Leestijd: 12 min

Klimaatdoelen gebouwde omgeving

De gebouwde omgeving bestaat uit woningen, winkels en kantoren. In Rotterdam willen we dat die leefbaar, gezond en betaalbaar zijn. En in 2050 moeten ze ook aardgasvrij en klimaatneutraal zijn. De maatregelen zijn kostbaar en ingrijpend. Ook achter de voordeur.

Voor welke uitdaging staan we?

De maatregelen vragen om goed overleg met Rotterdammers, pandeigenaren en ondernemers. De schommelende gasprijzen zijn een extra reden om haast te maken. Iedereen wil een zo laag mogelijke energierekening, een gezonde en betaalbare woning en ook een goed bereikbare stad met zo min mogelijk overlast.  

CO₂ in de gebouwde omgeving

Door het beter isoleren van gebouwen, aardgasvrij maken of vervanging door nieuwbouw zorgen we dat de uitstoot van CO₂ sterk daalt. Nieuwbouw is tegenwoordig al standaard aardgasvrij. De grafiek laat de dalende trend van de CO₂-uitstoot voor de komende jaren zien.

Bron: DCMR CO2-monitor Rotterdam 2024. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad.. 

CO2 uitstoot gebouwde omgeving
De dalende CO2-uitstoot van de gebouwde omgeving richting 2030.

De rol van de gemeente

De gemeente doet veel om de stad aardgasvrij en klimaatneutraal te maken. We werken hiervoor samen met andere partijen in de stad aan plannen en projecten.

We moedigen Rotterdammers aan minder energie te gebruiken, hun huis te isoleren en aardgasvrij te worden. Ook geven we informatie en subsidies en helpen we waar we kunnen. Uiteindelijk bepalen Rotterdammers zelf of ze hun huis willen aanpakken.

Aardgasvrij

In 2050 mag geen aardgas meer worden gebruikt voor het verwarmen van gebouwen en tapwater. Daarom is in 2021 de Rotterdamse Transitievisie Warmte (RTVW) vastgesteld. Hierin staat in welke delen van de stad de gemeente grote stappen kan zetten. Om op koers te blijven, moeten voor 2030 66.500 woningen aardasvrij worden gemaakt. De stand van zaken is afgebeeld in de illustratie hieronder.

  • Sinds 2019 zijn er 10.300 gasaansluitingen vervangen of al gecontracteerd om te vervangen. Bijvoorbeeld door woningcorporaties, binnen de gebiedsaanpakken aardgasvrij, door sloop en nieuwbouw of door Rotterdammers die zelf hun cv-ketel hebben vervangen voor een gasloos alternatief (de groene balk op de illustratie).
  • Voor 29.700 aardgasaansluitingen zijn er al concrete plannen, gebiedsaanpakken of projecten om deze aansluitingen voor 2030 stap voor stap te beëindigen of dan in aanpak te hebben (de licht oranje balk op de illustratie)  
  • Voor 26.500 aardgasaansluitingen moet nog een aanpak worden gestart om de doelstelling - 66.500 aardgasaansluitingen (woningen) in aanpak in 2030 - te halen (de donker oranje balk op de illustratie). 
Illustratie die de Rotterdamse aanpak om richting 2050 alle woningen aardgasvrij te maken laat zien..
De Rotterdamse aanpak om richting 2050 alle woningen aardgasvrij te maken.

Resultaten tot nu toe

Het aardgasvrij maken van bestaande wijken is een uitdagende klus. De gemeente heeft in verschillende wijken al resultaten behaald. 

  • In Bospolder-Tussendijken zijn tot nu toe ongeveer 1.180 woningen aardgasvrij gemaakt door ze aan te sluiten op het warmtenet. In 2026 volgen de laatste 200 woningen. Eind 2026 moeten alle woningen van de woningcorporatie en van particuliere eigenaren die gebruikmaken van het aanbod aardgasvrij, aangesloten zijn op stadsverwarming. 
  • In Heindijk zijn nu ongeveer 325 woningen aardgasvrij gemaakt en aangesloten op stadsverwarming. In 2026 volgen nog ongeveer 50 woningen.
  • In Pendrecht-Zuid en Reyeroord-West kregen gebouweigenaren in 2021 een aanbod om over te stappen op stadsverwarming. Beide aanpakken lagen een tijd stil. Dit kwam door ontwikkelingen bij De Nieuwe Warmteweg (DNWW) en de investeringsstop van Vattenfall. Er was onzekerheid over de nieuwe Wet collectieve warmtevoorziening (Wcw), maar voor beide aanpakken is de realisatie weer opgestart. Eind 2025 zijn de eerste 12 woningen op stadsverwarming aangesloten, in 2026 volgen er nog 180. 
  • In Prinsenland-Het Lage Land is de lopende aanbesteding om een warmtenet in de hele wijk aan te leggen gestopt. De aanpak is gewijzigd. Het warmtenet dat er al is, wordt op een kleinere schaal uitgebreid. Voor de rest van de wijk wordt een aardgasvrij-ready-aanpak uitgewerkt, om woningen alvast voor te bereiden op verwarmen zonder aardgas. In 2025 zijn in ieder geval al 165 woningen van de woningcorporatie aardgasvrij gemaakt.
  • Rozenburg maakt een doorstart met de aardgasvrij aanpak. Het aannemen van de Wcw door de Tweede en Eerste Kamer gaf voldoende duidelijkheid.

Vervolgstappen

De gemeente gaat door met de gebiedsaanpakken die al lopen en maakt deze af. Zo proberen we deze collegeperiode zoveel mogelijk van de geplande 10.000 woningen aardgasvrij te maken. Ook ondersteunen we marktinitiatieven, zoals Rotterdamse Warmte in Schiebroek & 110-Morgen en Eneco in Ommoord.

Rol van de gemeente

De gemeente is initiatiefnemer van de gebiedsaanpakken aardgasvrij en heeft ook een regierol. Bij marktinitiatieven faciliteert de gemeente. Met woningcorporaties zijn prestatieafspraken over verduurzaming gemaakt. Voor de uitvoering maken woningcorporaties hun eigen plannen. Waar mogelijk doen zij mee in de gebiedsaanpakken.

Energiebesparing

Voor 2030 moeten 97.000 woningen worden geïsoleerd (gebaseerd op het Nationaal Isolatieprogramma). Het gaat om:

  • 33.000 woningen van eigenaar-bewoners
  • 43.000 woningen van woningcorporaties
  • 21.000 woningen van particuliere verhuurders
Illustratie die het aantal woningen dat wordt geïsoleerd laat zien.
Het aantal woningen dat wordt geïsoleerd.

Resultaten tot nu toe

  • Tot en met 2025 maakten 1.175 woningeigenaren gebruik van de Rotterdamse Isolatiesubsidie.
  • Per jaar streven we ernaar om 30 grote en 20 kleine verenigingen van eigenaren (vve’s) te adviseren en ondersteunen bij verduurzaming. In 2025 hebben 92 vve’s deze hulp gehad. In 2024 en 2025 samen waren dat 168 vve’s.
  • In 2024 en 2025 isoleren corporaties 3.600 woningen met een E, F of G label naar minimaal energielabel D. Daarnaast zijn nog 2.361 extra woningen geïsoleerd.

Vervolgstappen

Het is duidelijk dat er in aanloop naar 2030 en 2050 nog veel moet gebeuren. Hieronder staan de uitdagingen per doelgroep.

Eigenaar-bewoners

Eigenaar-bewoners zijn nog niet verplicht om te isoleren. Toch wil de gemeente deze doelgroep in beweging krijgen. Daarvoor moet er over langere tijd geld beschikbaar zijn, om hen de komende jaren kunnen blijven helpen. 
Tot en met 2029 is er geld, maar dat is niet voldoende. Voor de jaren daarna is er geen zicht op geld. Overigens moeten eigenaar-bewoners een groot deel van de maatregelen zelf betalen.

Illustratie die de Rotterdamse isolatiesubsidie voor eengezinswoningen tot en met 1 januari 2026 laat zien..
De Rotterdamse isolatiesubsidie voor eengezinswoningen tot en met 1 januari 2026.

Particuliere verhuurders

Rotterdam heeft ongeveer 72.000 particuliere huurwoningen (22% van de totale woningvoorraad) en circa 20.000 particuliere verhuurders. De meeste particuliere verhuurders bezitten 1 of 2 panden. Ongeveer 21.000 particuliere huurwoningen hebben een E/F/G-energielabel.

Volgens landelijke wetgeving moeten particuliere verhuurders per 1 januari 2029 hun woningen met een E/F/G,- energielabel verduurzaamd hebben naar minimaal energielabel D. Hiervoor wordt het Bouwbesluit (Bbl) aangepast met een minimum technische energieprestatie-eis. Er komt geen verhuurverbod. Gemeentes kunnen vanaf 2029 handhaven door verhuurders aan te schrijven en dwangsommen op te leggen. De gemeente Rotterdam maakt in 2026 een plan van aanpak om particuliere verhuurders te helpen om sneller te verduurzamen, en een handhavingsplan voor de achterblijvers.

Op dit moment voeren we een pilot uit om circa 20 huurders van particuliere verhuurders te helpen om hun woning te verduurzamen en hen zo te stimuleren van hun initiatiefrecht gebruik te maken. Adviesbureau Steenvlinder begeleidt hierbij huurders en verhuurders bij het nemen van energiebesparende maatregelen. Huurders krijgen zo meer grip op hun energieverbruik en ervaren meer comfort in hun woningen. Verhuurders kunnen in bepaalde gevallen een redelijke huurverhoging vragen. Na verduurzaming krijgen de woningen een nieuw energielabel.

De landelijke overheid werkt aan wetgeving om de energielabels E, F en G bij particuliere verhuurders stapsgewijs te verbieden. Hoe dit vorm krijgt en wie dit gaat handhaven, is nog onduidelijk. Met het Platform Particuliere Verhuurders Rotterdam (PPVR) kijken we hoe we particuliere verhuurders goed kunnen helpen om sneller te verduurzamen.

Woningcorporaties

De landelijke overheid en de gemeente stellen scherpe eisen aan woningcorporaties als het gaat om de verduurzaming van hun woningen. De woningcorporaties worstelen met alle opgaven, maar zeggen de doelstellingen voor energiebesparing voor 2050 wel te gaan halen.

In de prestatieafspraken voor de periode 2026-2027 is afgesproken dat de woningcorporaties in deze jaren 3.519 woningen met een E, F of G label isoleren naar minimaal label D.

Illustratie die maatregelen laat zien voor isolatie door woningcorporaties tot en met 1 januari 2026.
Maatregelen voor isolatie door woningcorporaties tot en met 1 januari 2026.

Verenigingen van Eigenaren

De behoefte aan ontzorgen bij Vve’s (Verenigingen van Eigenaren) is groot. Goede financiering voor verduurzaming is beperkt en er is geen goed vangnet voor bewoners die de extra financiële bijdrage niet kunnen betalen. We zijn in gesprek met de landelijke overheid om deze obstakels weg te nemen.

Illustratie die isolatiesubsidie voor Verenigingen van Eigenaren tot en met 1 januari 2026 laat zien.
Isolatiesubsidie voor Verenigingen van Eigenaren tot en met 1 januari 2026.

Rol van de gemeente

  • Verstrekken isolatiesubsidie aan verenigingen van eigenaren (vve's) en eigenaren van grondgebonden woningen. 
  • Uitbreiden van de gebiedsgerichte aanpak voor woningisolatie. 
  • Faciliteren van een Energieloket.
  • Faciliteren van VVE-010 als loket waar alle Rotterdamse vve's terechtkunnen voor hun vragen over de vve, onderhoud, juridische aspecten en verduurzaming
  • Aanbieden van advies en ondersteuning voor vve's. 
  • Samen met woningcorporaties knelpunten om te verduurzamen oplossen.
  • Lobby bij de landelijke overheid voor structurele financiële middelen, subsidies en leningen die aansluiten bij de Rotterdamse situatie.

Energiearmoede

De aanpak energiearmoede moet ervoor zorgen dat Rotterdammers met weinig geld meer grip krijgen op hun energierekening. De aanpak gebeurt zowel in laagdrempelige projecten als met grote verduurzamingsmaatregelen.
Bij de uitwerking en uitvoering van de maatregelen zijn er drie belangrijke punten:

  • We zetten projecten op samen met organisaties uit de stad, zoals woningcorporaties, VVE-010, het Rotterdams Milieu Centrum en het Fonds Bijzondere Noden Rotterdam.
  • We werken met organisaties die in contact staan met de Rotterdammers waar het om gaat, zoals welzijnspartijen.
  • We werken met partijen die Rotterdammers met een afstand tot de arbeidsmarkt inzetten, zoals Rotterdam Inclusief.

Resultaten tot nu toe

  • In januari 2025 is het pilotproject 'Groenbank' gestart.  Met dit project ondersteunen wij Rotterdammers met een grondgebonden woning die energietoeslag hebben ontvangen. Zij krijgen een gratis advies en één gratis isolatiemaatregel. Bij 70 bewoners is een adviesgesprek aan huis gevoerd. Bij 22 bewoners is een grote energiebesparende maatregel uitgevoerd.
  • Sinds de start van energieklussers in 2022 kregen in totaal al 36.000 Rotterdamse huishoudens een bezoek van een energieklusser.
  • De woningcorporaties hebben voor bijna 13 miljoen euro aan projecten ingediend om hun sociale woningvoorraad extra of versneld duurzamer maken. Bijvoorbeeld door enkel glas te vervangen door HR++ glas, zonnepanelen aan te sluiten en de buitenste schil van gebouwen te isoleren. Van de 41 projecten zijn 16 projecten afgerond. Hiermee zijn 1.885 huurders bereikt.
  • Inmiddels dienden 35 vve's met in totaal 1.134 appartementen een aanvraag voor de isolatiesubsidie in voor onder andere HR++-glas, dakisolatie en vloerisolatie.

Vervolgstappen

Om de energiearmoede in de stad te verminderen, moeten we een combinatie blijven bieden van kleine maatregelen en een grotere, structurele aanpak voor isolatie. Het is belangrijk dat de kwaliteit van de woningen in Rotterdam op orde is. Dit zorgt niet alleen voor een lagere energierekening, maar vermindert ook schimmel, gezondheidsproblemen en sociaal isolement.

Rol van de gemeente

De gemeente speelt een belangrijke rol bij de aanpak en het voorkomen van energiearmoede in de stad. Zo kan de gemeente signaleren waar problemen ontstaan, kwetsbare huishoudens actief benaderen en hen ondersteuning bieden. De gemeente zoekt naar financiering om de huidige projecten ook na 2026 te kunnen voortzetten.

Nieuwbouw

Illustratie die de CO₂-uitstoot in de Nederlandse bouw laat zien.
De CO₂-uitstoot in de Nederlandse bouw.

Rotterdam wil de komende jaren fors blijven bouwen om het woningtekort terug te dringen en duurzaam te groeien. In de omgevingsvisie (2021) is vastgesteld dat er tot 2040 behoefte is aan 50.000 tot 75.000 nieuwe woningen.

Met de vaststelling van de Rotterdamse Woonvisie in 2024 is deze ambitie verder aangescherpt. Om ruimte te blijven bieden aan alle Rotterdammers en om een gezonde groei van de stad mogelijk te maken, heeft Rotterdam minimaal 3.500 nieuwe woningen per jaar nodig.

Deze woningen moeten ook duurzaam en energiezuinig zijn. De bouw en het gebruik van materialen hebben grote invloed op de CO₂-uitstoot. Om de doelen van het Klimaatakkoord van Parijs te halen moet de uitstoot flink omlaag. Met duurzame nieuwbouw kan tot 2030 0,59 Megaton CO₂ worden bespaard.

Illustratie die de CO₂-uitstoot in nieuwbouw per vierkante meter laat zien.
De CO2-uitstoot in nieuwbouw per vierkante meter.

Resultaten tot nu toe

De gemeente ondersteunt duurzaamheid in nieuwbouw met het programma Duurzame Ruimtelijke Ontwikkeling. Hiermee stimuleren we ontwikkelaars en projectteams om duurzaam te bouwen. Dit zijn de belangrijkste stappen tot nu toe:

  • Advies bij nieuwbouw
    De gemeente adviseert vanaf de start van projecten, om vertragingen te voorkomen. In 2025 zijn ongeveer 100 projecten ondersteund met specifieke duurzaamheidsadviezen.
  • Quickscan Duurzaamheid
    Dit hulpmiddel geeft ontwikkelaars inzicht in de duurzame doelen van de gemeente.
  • Plan van Aanpak Duurzaam Doorbouwen
    Dit plan is samen met marktpartijen en woningcorporaties ontwikkeld. Het richt zich op bouwen volgens de richtlijnen van het Klimaatakkoord en de EU Taxonomie. Zo is onder andere de Rotterdamse rekenhandleiding Paris Proof gebouwen ontwikkeld. Het plan van aanpak loopt door tot eind 2026. 
  • Welstandsnota en Vuistregels
    De gemeente stimuleert duurzaamheid ook via de vernieuwde Welstandsnota en de Vuistregels voor Bouwen.

Vervolgstappen

De gemeente werkt de komende jaren met bouw- en vastgoedbedrijven verder aan duurzaam bouwen. De belangrijkste acties zijn:

  • CO₂-uitstoot berekenen 
    Voorbereiden op strengere eisen zoals EU Taxonomie en uitstootvrij bouwen door de CO₂-uitstoot van ontwerp en materiaalkeuze te berekenen. Zo kunnen we beter sturen op duurzaamheid.
  • Experimenteren met CO₂-budgetten
    Mogelijkheden onderzoeken om CO₂-budgetten per project of gebied in te voeren. Hierbij wordt de volledige CO₂-uitstoot van een ontwikkeling meeberekend, inclusief energie, mobiliteit en grondstoffen/materialen.
  • Gebiedsontwikkeling Schiehaven Noord
    In dit gebied worden nieuwe woningen ontwikkeld, ontworpen en gebouwd volgens ons duurzame beleid. Hierbij wordt rekening gehouden met de richtlijnen van Paris Proof en de EU Taxonomie. 
  • Klimaatacademie Rotterdam
    De Klimaat Academie is een kennisnetwerk opgericht vanuit het Plan van Aanpak Duurzaam Doorbouwen. Hierin werken experts van marktpartijen, corporaties en gemeente geregeld aan kennisdelen en aan oplossingen. In 2026 ondersteunt de Klimaat Academie diverse programmapartners in de uitvoering door middelen en/of een netwerk in te brengen, zoals Carbon Stories, Architecture Film Festival of Platform Woonopgave. Er is ook een samenwerking met Hogeschool Rotterdam. We onderzoeken het versterken van de academie en het uitbreiden naar andere sectoren.

Rol van de gemeente

De gemeente blijft kennis delen, partijen in de stad in beweging brengen en verbinden en advies geven om duurzaam bouwen te stimuleren. Tegelijkertijd lobbyt de gemeente om ruimte te behouden voor haar eigen duurzaamheidsdoelen, omdat landelijke eisen vaak minder streng zijn.
Hoge bouwkosten maken het lastig om duurzame maatregelen toe te passen in betaalbare woningen. Daarom werkt Rotterdam aan subsidies voor woningcorporaties om houtbouw te stimuleren. Dit maakt duurzaam bouwen haalbaarder en helpt om de klimaatplannen voor 2030 en 2050 te halen.

MKB, bedrijven en kantoren

Rotterdam heeft ongeveer 20.000 mkb-bedrijven (midden- en kleinbedrijf). Verspreid over 43 bedrijventerreinen en 47 winkelgebieden. Terreinen voor luchtvaart en zeevaart zijn niet meegerekend. Om de doelen voor de gebouwde omgeving te kunnen halen, stimuleert de gemeente het mkb op verschillende manieren. 

Drie belangrijke maatregelen zijn: 

  • Aanpak Bedrijventerreinen
  • Duurzaamheidsvouchers voor ondernemers  
    (vanaf maart 2026 'Energiebegeleiding op maat voor ondernemers')
  • Klus & Coach-aanpak voor de detailhandel

Daarnaast controleren we de energielabels van kantoren. Ook handhaven we op de informatieplicht energiebesparing van bedrijven die veel energie gebruiken. Tot slot hebben we een aanpak op de grondstoffentransitie en het stimuleren van de circulaire economie. 

Meer informatie hierover leest u op de pagina Klimaatdoelen grondstoffentransitie.

Resultaten tot nu toe

Op basis van het coalitieakkoord 2022-2026 ondernam de gemeente tot 2025 de volgende acties:

  • 18 bedrijventerreinen kregen ondersteuning bij het nemen van collectieve energiemaatregelen via Aanpak Bedrijventerreinen en Kantorenlocaties.
  • Ruim 1.100 ondernemers kregen energieadvies via de Duurzaamheidsvoucher voor ondernemers.
  • 1.400 ondernemers in de detailhandel kregen met de Klus & Coach-aanpak advies. Ook namen zij energiemaatregelen. 
  • Volgens de landelijke meetwijze Waarstaatjegemeente.nl | Energiestransitie. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad. is het percentage energielabel C voor kantoren in Rotterdam in 2025 verder gestegen naar 67%.
  • Grootverbruikers van energie hebben we gewezen op de energiebesparings- en informatieplicht. De Dienst Centraal Milieubeheer Rijnmond (DCMR) controleert bedrijven die veel energie gebruiken.
Illustratie die de initiatieven en advies bij mkb'ers, bedrijven en kantoren laat zien.
Initiatieven en advies bij mkb'ers, bedrijven en kantoren.

Vervolgstappen

In de afgelopen 4 jaar maakten ruim 1.100 ondernemers gebruik van een duurzaamheidsvoucher. Bijna 1.400 ondernemers kregen een Klus & Coach-advies. Bij elkaar hebben we 15% van alle Rotterdamse mkb-ers weten te bereiken met energieadviezen en geholpen bij het nemen van maatregelen. 
Het doel voor 2030 is om ten minste 25% van alle mkb-ers te hebben bereikt met advies. 

Halverwege 2025 en begin 2026 is de succesvolle Klus & Coach-aanpak voortgezet voor alle winkelgebieden. De ondernemers ervaren deze aanpak als zeer positief. 
Ook de Duurzaamheidsvouchers voor ondernemers krijgen in mei 2026 een vervolg onder de naam 'Energiebegeleiding op maat'. 
Handhaving van de informatieplicht is tot nog toe lastig omdat de DCMR tot 2024 van de netbeheerder geen inzicht kreeg in de grootverbruikers. 
De verwachting is dat DCMR deze gegevens vanaf eind 2026 kan gebruiken voor handhaving door middel van steekproeven.

Rol van de gemeente

De gemeente ondersteunt ondernemers met hun energiemaatregelen en geeft advies over netcongestie. Ook controleert en handhaaft de gemeente de informatieplicht energiebesparing samen met de DCMR.

Overzicht projecten

Meer weten? Bekijk alle projecten over de gebouwde omgeving uit het Klimaat Actieplan Rotterdam:

Belangrijke documenten

Delen via

. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad.. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad.. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad.

Zie ook

Logo Gemeente Rotterdam, ga naar homepagina