Tuinen en singels
Gepubliceerd op: 15-12-2016
Geprint op: 23-01-2019
https://www.rotterdam.nl/wonen-leven/tuinen-en-singels/
Spring naar het artikel
Foto: Arnoud Verhey

Karakteristiek aan Rotterdam is het water en specifiek de singels. Deze blauwe aderen zijn zeer belangrijk voor de stad en het beeld ervan. Ze vormen mooie wandel- en fietsroutes voor toeristen en bewoners.

Daarnaast vertegenwoordigen ze als 'gouden randen' de vooroorlogse wijken en hebben ze een belangrijke historische waarde voor de stad.

Rotterdam was in het begin van de 19e eeuw voor de waterhuishouding afhankelijk van de Schie en de Rotte boezem. Afhankelijk van het waterniveau en dus de snelheid van het water van de Schie en de Rotte richting Maas, werden de vele grachtjes ververst. Het grachtwater werd in die tijd overal voor gebruikt, als watervoorziening om thee van te zetten, maar ook als toilet. In de praktijk was de natuurlijke doorspoeling van de grachtjes zwaar onvoldoende.

Ontwerper meeste singels

W.N. Rose, stadsarchitect en ingenieur- adviseur van de gemeente Rotterdam en daarnaast ook Rijksbouwmeester, kwam met het voorstel om de waterhuishouding van de binnenstad los te koppelen van de Schie en de Rotte. Een aantal grachtjes werd gedempt en de overige werden gespoeld met vers Maaswater. Rose ontwierp hiervoor in 1842 een singelplan. Singels vertegenwoordigen belangrijke historische waarden, zijn geschikte wandel- of fietsroutes, aantrekkelijk voor wonen en vaak vormen ze de gouden randen van vooroorlogse wijken of buurten. Lees hier meer over het ontstaan van de singels en de herinrichting ervan:

  • Westersingel: De Westersingel maakt deel uit van het singelplan dat in 1842 is ontworpen door stadsarchitect W.N. Rose. Bij de herinrichting in de jaren tachtig werd ondermeer een nieuw beelden terras aan het water gerealiseerd.
  • Heemraadssingel: De Heemraadsingel is in het dichtbebouwde westen van Rotterdam een groene verademing waar je even een wandeling kunt maken. De Heemraadsingel is rond 1900 ontstaan en werd in 1915 voltooid. Langs de singel staan wel vijftig verschillende soorten bomen, platanen en linden domineren.
  • Andere Rotterdamse singels: De Engelse landschapsstijl vormt het uitgangspunt van de singels, losse bomen of boomgroepen met een glooiend gazon. Er zijn bankjes geplaatst waar men even tot rust kan komen en van het groen kan genieten. De singels gaan over in de Rotte.

Tuinen

  • Wijktuin Oude Westen: een parkje met een groot grasveld, een soort kinderboerderijtje het Dierenhof en een klein speeltuintje met her en der verspreid wat speeltoestellen. Een groep vrijwilligers uit te buurt onderhoudt de tuin. Bij schemering wordt de tuin gesloten.
  • Arboretum Trompenburg: In Rotterdam-Noord ligt Arboretum Trompenburg: een prachtig aangelegde bomen- en plantentuin uit 1820. Plantenkenners kunnen hun hart hier ophalen. Openingstijden: maandag t/m vrijdag van 09.00-17.00 uur. Zaterdag van 10.00-16.00 uur. Van april tot oktober ook op zondag geopend van 10.00-16.00 uur.  
  • Botanische tuin Kralingen
  • RRR Tuin: een speciale stadstuin is die van het Centrum voor Reuma en Revalidatie Rotterdam (RRR), te vinden aan de Beethovenlaan 60. Bij het ontwerpen van de tuin is rekening gehouden met de wensen van de mensen die in het centrum verblijven. De tuin is ieder seizoen aantrekkelijk door de verschillende bloeiperioden van beplanting. Kijk voor meer informatie op de website rrr.nl.
  • Afrikaanderpark en botanische tuin Afrikaanderplein liggen naast elkaar. In de ‘kern’ van het park is volop mogelijkheid om vrij te wandelen, zitten, voetballen, picknicken etc.
  • Wijktuin Ommoord: De wijktuin heeft omvang van circa 2,5 hectare en werd in 1973 geopend. Het is een prachtig stukje groen met een rijke vegetatie. De hoogteverschillen en de gevarieerde inrichting geven het park een verrassend en afwisselend karakter.
  • Jacobustuin   
  • Cultuurhistorische plantentuin (Heemtuin Charlois): Een moeras, een dijk, een akker en grasland: hier zijn alle landschappen uit de omgeving van Rotterdam op één hectare samengevoegd. In de Cultuurhistorische tuin kunt u allerlei bomen en planten zien die vroeger in Rotterdam hebben gestaan. De tuin ligt in het Zuiderpark naast kinderboerderij de Molenwei aan de Brammertstraat en is dagelijks geopend van 08.00-16.00 uur en in het weekend van 12.00-16.00 uur.  
  • Historische Tuin Schoonoord: Deze driehonderd jaar oude tuin is namelijk wat minder bekend, maar zeker niet minder mooi. Schoonoord ligt in de schaduw van de Euromast en grenst aan Het Park. Het is een prachtige plantentuin met hoge bomen, een vijver en verborgen zitjes. De tuin is dagelijks geopend van 08.30-16.30 uur. Er zijn informatieborden aanwezig.  

De Eendrachtstuin is sinds 1971 open voor alle buurtbewoners. Een groep vaste vrijwilligers onderhoudt het groen. De Eendrachtstuin was ooit het privéterrein van een rijke bewoner van de wijk Cool.

Hij stelde de tuin in 1971 open voor alle buurtbewoners en droeg het eigendom over aan de gemeente. Perry Kruithof en Kim Bruijn-Romeijn wonen beide al hun hele leven in de wijk. Als kind speelden ze er, nu sturen ze de vrijwilligers van de Eendrachtstuin aan.

Perry Kruithof: ‘We hebben allebei jonge kinderen en willen graag de bewoners in de wijk bij elkaar brengen. Met zijn tweeën zijn we totaal acht a tien uur per week met de tuin bezig. We openen en sluiten het hek, geven de planten water, vegen het terrein en organiseren activiteiten.’

Weer goed zichtbaar

Kim Bruijn-Romeijn: ‘Een bewoner uit de Eendrachtsstraat die veel van groen weet, helpt met de beplanting. Hij heeft de tuin opnieuw ingedeeld. De hoge struiken die langs het hek stonden, zijn verplaatst naar de achterkant van de tuin en flink gesnoeid. Nu kun je de tuin weer goed zien vanaf de straat. De wijkagent is er ook blij mee.’

Goed contact

Perry: ‘We hebben goed en regelmatig contact met de gemeente. Stadsbeheer leegt de prullenbakken en komt af en toe vegen. Ook hebben we oud gereedschap en wat planten gekregen. Een supermarkt in de wijk gaf ons dit voorjaar heel veel violen, die nu overal in de tuin staan. Ook met de wijkagent hebben we goed contact en bewoners uit de straat zorgen voor de sociale controle.’

Klusdagen

Een groep vaste vrijwilligers onderhoudt het groen. Kim: ‘Een paar keer per jaar hebben we klusdagen en plantdagen. Met een groep buurtbewoners gaan we dan aan de slag in de tuin. We vegen, schoffelen, snoeien en planten. Dit najaar hebben we met de kinderen bloembollen geplant. In een deel van de tuin gaan we een vlindertuin maken. Daar groeien straks bloemen waar hopelijk veel vlinders op afkomen.’

Voor iedereen

De basisschool en de naschoolse opvang komen regelmatig met de kinderen spelen. Perry: ‘Als we onze kinderen ophalen bij de peuterspeelzaal, die hier vlakbij zit, gaan we met een groep kinderen en ouders nog even spelen in de Eendrachtstuin. We willen een tuin met activiteiten voor iedereen zijn. Met Kerst, Pasen en Halloween organiseren we een feest voor de kinderen en wijkbewoners. Maar we staan ook open voor andere activiteiten: wie het Suikerfeest wil vieren of tai chi organiseren is welkom!’

De Eendrachtstuin is van 08.00-18.00 uur open, in de zomer langer.

Educatieve tuinen

In Rotterdam bevinden zich een aantal prachtige tuinen waar kinderen en ouderen naar hartenlust kunnen tuinieren. Op educatieve tuinen leren basisschoolleerlingen de herkomst van groente en fruit kennen. Ze maken het proces van zaadje tot oogst mee. Daarbij ontdekken ze van alles over planten, bodem, insecten, weersinvloeden en kringlopen. Vervolgens wordt de oogst verwerkt tot eindproducten, zoals pizza of soep boordevol gezonde en verse groenten en kruiden. Meer informatie over educatieve tuinen vindt u op de website van stichting Natuurstad Rotterdam. Natuurstad beheert de tuinen en voeren het educatieve programma uit.