plas. Door goed te doseren zal de concentratie beneden de norm blijven.

Zwemmen

Ja, het water in recreatiegebied de Kralingse Plas is een (door de provincie) officieel aangewezen zwemplas waar je veilig kunt zwemmen. Tijdens het zwemseizoen (mei tot oktober) wordt elke twee weken de bacteriologische kwaliteit van het zwemwater gemeten. Actuele informatie hierover staat op zwemwater.nl of op de website van de Omgevingsdienst Midden-Holland (ODMH).

De Omgevingsdienst Midden-Holland) ziet toe op de kwaliteit van zwemwater (in opdracht van de provincie). Als het nodig is, geeft ODMH een negatief zwemadvies of een zwemverbod. Als er bijvoorbeeld veel blauwalgen in het water zitten, wordt zwemmen afgeraden. Zwemmen in water met te veel blauwalg kan leiden tot gezondheidsklachten. In de afgelopen jaren is voor de zwemplas Kralingse Plas vaak een waarschuwing of negatief zwemadvies afgegeven. Dit was een belangrijke aanleiding voor het waterschap HHSK en de gemeente Rotterdam om zich samen in te zetten voor de verbetering van de waterkwaliteit van de Kralingse Plas.

Meten gebeurt nu al op meer plaatsen in de Plas. Bij het zwemstrandje ligt het meetpunt in het kader van de zwemwatermonitoring, die tussen 1 mei en 1 oktober minimaal tweewekelijks plaatsvindt. Het klopt dat door ophoping en wind er lokaal grote verschillen kunnen optreden in de hoeveelheid blauwalgen.

Er is momenteel geen aanleiding om vaker op blauwalg te controleren. Ja, er is een particuliere sneltest.

Vissen en vogels

Jazeker. Verantwoord nestbeheer van de gans is daarom een van de maatregelen die we de afgelopen jaren hebben genomen. Nestbeheer voorkomt dat de populatie blijft groeien en het leefgebied van de gans te klein wordt. Dit heeft tot een aanzienlijke vermindering van de hoeveelheid ganzen geleid. We kijken nu welke aanvullende maatregelen we kunnen nemen om ze van de ligweides te weren (in verband met hygiëne). Daarnaast worden de ligweides vanaf maart tot oktober elke drie weken gemaaid en wordt het maaisel direct opgeruimd. Dit neemt een aanzienlijk deel van de ganzenpoep mee. Het strandbad wordt gezeefd met een beachcleaner.

De bodemwoelende vis zorgt ervoor dat Phoslock goed met de bodem mengt. Dat is dus gunstig voor de effectiviteit van Phoslock en niet schadelijk voor de vis.

Nee, de hoeveelheid bodemwoelende vis in de Kralingse Plas is niet zodanig dat dit een probleem vormt voor de toepassing van Phoslock. Integendeel bodemwoelende vis vergroot de effectiviteit van Phoslock. Jaarlijks vindt er visbemonstering plaats om deze ontwikkeling van de visstand in de gaten te houden. In het kader van het project zal een extra bemonstering plaats vinden.

De visstand die op termijn wordt verwacht behoort tot het zogenaamde ruisvoorn-snoek type.

Jaarlijks vindt er visstandonderzoek plaats door Hoogheemraadschap Schieland en Krimpenerwaard. De laatste opvissing leverde 13 soorten op met ongeveer 150 kg/ha. Het rapport met daarin het visstandonderzoek is in te zien op site van HHSK.

Er wordt niet actief gestreefd naar een bepaalde hoeveelheid vis.

Graskarpers vreten tot 150 procent van hun eigen lichaamsgewicht per dag aan waterplanten en dragen daardoor sterk bij aan algenbloei. Waterplanten vormen een essentieel deel van het ecosysteem. Hoewel overmatige plantengroei ongewenst is, is het net zo ongewenst dat alle planten opgegeten worden.

Bovendien zijn het exoten, die niet uitgezet mogen worden in de Kralingse Plas. En als ze uitgezet zouden worden is de voorwaarde dat het gehele gebied omheind moet zijn. Kortom: kan niet, mag niet en werkt niet

Waterplanten

Nee, de meeste waterplanten zijn afgestorven op het moment dat Phoslock wordt toegepast.

Overmatige plantengroei wordt op termijn tegengegaan door de beperking van de hoeveelheid fosfaat. De verwachting is dat Phoslock tot helderder water leidt met meer soorten waterplanten. Die planten helpen om de blauwalgbloei tegen te gaan. Het zal enige tijd duren voordat er een evenwicht is met de meer gewenste plantensoorten. De overlast van overmatige plantengroei wordt ondertussen tegengegaan door verantwoord maaien.

Overige vragen

Troebelheid in de winter wordt voornamelijk veroorzaakt door opwerveling van organisch materiaal door wind en golfslag.

Het merendeel van de bezoekers richten zich op het Kralingse Bos en maken geen gebruik van de Kralingse Plas. Uiteraard zal de gemeente Rotterdam zich inzetten om eventuele negatieve effecten (zwerfafval en dergelijke) van bezoekers, evenementen enzovoort te voorkomen dan wel te beperken door gerichte acties.

Het is aan de gemeenteraad van Rotterdam om invulling te geven aan het stedelijke beleid voor commerciële evenementen.

Ja. Bijvoorbeeld in Brazilië (Lagoa Pampulha, 190 ha), Duitsland (Behlendorfersee, 63 ha) en Polen (Meer Goldap, 130 ha). Op de website van Phoslock staat een brochure over Phoslock-toediening in het Embasa-reservoir, een drinkwaterreservoir (110 ha) in Salvador, Brazilië.

Het doel is dat de plas recreatief, gezond en natuurlijk is en blijft.

Maandelijkse controles

Maandelijks wordt in en om de Kralingse Plas gecontroleerd op hoeveelheden fosfaten, stikstof, chlorofyl (bladgroen), zuurstof, de temperatuur, transparantie en identificatie van soorten (fyto) plankton en algen.

Planning

  • De voorbereidingen voor de maatregelen tegen blauwalgoverlast zijn al gestart. Een deel is al in uitvoering, bijvoorbeeld het dagelijks beheer. Met het ombouwen van de sluis is de gemeente in oktober 2020 begonnen.
  • Sommige maatregelen zijn eenvoudig toe te passen, andere maatregelen duren vanwege de complexiteit of de ingreep langer. De gemeente en het Hoogheemraadschap richten zich op een blauwalgarme plas in 2022.

Vergunning

Gemeente Rotterdam en Hoogheemraadschap van Schieland en Krimpenerwaard voeren in samenwerking dit project uit. Het Hoogheemraadschap geeft hiervoor een vergunning af. Gemeente en waterschap worden ondersteund door onder meer Landbouwuniversiteit Wageningen en de provincie Zuid-Holland. Voor het toepassen van Phoslock is een expert van Phoslock Europe GmbH bij het project betrokken.

Meer informatie

Wilt u op de hoogte blijven van de ontwikkelingen in en om de Kralingse Plas? Of van bijeenkomsten (als) die georganiseerd worden? Kijk op Rotterdam.nl/kralingseplas of meld u dan aan voor de nieuwsbrief.
Voor documenten zoals het verslag en toelichting informatiebijeenkomst 'Blauwalg' van 1 oktober 2019, of van de deskundigenbijeenkomst Kralingse Plas, neem contact op met het projectteam 'Aanpak blauwalg in de Kralingse Plas': projectblauwalgkp@rotterdam.nl.