Rotterdam tegen discriminatie
Gepubliceerd op: 17-12-2020
Geprint op: 14-05-2021
https://www.rotterdam.nl/wonen-leven/tegen-racisme-en-discriminatie/
Ga naar de hoofdinhoud
Speel video af

Discriminatie is bij wet verboden maar komt nog steeds voor. Rotterdam vindt dat onacceptabel en zet zich op verschillende manieren in om discriminatie tegen te gaan. Maar ook jij kunt een belangrijk verschil maken.

Want door niet weg te kijken, maar je juist uit te spreken, treden we samen op tegen discriminatie. Zie het, zeg het, meld het.

Zie het

Discriminatie is er in allerlei vormen. Afgewezen worden voor een baan omdat je een beperking hebt, uitgescholden worden op straat omdat je homoseksueel bent of de toegang tot een discotheek worden geweigerd omdat je een donkere huidskleur hebt. Maar ook de opmerking waar je nu werkelijk vandaan komt of dat je er niet lesbisch uitziet is discriminerend. 

Zeg het

Door er iets van te zegen laat je weten dat discriminatie niet wordt geaccepteerd. Dat kan op verschillende manieren. Bijvoorbeeld op straat als iemand uitgescholden wordt. Maar ook als je vrienden discriminerende opmerkingen of een oom die op een verjaardag een racistische grap maakt. Lach niet mee maar spreek je uit. Maar zorg er wel altijd voor dat je veilig bent.

Meld het

Melden heeft altijd zin, voor jezelf en voor anderen. Door discriminatie te melden krijg je de juiste steun en advies. En door jouw melding krijgt de gemeente meer informatie over hoe vaak discriminatie voorkomt. Dit is belangrijk om discriminatie te voorkomen en te bestrijden. Meld een incident bij de werkgever, de politie, of bij antidiscriminatiebureau Radar. Maak gemakkelijk een melding via de Discriminatiemelder app. Download de app in de App Store of Google Play.

Discriminatie is het ongelijk behandelen van mensen op basis van persoonlijke kenmerken die er in die situatie niet toe doen. Zo kan iemand worden afgewezen voor een baan omdat zij een vrouw is, uitgescholden worden op straat omdat hij homo is of een discotheek niet worden binnengelaten vanwege zijn of haar donkere huidskleur. Racisme is een vorm van discriminatie, waarbij een groep mensen op basis van lichamelijke kenmerken of afkomst gediscrimineerd of minderwaardig behandeld worden.

Discriminatie is bij wet verboden, De wet biedt bescherming tegen discriminatie op 12 persoonlijke kernmerken of gronden waaronder:

  • afkomst of huidskleur
  • geloof of levensovertuiging
  • sekse
  • seksuele gerichtheid
  • leeftijd
  • handicap/chronische ziekte.

Discriminatie kan plaatsvinden op uw werk, maar ook in het openbaar vervoer, op school of bij uw sportvereniging.

De gemeente Rotterdam vindt het belangrijk om discriminatie te voorkomen en te bestrijden. Meldingen van discriminatie helpen hierbij. Het is daarom goed om discriminatie altijd te melden. Door een melding te maken word je bijgestaan door een klachtbehandelaar die jou kan helpen om de ervaring te verwerken. En kan er waar mogelijk ingegrepen worden in de situatie.

Antidiscriminatiebureau RADAR

In Rotterdam kan discriminatie melden bij de onafhankelijke antidiscriminatievoorziening (ADV) RADAR. RADAR adviseert en ondersteunt personen en organisaties bij gevallen en gevoelens van discriminatie. Voor meer informatie kunt u terecht op de website radar.nl of belt u 010 - 411 39 11 of downloadt u de Discriminatiemelder in de App Store en bij Google Play.

Roze sociale kaart

Lesbische, homoseksuele, biseksuele, transgender en intersekse Rotterdammers (LHBTI) kunnen met behulp van de Roze Sociale Kaart de weg vinden naar plekken waar zij anderen kunnen ontmoeten en naar organisaties die hulp, ondersteuning en deskundigheid bieden. Hulpverleners kunnen ook gebruik maken van de kaart om hun cliënten door te verwijzen.

In Rotterdam kan discriminatie melden bij de onafhankelijke antidiscriminatievoorziening RADAR. In de volgende twee voorbeelden laten we zien hoe RADAR u verder kan helpen na een melding.

Discriminatie bij solliciteren

Een vrouw is van Marokkaanse afkomst en heeft een niet-Nederlands klinkende achternaam. Zij solliciteert naar de functie van medewerker in een ijssalon. In haar sollicitatiebrief geeft zij aan dat zij werkervaring heeft en dit blijkt ook uit haar CV. Zij wordt per e-mail afgewezen. Reden: de voorkeur gaat uit naar kandidaten met een gedegen horeca-ervaring. Daarna solliciteert de vrouw opnieuw, ditmaal met een Nederlands klinkende naam. In deze sollicitatie geeft zij aan dat zij geen enkele werkervaring heeft. De vrouw krijgt een uitnodiging voor een gesprek. Hierop neemt de vrouw contact op met RADAR. Ze vertelt dat ze van plan is om naar het gesprek te gaan en de werkgever te confronteren met zijn acties. RADAR helpt haar in de voorbereiding naar het gesprek en volgt de zaak. De vrouw wenst niet meer te werken voor de werkgever en besluit haar ervaring als principezaak voor te leggen aan het College voor de Rechten van de Mens. RADAR helpt haar in de procedure hiervoor. Het College stelt haar in het gelijk en geeft aan dat er een verboden onderscheid is gemaakt op grond van ras.

Discriminatie door een werkgever

Een vrouw is zwanger, heeft een baan en is met zwangerschapsverlof. Ze wil een huis kopen. De hypotheekverstrekker eist van haar werkgever een verklaring waarin staat dat ze tegen dezelfde financiële voorwaarden terug kan keren. Ze vraagt zich gelijk af of een werkgever haar financiële voorwaarden zomaar kan aanpassen bij terugkeer na haar zwangerschap. Daarnaast of de hypotheekverstrekker dit zo mag eisen. Ze neemt contact op met RADAR. RADAR maakt haar duidelijk dat een werkgever discrimineert op grond van geslacht, als de werkgever de financiële situatie van de vrouw aanpast vanwege haar zwangerschap. Daarom kan de hypotheekverstrekker ook deze eis niet stellen. De vrouw besluit dit zelf te melden aan de hypotheekverstrekker. Even later meldt ze RADAR dat de hypotheek rond is zonder dat de eis nog op tafel ligt.

'Relax. Dit is Rotterdam.'

In Rotterdam wonen mensen met verschillende achtergronden, leefwijzen en overtuigingen. Diverser dan Rotterdam bestaat niet. Soms zorgt dat voor vervreemding  en ongemak tussen mensen en dat pakt de gemeente Rotterdam actief aan. Iedereen moet zich vrij, veilig en prettig voelen. Dat is waar komende jaren vol op wordt ingezet. Lees meer over hoe acceptatie van diversiteit tot een meer ontspannen samenleven leidt in het programma 'Relax. Dit is Rotterdam'.

Rotterdam tegen racisme

Naar aanleiding van de Black Lives Matters beweging in de zomer 2020 heeft de gemeente een aanvullend plan gemaakt om bij te dragen aan een meer diepgaande, structurele verandering in de samenleving.  ‘Rotterdam tegen Racisme’ gaat over drie principes:

  1. Erkenning van het feit dat er institutioneel racisme is in Nederland en Rotterdam.
  2. Eigenaarschap voor de eigen rol en het eigen handelen van de gemeente en inzet op waar dat beter moet.
  3. Educatie over ons koloniale, slavernij- en migratieverleden. Hierin meegenomen het onderzoek naar het Rotterdamse koloniale en slavernijverleden dat 31 oktober 2020 werd gepresenteerd. Een nieuwe basis voor bewustwording van onze gezamenlijke Rotterdamse geschiedenis.

Dat betekent bijvoorbeeld dat er meer inzet komt op diversiteit en inclusie in de gemeentelijke organisatie, in de wijken, op de arbeidsmarkt, woningmarkt, onderwijs, zorg en welzijn, cultuur en sport. Maar ook met voorlichting over het slavernijverleden, de inzet van een stadsmarinier voor diversiteit en inclusie en aandacht voor inclusie in de communicatie en campagnes van de gemeente. Lees er meer over in het plan 'Rotterdam Tegen Racisme'.

Interviews

Onderstaande interviews verschenen eerder in de Stadskrant. Klik op de foto's om de lange versie van de interviews te lezen.

Mbo-leerlingen krijgen les over discriminatie: 'Als het zaadje is geplant'

Sidris van Sauers

Jong geleerd is oud gedaan. Daarom krijgen mbo-leerlingen les over moeilijke onderwerpen als discriminatie en racisme. Sidris van Sauers van RADAR geeft, samen met een team van jonge coaches, zulke zogenoemde hot topic-lessen. Voor jongeren, door jongeren.

‘We delen dit verleden met elkaar’

Carlos Goncalves

Meer kennis van de geschiedenis die we met elkaar delen. Meer wederzijds begrip en respect voor elkaar. Dat is waar stichting Gedeeld Verleden Gezamenlijke Toekomst voor staat. De stichting richt zich met name op de rol die Nederland speelde in het koloniale verleden en slavernijverleden.

'Pas als je anders gaat denken, ga je ook anders doen.'

Marcel Dela Haije

Met de Black Lives Matter-demonstratie op 3 juni vorig jaar gaven Rotterdammers het signaal dat ook in onze stad discriminatie, racisme en uitsluiting voorkomen. Dat signaal heeft de gemeente luid en duidelijk gehoord en beantwoordt met het Actieprogramma Rotterdam tegen racisme.

Jong geleerd is oud gedaan. Daarom krijgen mbo-leerlingen les over moeilijke onderwerpen als discriminatie en racisme. Sidris van Sauers van RADAR geeft, samen met een team van jonge coaches, zulke zogenoemde hot topic-lessen. Voor jongeren, door jongeren.

De lessen van Sidris gaan over discriminatie in de breedste zin. Dus niet alleen over kleur maar ook over oriëntatie, godsdienst, een beperking hebben en zwangerschaps- en arbeidsmarktdiscriminatie. 'Het begint met inzicht geven in wat discriminatie precies is', vertelt Sidris. 'Hoe staat het in de grondwet? Welke wetten verbieden het?'

Grondrechten die schuren

'Maar ook beeldvorming en stereotypering komen aan bod. Welke vooroordelen hebben de leerlingen zelf?  Hoe komt dat? Daarna komt de vraag hoe ze zelf met discriminatie omgaan als ze ermee te maken krijgen. Vervolgens gaan ze in groepjes uiteen en bepreken gevallen uit de praktijk.  Soms blijken leerlingen bijvoorbeeld niet te weten dat een werkgever niet mag vragen of je zwanger bent. Tijdens de discussies leren ze ook dat grondrechten soms schuren. Mensen die uit religieus oogpunt hun armen bedekt moeten houden, terwijl de hygiëneregels onbedekte armen eisen bijvoorbeeld.  Hoe ga je daarmee om?'

Het belangrijkste van de lessen vindt Sidris dat leerlingen met elkaar in gesprek gaan over discriminatie. Dat ze luisteren naar elkaar zonder te oordelen en respectvol met elkaar praten. 'Ik zeg: kijk eens wat beter naar je medemens, zonder gelijk te oordelen. Voor veel leerlingen is het fijn dat ze tijdens de lessen hun verhaal kwijt kunnen. Doordat ze hun ervaringen met elkaar delen, merk je dat ze closer worden. Ook die stille en die stoere leerling krijgen meer begrip voor elkaar.'

Geen vaste colleges

'We proberen zoveel mogelijk vormen van discriminatie te bespreken en aan te sluiten bij de belevingswereld van de leerlingen. Daar kiezen we ook de praktijkvoorbeelden op uit. Maar we luisteren ook: wat komt er uit de klas zelf, wat speelt daar? We betrekken ook de actualiteit, zoals bijvoorbeeld de Black Lives Matter-protesten en de mensenrechtensituatie in  China. Het zijn geen vaste colleges die we geven, veel komt van de leerlingen zelf.'

De scholieren reageren heel wisselend op de lessen. Maar bijna iedereen heeft de behoefte om gehoord te worden. 'Ook mensen met een mening die wij niet delen, moeten hun stem kunnen laten horen. Ook met hen gaan we respectvol om en we snoeren niemand de mond. We bieden een veilige setting waarin ieders stem gehoord mag worden. Online is dat nu iets lastiger, maar het is te doen.'

N-woord

Veel verhalen van leerlingen blijven Sidris bij. 'Zoals die leerling die tijdens onze les durfde te vertellen dat ze met een gendertransitie bezig was. Ze voelde zich in de les veilig genoeg om het aan de hele klas te vertellen. Of het witte meisje dat haar zwarte vrienden altijd voor de grap met het n-woord aansprak. Toen ze hoorde wat de achterliggende betekenis daarvan was, schaamde ze zich zo diep dat ze ter plekke in huilen uitbarstte.'

'Ik verwacht echt niet dat alles opeens anders wordt als ik mijn lessen heb gegeven. Maar wat mij betreft zijn ze geslaagd als ik de leerlingen stof tot nadenken heb gegeven. Als het zaadje is geplant.

RADAR bevordert gelijke behandeling en streeft naar een samenleving zonder uitsluiting.

Meer kennis van de geschiedenis die we met elkaar delen. Meer wederzijds begrip en respect voor elkaar. Dat is waar stichting Gedeeld Verleden Gezamenlijke Toekomst voor staat. De stichting richt zich met name op de rol die Nederland speelde in het koloniale verleden en slavernijverleden. 'Want deze geschiedenis werkt door in onze cultuur, en hoe we met elkaar omgaan', zegt voorzitter Carlos Goncalves.

Gedeeld Verleden Gezamenlijke toekomst bestaat sinds 2013 en zet zich op allerlei manieren in tegen discriminatie en racisme. Met cursussen, activiteiten in het onderwijs en bijvoorbeeld de herdenking bij het slavernijmonument. Ook werkt de stichting aan een manier om resultaten van onderzoek naar het slavernij en koloniale verleden van Rotterdam brede bekendheid te geven. De bedoeling van alle activiteiten is meer inzicht te geven in het koloniale verleden en het slavernijverleden van Nederland. En het een vast en onderdeel te maken van het historische, culturele en educatie aanbod van Rotterdam én Nederland.

Herkenning

Carlos: 'Er is nooit veel aandacht geweest voor ons koloniale verleden en slavernijverleden. Maar het heeft heel veel impact gehad op bevolking van Rotterdam en hoe we nu met elkaar omgaan. En natuurlijk niet alleen in Rotterdam, maar over de hele wereld. Kijk bijvoorbeeld naar de Black Lives Matter-beweging vorig jaar. Mensen herkenden zich hierin. De discriminatie op de arbeids- en woningmarkt en in het onderwijs is nog net zo heftig als 20 of 30 jaar geleden. En het komt voort uit het verleden. Daarom hebben we hier kennis over nodig, en moeten we er met elkaar over praten.'

Verandering

'Onze insteek is niet dat we schuldigen en slachtoffers willen aanwijzen. Daar komen we niet verder mee', vervolgt Carlos. 'We delen dit verleden met elkaar, en zijn er allemaal bij betrokken. En dit verleden heeft consequenties voor het nu, én voor de toekomst. Daarom moeten we er met elkaar over praten. Want kennis van het verleden helpt ons na te denken over welke veranderingen er nodig zijn voor de toekomst. Ik zie verandering; ik zie dat er meer aandacht is voor dit onderwerp. Maar waar we uiteindelijk naartoe werken, zijn concrete maatregelen en beleid dat echt verandering gaat brengen als het gaat om discriminatie en racisme. Daar zijn we nog niet. Maar praten en erkenning zijn de eerste stappen naar verandering, en die hebben we met elkaar gezet.'

Wilt u meer weten over de stichting, discriminatie of het koloniale verleden en slavernijverleden van Rotterdam? Of heeft u ideeën om discriminatie en racisme tegen te gaan? Kijk dan op gvgtrotterdam.nl/.

Met de Black Lives Matter-demonstratie op 3 juni vorig jaar gaven Rotterdammers het signaal dat ook in onze stad discriminatie, racisme en uitsluiting voorkomen. Dat signaal heeft de gemeente luid en duidelijk gehoord en beantwoordt met het Actieprogramma Rotterdam tegen racisme. Een speciale stadmarinier racisme en discriminatie maakt deel uit van het programma.

Sinds Marcel Dela Haije oktober vorig jaar werd aangesteld, sprak hij meer dan honderd mensen en las hij veel boeken over het onderwerp.  Hij wilde een goed beeld krijgen van wat er speelt in Rotterdam op dit gebied. 'Rotterdam moet een stad zijn waar iedereen met plezier kan wonen, leven en werken. En waar iedereen zichzelf kan zijn’ vindt Marcel. ‘Dat lijkt voor velen misschien geen probleem. Maar ik heb veel mensen gesproken voor wie dat helemaal niet vanzelfsprekend is. Die toch maar niet hand in hand lopen, een keppeltje dragen of zich uitspreken tegen discriminatie. Uit angst voor reacties.'

Ronaldo en Messi                                                           

'Rotterdam is een superdiverse, complexe en dynamische stad.  We hebben die diversiteit keihard nodig. Als we niet inclusief zijn en groepen uitsluiten, is dat niet alleen onrechtvaardig maar ook dom. Ik sprak rapper Winne. Hij zei het heel treffend: ‘Het is of we in Rotterdam de voetballers Ronaldo en Messi op de bank hebben en hen niet laten meespelen.’ We laten veel talent in de stad onbenut. Veel Rotterdammers hebben het gevoel dat ze geen eerlijke kans krijgen en dat gevoel moeten we wegnemen. En het is beslist meer dan een gevoel. Discriminatie speelt continu. Bij het vinden van een stageplek of een baan bijvoorbeeld, wordt de brief met de niet-Nederlandse klinkende achternaam eerder aan de kant gelegd. Het is belangrijk de pijn die dat veroorzaakt te erkennen.'

Marcel wilde meer weten over wat ten grondslag ligt aan discriminatie en racisme. Op basis daarvan kan hij zijn inzet bepalen. Hij wil vooral een andere mind-set. 'Bij een mind-set van zelfreflectie en bewustzijn heeft iedereen baat. ‘Je gaat het pas zien als je het doorhebt’, zou Cruijff zeggen. Als je denkt dat het niet speelt, moet je je afvragen of jij wel de juiste persoon bent om dat te beoordelen. Stel jezelf eens wat vaker de vraag: die gedachte die ik heb, klopt die eigenlijk wel? Oordeel minder en stel meer vragen.'

Spiegel

'Dat geldt ook voor mezelf. Ik heb mezelf een spiegel voorgehouden en zag daar een witte heteroman. Vanuit dat perspectief bekijk ik de wereld. Ik ben me nu veel meer bewust dat mijn werkelijkheid niet maatgevend is. Veel mensen hebben andere ervaringen. Ik denk ook na over mijn eigen bewuste en onbewuste vooroordelen. Uiteindelijk is het van belang je bewuster te zijn van je snelle oordeel, dit uit te stellen en meer vragen te stellen. Je kunt pas oordelen als je alle feiten op een rijtje hebt. Vooroordelen zitten in iedereen. Als je je daarvan bewust bent en jezelf blijft ‘checken’ is dat geen probleem. Ik geloof niet in kleurenblindheid. Je moet juist de waarde van inclusie en diversiteit zien. Pas als je anders gaat denken, ga je ook anders doen.'

'Ik heb me ook in het koloniale en slavernijverleden verdiept. Vroeger dacht ik: ach, dat is allemaal zo lang geleden. Nu ik er veel over heb gelezen, denk ik daar écht anders over. Het gaat daarbij niet om schuld maar om verantwoordelijkheid. Het verleden speelt ontegenzeggelijk een rol in het heden. Je kunt pas die verantwoordelijkheid nemen, als je weet hoe dat zit.'

Ideeën en initiatieven

Marcel is nog lang niet uitgepraat met de Rotterdammers over dit thema en zoekt goede ideeën en initiatieven. Rotterdammers die iets kwijt willen over racisme of inclusie of goede ideeën hebben, nodigt hij uit om contact op te nemen via mhe.delahaije@rotterdam.nl of 06 - 537 126 93).

Meer informatie

Marcel Dela Haije is sinds 2006 stadsmarinier. Sinds oktober 2020 bestrijdt hij racisme en discriminatie. Over zijn functie zegt hij: 'stadmariniers worden ingezet op de moeilijkste plekken en thema’s. Zij werken tussen de stad en het stadhuis en zoeken oplossingen voor schijnbaar onoplosbare problemen. We zijn aanspreekbaar en laagdrempelig. Daar waar werk aan de winkel is, dus in de stad en in de wijk.'