Spring naar het artikel

Wilt u, zoals steeds meer mensen in Rotterdam, uw eigen groente, kruiden en fruit verbouwen? Natuurlijk kunt u aan het werk op en in uw eigen (moes)tuin, balkon of dak.

Of met elkaar aan de slag bij een tijdelijke buurtmoestuin op een braakliggend terrein. Maar wist u dat er ook allerlei bedrijven in en om de stad met stadslandbouw actief zijn? Zo ligt de grootste stadsboerderij van Nederland in een havengebied, Uit je Eigen Stad, in Rotterdam. En hebben we hier in het voormalige  zwembad Tropicana een heuse kwekerij van oesterzwammen, RotterZwam. Zelfs in het centrum worden volop groente, kruiden en fruit verbouwd, zoals bij de DakAkker op het kantoorgebouw Schieblock of in de Vredestuin Pompenburg. En wil je op een makkelijke manier aan eten uit de regio komen, kom dan eens langs bij de tweewekelijkse boerenmarkt in Rotterdam Noord en West. Of ga langs bij de Fenix Food Factory op Katendrecht.

Versterken

De gemeente Rotterdam wil doorzetten op deze ontwikkeling en bijdragen aan een versterking ervan. Dit is vastgelegd in het Strategiedocument 'Food & the City' uit 2012. De belangrijkste uitdaging is om duurzaam geproduceerd voedsel van een hoge kwaliteit voor brede lagen van de bevolking beschikbaar te krijgen. De rol van de gemeente Rotterdam ligt vooral bij het mogelijk maken van initiatieven van bewoners en ondernemers. Dat doet de gemeente door (tijdelijk) ruimte te bieden in de stad, partijen bij elkaar te brengen, het initiatief te nemen voor onderzoek (of deel te nemen aan onderzoeken van andere partijen) en een netwerk op te bouwen. Belangrijk onderdeel van dat netwerk is de regionale Food Council.

Next Economy

Stadslandbouw maakt de stad groener en aantrekkelijker voor de Rotterdammer, is goed voor de gezondheid, kun je samen doen met de buurt, zorgt voor nieuwe werkgelegenheid en is goed voor het imago van de stad. Een sterke regionale landbouw draagt bij aan het beheer en behouden van akkers en veenweiden om de stad; bijzondere gebieden waar het fijn is om te fietsen en te wandelen. Stadslandbouw heeft nog een vrij bescheiden economische betekenis. Maar door het innovatieve en duurzame karakter draagt stadslandbouw wel al bij aan het ontwikkelen van een ‘Next Economy’ in Rotterdam.

Agenda

In en om Rotterdam is heel veel te doen. Je kunt naar een van de vele boerderijwinkels in de regio. Of kom eens langs op de tweewekelijkse boerenmarkt in Rotterdam Noord en West. Kijk voor een actuele agenda op Rotterdamse Oogst.

Tips

  • Gebruik niet teveel mest
    Als u veel mest gebruikt, komt er veel nitraat in uw gewassen. Nitraat verandert in nitriet door het bewaren, bewerken of eten van groenten. Nitriet is schadelijk want kan worden omgezet in stoffen waarvan bekend is dat ze de kans op kanker vergroten (nitrosaminen).
  • Zorg dat de grond niet te zuur is 
    Groenten die op zure grond groeien nemen makkelijker zware metalen op. Hoe zuurder de grond, hoe lager de zogenaamde pH-waarde. U kunt zelf de pH-waarde meten met zogenaamde pH-papiertjes die verkrijgbaar zijn in het tuincentrum. Door kalk te strooien wordt de grond minder zuur.
  • Voor meer tips over stadslandbouw kunt u ook op de onderstaande sites kijken:

Publicaties

Veelgestelde vragen

Een volkstuin kunt u huren via een volkstuinvereniging. De complexen van deze verenigingen liggen verspreid over de hele stad. De website van de Rotterdamse Bond van volkstuinders (RBvV) biedt een overzicht van de complexen. Op deze website ook een overzicht van de volkstuinverenigingen met een link naar hun websites.

Als u een (braakliggend) terrein hiervoor op het oog hebt, probeer dan eerst uit te vinden of dit van een projectontwikkelaar of woningcorporatie is. Is dat het geval, vraag dan bij deze eigenaar of u er gebruik van mag maken. Als de grond van de gemeente is, kunt u contact opnemen met één van de wijkregisseurs. Over het algemeen zal de gemeente geen toestemming verlenen voor de aanleg van moestuinen in de groene hoofdstructuur (brede groenstroken, parken, lanen). Hou er rekening mee dat er bij braakliggende terreinen sprake kan zijn van kortdurende contracten en er mogelijk ook huur betaald moet worden.

Er zijn geen aparte regels voor stadslandbouw, maar er zijn wel belangrijke aandachtspunten. Zoals u verderop kunt lezen, moet er goed gelet worden op de bodemkwaliteit en de kwaliteit van het gietwater. Verder is het altijd belangrijk dat groenten en fruit goed gewassen worden om eventuele lichte verontreinigingen te verwijderen. Ga verstandig om met eventuele bestrijdingsmiddelen; let op de voorschriften die op de verpakking staan. Voor groenten, fruit en kruiden die verhandeld worden, controleert de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit op de kwaliteit.

Op veel plaatsen kunt u gewoon groente, kruiden en fruit verbouwen. Helaas zijn er in Rotterdam ook plaatsen waar de bodem is vervuild. Kijk op de pagina bodeminformatie voor meer informatie. Niet van alle plekken zijn gegevens bekend. Als er twijfels bestaan, kan een bodemonderzoek nodig zijn. Bij een bodemonderzoek worden kleine hoeveelheden grond onderzocht in een laboratorium. Zo wordt duidelijk of de grond vervuild is. Als u een bodemonderzoek laat uitvoeren, kost dat geld.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met de DCMR. Stuur uw vraag naar BodemInfoOnline@dcmr.nl.

De DCMR ondersteunt de gemeente Rotterdam bij het uitvoeren van bodemtaken. 
Zodra de resultaten van het bodemonderzoek bekend zijn kan de GGD bepalen of de grond geschikt is. De GGD kijkt om welke stoffen het gaat en zoekt uit of die door groente, kruiden of fruit opgenomen wordt. Als het om een buurtmoestuin gaat kan de GGD een risicobeoordeling doen.

Mail voor meer informatie naar gb&mggd@rotterdam.nl

Als de grond licht vervuild is, kunt u beter geen blad- en wortelgewassen planten. Vruchten, zoals bessen, appels en noten, nemen minder vervuiling op en kun je daarom wel verbouwen. Zorg dat u het voedsel goed wast. En vergeet ook uw handen niet. Heeft u twijfels over de bodemkwaliteit of heeft u andere vragen? Mail voor meer informatie naar gb&mggd@rotterdam.nl of bel de bodemtelefoon (010) 246 81 40. De GGD kan voor buurtmoestuinen ook een risicobeoordeling doen. 

Als de grond ernstig vervuild is, is deze niet geschikt als moestuin. U kunt wel groente, kruiden en fruit verbouwen in een plantenbak. Plaats onderin worteldoek zodat de schone grond niet in contact komt met de vervuilde grond.
Een andere mogelijkheid is saneren. Dan wordt de vervuilde grond verwijderd. Hieraan zijn (hoge) kosten verbonden. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met de DCMR. Stuur uw vraag naar BodemInfoOnline@dcmr.nl. De DCMR ondersteunt de gemeente Rotterdam bij het uitvoeren van bodemtaken. 

De gemeente Rotterdam wordt veel benaderd door studenten die informatie willen omdat ze bezig zijn met een opdracht over stadslandbouw. Op deze website vind je heel veel informatie en links naar andere sites. Mocht je toch nog vragen hebben, mail dan met Cees Bronsveld.

Regenwater kan makkelijk worden opgevangen en opgeslagen. Bijvoorbeeld in een regenton of grote open bak. Zet deze zo veel mogelijk in de schaduw want als het water warmer dan 20 graden wordt, kan de gevaarlijke legionellabacterie zich vermenigvuldigen. Om de kans zo klein mogelijk te maken deze bacterie in te ademen kunt u het beste een gieter gebruiken en het regenwater niet sproeien of vernevelen. Regenwater is niet geschikt als drinkwater.

Oppervlaktewater uit rivieren, singels, kanalen en meren kunt u goed gebruiken voor je moestuin. Belangrijk is dat het water kan (door)stromen; in stilstaand water kunnen bacteriën zich sneller vermenigvuldigen. Zorg er wel voor dat je geen water in de buurt van een riooloverstortplaats gebruikt. Check ook altijd of er geen dode vissen of vogels in of bij het water liggen.

Voor meer informatie over de kwaliteit van het oppervlaktewater kunt u contact opnemen met het waterschap. Rotterdam kent drie waterschappen:

Over het algemeen is de kwaliteit van het diepe grondwater in Rotterdam geschikt om in uw moestuin te gebruiken. Deze waterlaag ligt ongeveer 14-20 meter diep en kan met een grondwaterpomp omhoog worden gehaald.

Voor informatie over de kwaliteit van de bodem en een eventuele verontreiniging van het grondwater kunt u contant opnemen met de DCMR. Stuur uw vraag naar BodemInfoOnline@dcmr.nl of bel de bodemtelefoon (010) 246 81 40.

Ondiep grondwater heeft meer risico om verontreinigd te zijn. Als vervuild grondwater niet diep zit (minder dan 3 m beneden het maaiveld), kan het via de wortels in de plant komen. Dan kan de grond niet gebruikt worden als moestuin. Als het vervuilde grondwater dieper dan 3 m zit kan de grond wel worden gebruikt voor een moestuin. Let op, gebruik dit vervuilde grondwater niet om handen en groente te wassen of om de moestuin te beregenen.

In delen van Rotterdam, zoals Pernis, Heijplaat, Rozenburg, Hoogvliet en Hoek van Holland is er sprake van brak of zout grondwater. Dat is niet geschikt om te gebruiken. 

Als u grondwater wilt oppompen moet u tijdig nagaan of er leidingen onder uw moestuin liggen. Dat doet u door het aanvragen van een leidingvergunning. Wilt u minder dan 1m3 water per uur oppompen, dan hoeft u geen melding te doen bij het waterschap of daar een vergunning aan te vragen. Als u meer gaat oppompen is dat wel verplicht. Realiseert u zich dat er kosten verbonden zijn aan het oppompen van water, zoals de aanschaf van een pomp en het laten slaan van een pomp door een gespecialiseerd bedrijf.

Meer informatie

Op de pagina met voorbeelden vindt u veel informatie, tips en links naar andere sites. Heeft u vragen? Mail dan naar Cees Bronsveld.