Klimaatdoelen grondstoffentransitie
De gemeente zoekt manieren om slimmer en duurzamer met grondstoffen en materialen om te gaan. Dat noemen we de grondstoffentransitie.
Voor welke uitdaging staan we?
We willen in 2030 50% minder nieuwe grondstoffen gebruiken. In 2050 gebruiken we zelfs helemaal geen nieuwe grondstoffen meer.
Dit zorgt voor:
- Rotterdam wordt groener en duurzamer
Er zijn minder gevolgen voor milieu, natuur en klimaat door vervuilende productie. - Rotterdam wordt economisch veerkrachtiger
We hebben minder last van materialen die niet of moeilijk geleverd kunnen worden. En we hebben minder last van erg dure grondstoffen. De lokale economie wordt sterker. - Rotterdam wordt gezonder en schoner
we gebruiken minder giftige materialen in de bouw en bij de productie van goederen. Onze leefomgeving wordt schoner; er is minder uitstoot, verspilling en (zwerf)afval.
Als we minder grondstoffen en materialen gebruiken, is er minder CO2-uitstoot. Bijvoorbeeld als we huizen bouwen. En dat helpt ons de klimaatdoelen voor 2030 en 2050 te halen.
De illustratie hieronder laat zien hoeveel CO2-uitstoot één woning veroorzaakt. Dat noemen we de CO2-voetafdruk. 69% van de CO2-uitstoot komt door het materiaalgebruik bij de bouw van een huis en het onderhoud. We kunnen de CO2-voetafdruk van een woning dus sterk verlagen als we slimmer omgaan met materialen.
3 soorten verbeteringen
Er zijn 3 soorten verbeteringen door de grondstoffentransitie. Deze verbeteringen leggen we verderop deze pagina uit.
- Circulair Bouwen
- Organische Stromen
- Consumptiewaar(de)
De gemeentelijke organisatie
De gemeente wil ook in de eigen organisatie duurzamer met grondstoffen en materialen omgaan. In de bedrijfsprocessen, in het beleid en in de uitvoering. Bijvoorbeeld door voor de openbare ruimte een ander ontwerp en andere materialen te kiezen. En te eisen dat bedrijfskleding en andere spullen die zij inkoopt duurzamer zijn.
Rotterdammers
De gemeente wil zorgen dat het voor Rotterdammers makkelijk en aantrekkelijk is om slimmer en duurzamer met spullen en voedsel om te gaan. Daarvoor ondersteunt de gemeente allerlei initiatieven van en door inwoners.
Ondernemers
Voor een bedrijf dat ook in de toekomst wil groeien, is nodig dat het een duidelijke strategie maakt voor het gebruik van grondstoffen. We stimuleren ondernemers en helpen hen verder. Bijvoorbeeld door gezonde businesscases te maken en succesvol samen te werken met partners die ook duurzaam werken.
Circulair Bouwen
We bouwen standaard circulair. Hiermee bedoelen we bijvoorbeeld dat een nieuw gebouw wordt ontworpen met duurzame en hergebruikbare materialen van een oud gebouw. Of dat een gebouw zo ontworpen wordt dat het later eenvoudig uit elkaar kan worden gehaald. En dat we de onderdelen opnieuw kunnen gebruiken. Ook werken we aan nieuwe financiële regels in de bouw om de waarde van materialen beter te behouden.
Voorbeelden van resultaten
Getijdenpark
Bij de Keilehaven in Merwe-Vierhavens is een getijdenpark met nieuwe natuur gemaakt. Voor het park is ongeveer 10.000 ton zand gebruikt uit het Museumpark. Hiermee bespaarde de gemeente zo’n € 130.000.
Hergebruik bij groot onderhoud
In 2023 gebruikte de gemeente bij 177 projecten rond groot onderhoud van wegen 85.000 m2 aan betonstraatstenen en tegels opnieuw, in plaats van nieuw te kopen. Daardoor was 10.000 ton minder aan grondstoffen nodig en bespaarden we 1.070 ton CO2-uitstoot.
Grondstoffen recyclen
Een brug in Hoogvliet die is gemaakt van een circulair betonmengsel zonder cement en voor 50% uit gerecyclede grondstoffen. Hierdoor was de milieukostenwaarde (MKI) 26% en de CO2-uitstoot 48% lager.
Opslagplaats voor (bouw)materialen
In Reyeroord opende in 2024 het eerste depot om gebruikte materialen uit de openbare ruimte in op te slaan voor hergebruik. Vervolgens zijn hier in 2025 de eerste straten met hergebruikte stenen aangelegd. In 2026 starten 3 rioolvervangingsprojecten, waarin betonstraatstenen ook worden hergebruikt.
De komende jaren willen we nog meer stedelijke opslagplaatsen voor (bouw)materialen maken. Na zorgvuldig onderzoek zijn twee locaties in de zuidpunt van Beverwaard aangewezen als plekken waar we materiaal uit de openbare ruimte opslaan voor hergebruik. Daarnaast is samen met een consortium van marktpartijen een businesscase gemaakt voor een flexibel materialendepot in Merwe-Vierhavens (flexibel in tijd en type materialen).
Analyse vervangingsopgave
De gemeente heeft een analyse gemaakt voor de vervangingsopgave 2030. Bij deze opgave gaat het om vervangen van riool, kabels en leidingen, maar ook van maatschappelijk vastgoed en het verduurzamen van de stad. De gemeente heeft uitgerekend hoeveel materialen hiervoor nodig zijn en de gevolgen daarvan voor het milieu. Met dit inzicht kunnen we gericht werken aan hergebruik van materialen die de meeste milieugevolgen hebben.
Milieupark + De HER
In 2025 opende de gemeente Milieupark + De HER. Dit is het meest circulaire milieupark van Europa. In grondstoffencentrum De HER staan doorgeven en hergebruiken van materialen en spullen centraal. Ook de bouw en inrichting van het pand waren grotendeels circulair. Het pand van De HER was jarenlang een laboratorium in Delft. Dit is uit elkaar gehaald en verhuisd naar Rotterdam.
Deze circulaire manier van werken wordt nog groter uitgevoerd in de gebiedsontwikkeling Schiehaven Noord. Hier wordt ook naar een donorgebouw gezocht.
De lessen uit het circulair ontwerpen- en bouwen van Milieupark + De HER zijn gebundeld op het nieuwe kennisplatform Her-bouwen.nl. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad.. Iedereen kan er dus van leren en kijken wat hij zelf kan doen.
Rol van de gemeente
De gemeente maakt regels die bouwpartners kunnen gebruiken om de grondstoffentransitie ook in hun projecten door te voeren. We werken ook samen met andere overheden voor het aanpassen en aanscherpen van de afspraken die circulaire bouw en de economie versnellen. Ook zorgen we voor duidelijke afspraken als we zelf een bouwopdracht hebben. Ten slotte werken we samen en delen we kennis met marktpartijen om Paris Proof te bouwen.
Consumptiewaar(de)
Rotterdammers en ondernemers in de stad worden zich steeds bewuster van hoeveel en welke producten ze kopen en gebruiken. Of eigenlijk; hoe ze het kunnen doen met minder. De gemeente stimuleert dit.
Voor minder, beter, langer en opnieuw gebruiken van producten moeten productie, aanbod en reparatie veranderen. De gemeente stimuleert daarom ook de lokale maakindustrie, vernieuwende circulaire activiteiten en samenwerking met het onderwijs.
Voorbeelden van resultaten
Circulaire evenementen
De Wereldhavendagen experimenteerde als eerste grote evenement in Rotterdam met een systeem voor herbruikbare drinkbekers. Hierdoor geïnspireerd maken maar liefst 10 andere Rotterdamse evenementen hun evenement circulair.
Microfactory
In samenwerking met Rotterdamse opleidingen startte de gemeente met de Microfactory. Hier leerden studenten van mode-opleidingen circulair ontwerpen. Een groep studenten kreeg de officiële opdracht van KPN om oude monteurskleding een nieuw leven te geven. Het bedrijf was zo enthousiast dat het gelijk een grote bestelling deed voor de productie van familiedekens en koffiebekerwarmers. Oxious Talent Factory helpt bij de uitvoering.
Circulaire kluslocaties
In 2024 startten vier nieuwe circulaire wijkinitiatieven een circulaire kluslocatie voor met name eenzame Rotterdammers. Er zijn 11 initiatieven in 10 wijken actief. In 2025 komen daar nog 3 wijken bij.
Uit de circulaire wijkaanpak ontstaan ook nieuwe initiatieven, zoals de Sloopoogst in Carnisse. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad..
MVOI-actieplannen
De gemeente leverde de eerste MVOI-actieplannen op met circulair als belangrijk thema. MVOI staat voor Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen. De plannen gaan bijvoorbeeld over verlenging van levensduur van materialen of verminderen van materialen die de gemeente inkoopt. Deze plannen werken we in 2026 verder uit.
Coalitie Verduurzaming Bestratingsmateriaal
In 2026 ondertekende het gemeentebestuur de intentieovereenkomst Coalitie Verduurzaming Bestratingsmateriaal. Deze intentieovereenkomst volgt het Betonakkoord op en gaat over de verplichting om zoveel mogelijk de afgesproken milieunormen te gebruiken in nieuwe aanbestedingen voor de inkoop van bestratingsmateriaal. Als opdrachtgevers naar bestratingsmateriaal met een lagere milieu-impact blijven vragen, wordt het voor marktpartijen economisch aantrekkelijker om te investeren in verdere verduurzaming van hun producten.
De Bewuste Winkelstraat
De provincie Zuid-Holland, de gemeente en Dutch Sustainable Fashion Week ondertekenden de mkb-deal. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad. 'De Bewuste Winkelstraat'.
Voor de uitvoering brengen we verschillende partijen uit de textielsector en het onderwijs bij elkaar om kennis te delen en te experimenteren met het verlengen van de levensduur van textiel. Dit versterkt het textielnetwerk in Rotterdam. Ook zien mkb ondernemers hoe ze kunnen inspelen op de groeiende vraag naar duurzame producten.
De Reparatiefabriek
De gemeente is een van de 14 samenwerkingspartners in de Reparatiecoalitie. Dat is een beweging die gelooft in herstel, reparatie en de kracht van samenwerking. In 2025 startte deze coalitie De Reparatiefabriek. Onderdeel hiervan is het repareren van producten die nu nog als onrendabel worden gezien. Hiermee werken we aan een werkbaar en gemakkelijk uit te breiden businessmodel voor reparatie van producten tot € 100.
Ontwerpend onderzoek
De gemeente liet, samen met verschillende overheidsinstanties, een ontwerpend onderzoek doen naar het voorkomen van (over)consumptie en gebruikmaken van lokale economie/ gemeenschap in de stad.
Rol van de gemeente
De gemeente heeft de verantwoordelijkheid voor de eigen inkoop: van bedrijfskleding tot het inrichten van plekken op straat, in de wijken en in parken. Ook vertalen we landelijke regelgeving naar gemeentelijk beleid en maatregelen waarmee mensen aan de slag kunnen. Ten slotte steunen en stimuleren we de lokale maakindustrie, vernieuwende circulaire activiteiten en bewoners om meer circulair te denken en te doen.
Organische stromen
Natuurlijk materiaal noemen we organisch als het van levende organismen komt, zoals planten en dieren. Het is een waardevolle grondstof voor allerlei toepassingen, zoals biobased producten van natuurlijke en hernieuwbare materialen. Natuurlijk materiaal wordt niet langer verspild, als afval verwerkt of verbrand, maar is een goudmijn voor de circulaire economie. De gemeente gebruikt het 'groene goud' in en uit de stad bij het ontwerp en beheer van de openbare ruimte. Bijvoorbeeld bij de keuze voor materialen en het gezonder maken van de bodem.
Voorbeelden van resultaten
- In maart 2024 opende op het terrein van de circulaire materialenbank een bokashi-hoop. Bokashi is een bodemverbeteraar die gemaakt is van oude bladeren. Met de 2 miljoen kilo bladeren die de gemeente jaarlijks van straat veegt, kun je heel veel doen. Verspreid over Rotterdam gebruikt de gemeente voor een periode van 5 jaar bokashi.
- In 2026 bekijken we het groenonderhoud voor de toekomst en bereiden we de collega’s van de uitvoering hierop voor. In groenafval dat overblijft als we de openbare ruimte verzorgen zitten voedingsstoffen. Ook is een schuilplek voor (bodem)leven. Het is belangrijk dat dit zoveel mogelijk in de stad blijft of wordt verwerkt tot bruikbare compost. Van bomen die we moeten omkappen maken we planken. Of deze krijgen een nieuwe plek als speelelement op schoolpleinen.
- Voor de Zachte Stad ontwierp topontwerper Christien Meindertsma allerlei producten van Rotterdamse schapenwol. Van muts tot bank, van colbert tot piano-onderdelen. De resultaten reisden als tentoonstelling een jaar door de stad. De tentoonstelling krijgt een vaste plek op de Belevenisboerderij Schieveen. Het onderzoek leverde ook een innovatie op: een techniek om met wol 3D te printen, zonder lijm of andere stoffen. Dit is een kansrijke circulaire vervanger voor schuimrubber of latex. Deze vernieuwing wordt dan ook verder ontwikkeld.
Rol van de gemeente
Als eigenaar, ontwerper en beheerder van al het groen in de openbare ruimte willen we al het organisch materiaal zo goed mogelijk gebruiken. Ook willen we afspraken maken over circulair werken. Daarnaast maken we regels zodat vraag en aanbod beter op elkaar aansluiten. Zo kunnen organische materialen efficiënter opnieuw worden gebruikt. Ook helpen we bedrijven en organisaties om nieuwe ideeën te bedenken en verder te ontwikkelen.
Overzicht projecten
Meer weten? Bekijk alle projecten over de grondstoffentransitie uit het Klimaat Actieplan Rotterdam:
