Leestijd: 22 min

Maand van de Ondergrond

Stap in de maand november in de verborgen wereld van Rotterdam en verwonder u over wat zich allemaal onder uw voeten afspeelt. Tijdens een boeiend programma vol lezingen, excursies, workshops en films maakt u kennis met een groot aantal onmisbare voorzieningen die allemaal hun plek hebben in de Rotterdamse ondergrond.

De ondergrond van Rotterdam

U staat er vast niet bij stil als u door de stad loopt, maar onder uw voeten ligt de grond vol. Denk aan kabels, leidingen, buizen, tunnels, afvalcontainers, waterbergingen en nog veel meer. Allemaal voorzieningen die onmisbaar zijn voor een moderne stad en haar bewoners.

Hoe houden we Rotterdam leefbaar én bereikbaar? En hoe geven we al deze belangrijke zaken een plek in de ondergrond? We laten het u zien tijdens de Maand van de Ondergrond met workshops, lezingen, films en bijzondere excursies.

In 2025 organiseerden wij voor de 15e keer de Maand van de Ondergrond. Dit jaar is er weer een nieuwe editie.

Meld u aan voor de nieuwsbrief. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad. en blijf het hele jaar op de hoogte.

Programma 2026

Foto van een jonge vrouw die naar boven vanuit het donker. Linksboven in het beeld staan de woorden ‘Maand van de Ondergrond, Verwonder jezelf! Zo heb je Rotterdam nog nooit gezien!’ Beeld: Endure Design
Maand van de Ondergrond. AI-beeld door Endore Creative Agency.

Alle activiteiten van de Maand van de Ondergrond zijn gratis. Inschrijven is wel verplicht. U kunt zich inschrijven via registratie.rotterdam.nl. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad..

De meeste activiteiten zijn geschikt voor alle leeftijden. Maar let op: voor sommige activiteiten geldt wel een minimum leeftijd.
Komt u met kinderen? Kijk dan eerst of de activiteit bij hen past.

U kunt klikken op de verschillende activiteiten en dan komt u uit op het algemene overzicht van de categorieën excursies en rondleidingen, filmvertoningen, kinderactiviteit of lezingen.

Week 1: Klimaatadaptatie

Ons klimaat verandert. Steeds vaker krijgen we te maken met hevige regenbuien. En onze zomers worden steeds heter en droger. Daar moeten we Rotterdam op voorbereiden. Ook daar is de ondergrond heel belangrijk bij. We gebruiken de bodem als spons om water op te slaan. Soms tijdelijk, als het heel hard regent. En soms langer, om in tijden van droogte water te hebben voor het groen in de stad. Bomen maken onze stad koeler als het erg heet is. Maar de wortels van die bomen hebben dan wel een goede plek in de ondergrond nodig. Hoe we dit in Rotterdam aanpakken, leert u tijdens de Maand van de Ondergrond.

Week 2: Geschiedenis

Ooit was er alleen de nederzetting Rotta, aan de oever van de Rotte, in het gebied rond de Markthal. In 9 eeuwen groeide het uit tot het Rotterdam van vandaag. In onze bodem zitten nog vele verborgen schatten uit het verre verleden. Als er ergens gebouwd wordt, onderzoeken Rotterdamse archeologen de bodem op nieuwe vondsten. Deze vertellen ons verhalen over de Rotterdammers van toen. Tijdens de Maand van de Ondergrond kunt u van hun verhalen genieten.

Week 3: Energietransitie

Over een paar jaar koken, douchen en verwarmen alle Rotterdammers hun huis met duurzame energie. Maar daarvoor moet er eerst nog veel gebeuren. Bij deze energietransitie speelt de ondergrond een belangrijke rol. Immers, er is ruimte nodig om gasleidingen te vervangen door warmtenetten of elektriciteitsleidingen. Of we gebruiken de bodem om warm en koud water op te slaan. En nog dieper in de bodem vinden we een bron van heet water. En dat water kunnen we zelfs gebruiken om ons huis te verwarmen. Leer tijdens de Maand van de Ondergrond meer over dit soort vernieuwende technieken.

Week 4: Levende bodem

In de bodem krioelt het van het leven. Misschien niet zo aaibaar maar wel ontzettend belangrijk voor mens en natuur, het leven op aarde. Deze vierde week van de Maand van de Ondergrond gaat helemaal over het belang van biodiversiteit in de bodem. Ontdek wat onze bodem in de stad nodig heeft.

Excursies en rondleidingen

Dit zijn alle excursies en rondleidingen tijdens de Maand van de Ondergrond. Alle activiteiten van de Maand van de Ondergrond zijn gratis. Inschrijven is wel verplicht. U kunt zich inschrijven via de website registratie.rotterdam.nl. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad..

Rondleiding in de Basculekelder van de Erasmusbrug. Een groep bezoekers krijgt uitleg over de Erasmusbrug. Foto: Danielle Kruin
Maand van de Ondergrond. Rondleiding in de Basculekelder van de Erasmusbrug. Foto: Danielle Kruin

Maastunnel

Al 84 jaar verbindt de Maastunnel noord en zuid. Een indrukwekkend monument met een prachtige historie van en voor Rotterdammers. 
Tijdens de excursie leert u alle geheimen van de Maastunnel kennen. Bewonder de machtige ventilatoren. Kruip onder de roltrappen. Daal af naar het diepste punt van het ventilatiegebouw, dat onder de grond nog groter is dan erboven.

Praktische informatie:

Verken ondergronds Diergaarde Blijdorp

Natuurlijk kent u de hoogtepunten van Diergaarde Blijdorp. Maar wist u dat de Rotterdamse dierentuin onder de grond en achter de schermen veel meer te bieden heeft? TU Delft en Hogeschool Rotterdam onderzoeken er al jaren allerlei vernieuwende oplossingen. Zo is er een ondergrondse kelder voor het opvangen van regenwater.  

In de onderwaterwereld van het Oceanium onderzoeken ze Environmental DNA, afgekort eDNA.  DNA is het erfelijk materiaal in cellen van mensen, dieren en planten. In waterproeven kunnen onderzoekers alle soorten planten en dieren die in dat water leven 'zien’ zonder ze te verstoren, omdat alle leven genetische sporen achterlaat. Daarom wordt eDNA ook wel omgevings-DNA genoemd.   
Tijdens de rondleiding vertellen onderzoekers van de TU Delft u over alle nieuwe oplossingen die ze er testen.

Praktische informatie:

Gemaal Willem Schürmanstraat en Gemaal Schilthuis

Aan de Willem Schürmannstraat staat het grootste rioolgemaal van Rotterdam. Het kan maximaal 11.000 m3 rioolwater per uur wegpompen. Het gemaal is tussen 2023 en 2025 volledig gerenoveerd. Tijdens de rondleiding vertellen we u wat we met deze renovatie verbeterd hebben. En natuurlijk ziet u het verbluffende eindresultaat.

Rotterdam en de omgeving liggen lager dan de zee. Alle regen die valt in de stad moet uiteindelijk weggepompt worden om droge voeten te houden. Voor Rotterdam-Noord en het gebied rond de Rotte gebeurt dit via het Gemaal Schilthuis aan het Oostplein.

Altijd al een kijkje willen nemen in deze indrukwekkende gemalen? Deskundigen van het waterschap geven een rondleiding. Ze vertellen u alles over het watersysteem in Rotterdam en maken het onzichtbare zichtbaar.

Praktische informatie:

Rondleiding over proeftuin The Green Village op TU Delft

The Green Village is een proefterrein van de TU Delft. Hier testen onderzoekers nieuwe ideeën voor duurzame woningen en buurten. Ze testen bijvoorbeeld ondergrondse batterijen voor opslag van energie. Ook vangen ze er op veel plekken regenwater op en laten dat op verschillende manieren in de bodem zakken. Verder boren ze naar warmte in de bodem, tot wel 500 meter diep! Tijdens de rondleiding kunt u deze proeven in actie zien. Zo ziet u welke vernieuwende oplossingen in de toekomst misschien wel in uw buurt worden gebruikt. 

Praktische informatie:

WaterKlimaatProgramma Rotterdam

Rotterdam maakt zich klaar voor de toekomst. Met het programma Rotterdams WeerWoord  werken we samen aan een stad die bestand is tegen hitte, wateroverlast en droogte. Dit noemen we klimaatadaptatie. Tijdens deze bijeenkomst laten experts van de gemeente en het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard u kennismaken met de aanpak van de stad. Ook ontdekt u hoe u zelf het verschil kunt maken: in uw tuin, straat of buurt. 
Na een inspirerende presentatie nemen we u mee op een wandeltocht langs enkele van de meest spraakmakende klimaatadaptieve projecten in Rotterdam. Bijvoorbeeld het Hofbogenpark, het Benthemplein, Hofplein en de ZOHO Regentuin. Laat u inspireren door concrete voorbeelden. Ervaar hoe de stad stap voor stap groener, koeler en veerkrachtiger wordt. 

Praktische informatie:

Renovatie rioolgemaal en vervanging persleiding Heemraadsplein

De gemeente renoveert het rioolgemaal Heemraadsplein. Maar omdat het rioolwater toch goed moet worden weggepompt, treft de gemeente maatregelen. Naast het gemaal komt een tijdelijke pompinstallatie met leidingen. Tijdens de rondleiding vertellen medewerkers u wat er bij de renovatie gaat gebeuren. Ook krijgt u de unieke kans om het gemaal voor het laatst in de oude situatie te zien. 

Praktische informatie:

  • Datum: vrijdag 6 november
  • Deze excursie heeft meerdere starttijden:
    • 9.00 tot 10.30 uur 
    • 11.00 tot 12.30 uur 
    • 13.00 tot 14.30 uur 
  • Geschikt vanaf: 18 jaar.
    Let op: de locatie is niet toegankelijk voor mensen met een lichamelijke beperking. U krijgt ter plekke veiligheidsschoenen, een hesje en een helm te leen; u mag ook eigen gecertificeerde beschermingsmiddelen dragen.
  • Inschrijven via: registratie.rotterdam.nl. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad..

Waterzuivering Dokhaven

Elke Rotterdammer spoelt dagelijks zo’n 120 liter vervuild water weg: bij het douchen, na toiletbezoek, tijdens het koken en de afwas, etc. Dit vieze water mag niet direct worden geloosd in singels en rivieren, dus het oppervlaktewater. Dat is namelijk schadelijk voor milieu, mens en dier. Daarom gaat het afvalwater eerst via de riolering naar een rioolwaterzuiveringsinstallatie. Daar wordt het schoongemaakt en dan pas geloosd in de Nieuwe Maas of de Nieuwe Waterweg. In Rotterdam-Zuid gebeurt dit op een unieke plek: de rioolwaterzuiveringsinstallatie aan de Bonn en Meeswerf in Oud-Charlois.  
Rioolwaterzuiveringsinstallatie Dokhaven zuivert daar al sinds 1987 het afvalwater van zo’n half miljoen Rotterdammers en bedrijven. Het is de enige ondergrondse rioolwaterzuivering in Nederland. Op het ‘dak’ is een parkje waar mensen hun hond uitlaten. Zij hebben vaak geen idee wat zich onder hun voeten afspeelt. Bent u benieuwd hoe het zuiveren van afvalwater werkt? Kom dan kijken in deze rioolwaterzuiveringsinstallatie, die al bijna 40 jaar op volle toeren draait.

Praktische informatie:

  • Datum: zaterdag 7 november
  • Deze excursie heeft meerdere starttijden:
    • 8.45 tot 10.30 uur 
    • 10.45 tot 12.30 uur 
    • 13.15 tot 15.00 uur 

  • Geschikt vanaf: 18 jaar
    Let op: de locatie is niet toegankelijk voor mensen met een lichamelijke beperking. Draag stevige schoenen (geen hakken) en een lange broek. Uw bezoek is veilig, maar er blijven risico's. Behoort u tot een medisch kwetsbare groep? Dan raden we u aan Dokhaven niet te bezoeken. Denk aan:

    • u bent zwanger of wilt zwanger worden,
    • u geeft borstvoeding,
    • u hebt een lagere weerstand, 
    • uw afweersysteem werkt niet goed,
    • of u hebt andere gezondheidsproblemen.

    Tijdens uw bezoek kunt u in contact komen met bacteriën. De kans hierop is klein. Toch kunt u daardoor ziek worden, een allergische reactie krijgen of een vergiftiging oplopen. Soms gebeurt dat meteen, maar klachten kunnen ook pas later ontstaan.

  • Inschrijven via: registratie.rotterdam.nl. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad..

Gemaal Westersingel en Waterberging Museumpark

Onder de grond heeft Rotterdam vele kilometers aan rioolbuizen. Een riool is heel belangrijk voor de gezondheid van de bewoners in een stad. In 1850 was er een ernstige cholera-epidemie. Dat was een van de redenen om een riool aan te leggen. De gemeente vervangt elk jaar vele kilometers riool omdat de buizen verouderd of verzakt zijn. En we houden steeds meer rekening met de gevolgen van klimaatverandering, zoals hevige regenbuien. Wist u dat de waterberging onder het Museumpark wel 10 miljoen liter water kan opvangen?

Praktische informatie:

Schuilkelder Schiebroekselaan

Een bunker uit de Koude Oorlog voor uw deur: het komt weinig voor in Rotterdam. De Schiebroekselaan heeft een goed verborgen exemplaar. Deze ligt aan de kant van de Bergweg, bij de bloemenstal. Buurtbewoners zagen in de jaren negentig de waarde van deze plek. Ze zorgden dat de schuilkelder behouden bleef. De bunker is een aantal jaren geleden gerestaureerd. En wat velen zal verrassen: het is helemaal geen bunker… 

Praktische informatie:

  • Datum: zaterdag 7, 28 november
  • Deze excursie heeft meerdere starttijden:
    • 10.30 tot 11.15 uur
    • 11.15 tot 12.00 uur
    • 12.00 tot 12.45 uur
    • 12.45 tot 13.30 uur
    • 13.30 tot 14.15 uur
    • 14.15 tot 15.00 uur
    • 15.00 tot 15.45 uur
  • Let op: De locatie is niet geschikt voor mensen met een lichamelijke beperking. Dat geldt ook voor mensen die bang zijn om in kleine en afgesloten ruimtes te zijn (claustrofobie).
  • Inschrijven via: registratie.rotterdam.nl. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad..

Basculekelder Erasmusbrug

De Zwaan, zo wordt de Erasmusbrug door haar sierlijke lijnen vaak liefkozend genoemd. Ze is dun en sierlijk, maar tegelijkertijd de grootste en zwaarste basculebrug van Europa. Door haar ‘staart’ te draaien opent ze haar brugdeel. Dat gebeurt via een metalen arm met als contragewicht een enorme ballastkist. Dit contragewicht weegt maar liefst 1.050 ton. Het draait in de basculekelder, een indrukwekkende ruimte onder het scharnierpunt van de brug.

Wilt u een uniek kijkje nemen onder de vleugels van De Zwaan? Meld u dan aan voor de excursie naar de basculekelder. U kunt er met eigen ogen zien hoeveel werk onze Zwaan ondergronds moet verzetten om haar 'vleugels' uit te slaan. Een van onze experts vertelt u er graag over. 

Praktische informatie:

Wandeling Algemene begraafplaats Crooswijk

Tot begin negentiende eeuw werden de doden begraven in en rond kerken. Maar in 1827 werd begraven in de stad verboden. De Rotterdamse stadsarchitect Pieter Adams ontwierp daarom een nieuwe begraafplaats aan de Rotte.

De begraafplaats Crooswijk is in juli 1832 in gebruik genomen. Hij was toen nog niet af, maar door een cholera-epidemie had Rotterdam een groot aantal doden te begraven. Er liggen ook ruim 1.000 oorlogsdoden uit de Tweede Wereldoorlog begraven. In vak GG liggen de ruim 550 mensen die omkwamen bij het bombardement. Het is echt een openbare begraafplaats, zo is er een apart gedeelte voor de begrafenissen van moslims. Hier kunnen zij hun doden binnen 36 uur begraven. De treurbomen in het park symboliseren het verdriet: zij laten droevig hun takken hangen.

Praktische informatie

Rondleiding depot archeologie

De afdeling archeologie van de gemeente Rotterdam (BOOR) heeft een grote collectie met archeologische voorwerpen.  Tijdens tentoonstellingen worden regelmatig bijzondere vondsten getoond, maar veel mooie dingen liggen bijna altijd verscholen achter de voor publiek gesloten deuren. Speciaal voor de Maand van de ondergrond is het archeologisch depot open. Bent u nieuwsgierig naar wat daar allemaal bewaard wordt? Onze depotbeheerder Deandra leidt u rond langs de schatten uit de Rotterdamse bodem.

Praktische informatie

Masamuda Vlaardingen

De opgraving van de resten van een boerderij uit de 10e en 11e eeuw in de bouwput van de Markthal was heel bijzonder. Het leverde een kijkje op in het dorpje op de oevers van het riviertje de Rotte, op de plek waar later de stad Rotterdam zou ontstaan. We kennen de naam van dat dorpje: Rotta. Meestal eindigt een archeologisch onderzoek met het schrijven van een rapport en zijn de resultaten te zien in een tentoonstelling of te horen in lezingen. En daar blijft het dan bij. Maar in het geval van de Rotta-boerderij gebeurde er iets wat bijna nooit voorkomt. De resultaten van de opgraving zijn namelijk ook gebruikt om de boerderij na te bouwen én in te richten. De bezoeker van de boerderij maakt met één stap over de drempel een reis van duizend jaar terug in de tijd.

De Rotta-boerderij staat in het Archeologisch park Masamuda in de Broekpolder in Vlaardingen. Archeoloog Jurrien Moree neemt u tijdens een rondleiding door het park mee terug vanaf de steentijd naar de tijden van Rotta. En als u dan later weer voor de Markthal staat beseft u pas goed wat een enorme ontwikkeling Rotterdam heeft meegemaakt in de afgelopen duizend jaar.

Praktische informatie

Fiets-/wandeltocht langs Bodemparels

Rotterdam is gebouwd op veen, klei en zand. Maar met de bovenste laag is iets bijzonders aan de hand. Door eeuwen van menselijk gebruik is deze laag sterk veranderd. Is er nog wel iets overgebleven van de oorspronkelijke Rotterdamse bodem? Tijdens deze tour ontdekt u welke soorten grond er onder Rotterdam liggen en wat dat betekent voor de stad van nu. En u leert waarom een gezonde en vitale bodem enorm belangrijk is voor een leefbare stad. Ook leert u hoe u zo'n bodem kunt herkennen. 

Praktische informatie

Filmvertoningen

Alle films tijdens de Maand van de Ondergrond. Alle activiteiten van de Maand van de Ondergrond zijn gratis. Inschrijven is wel verplicht. U kunt zich inschrijven via registratie.rotterdam.nl. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad..

Tijdens de opgraving bij RottaNova is ruim 3000 kuub (ongeveer 20.000 kilogram) eeuwenoud hout uit de grond gehaald.
Opgraving van een eeuwenoud stuk hout bij RottaNova. Foto: Stichting en Actie

Droge voeten, natte voeten: Het hout waarop Rotterdam is gebouwd

Vanwege de Maand van de Ondergrond zal de film Het hout waarop Rotterdam is gebouwd, in premiere gaan op een bijzondere ondergrondse locatie: de parkeergarage van de bouwlocatie RottaNova, naast de Martkhal.

Deze Droge Voeten Natte Voeten special is een vervolg op de allereerste aflevering uit 2024.

Tijdens de opgraving RottaNova is ruim 30 kuub (ongeveer 20.000 kilogram) aan eeuwenoud hout uit de grond gehaald. Wat is er met dit hout gebeurd?

We gaan terug naar de archeologische locatie onder RottaNova. We ontmoeten kunstenaars, studenten en Rotterdammers die op verschillende creatieve manieren aan de slag zijn gegaan met het hout waarop Rotterdam is gebouwd.

De film is gemaakt door Stichting En Actie (Filip Braams) in samenwerking met TV network (Florian Franken) in opdracht van de Gemeente Rotterdam en Hoogheemraadschap Schieland en de Krimpenerwaard.

Praktische informatie: 

Eat More Trees

Tijdens deze documentaire ontdekt u hoe bomen kunnen helpen om de bodem gezond te maken. En hoe ze zorgen voor meer biodiversiteit in hun buurt: dus meer verschillende dieren en planten.  U ziet daarnaast hoe bomen kunnen bijdragen aan duurzame voedselproductie. Dat is voedsel verbouwen op een manier die goed is voor mens, natuur en de toekomst.

Eat More Trees laat zien hoe mens en natuur samen kunnen werken aan een groenere toekomst. Met voorbeelden van landbouw die bodem, biodiversiteit en natuur herstelt. En met voorbeelden van agroforestry: het combineren van bomen met andere vormen van landbouw. In het Amazonewoud maar ook in Europese landbouwgebieden. 

Praktische informatie:

Kinderactiviteit

De onderstaande activiteit is speciaal voor kinderen gemaakt. Alle activiteiten van de Maand van de Ondergrond zijn gratis. Inschrijven is wel verplicht. U kunt zich inschrijven via registratie.rotterdam.nl. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad..

Wormenhotel

Wist u dat schillen van groenten en fruit en bladeren uit de tuin geen afval hoeven te zijn? In een wormenhotel wonen speciale compostwormen. Zij eten al dat groente-, fruit- en tuinafval op. Wat daarna overblijft, heet compost. Dat is supergoed voedsel voor planten en bomen, zodat ze sterk en gezond kunnen groeien.

Tijdens de workshop bouwen we samen een echt wormenhotel. Uw kind ontdekt hoe wormen helpen om de bodem gezond te houden. Een leuke en leerzame activiteit voor kinderen.

Praktische informatie:

Lezingen

Alle lezingen tijdens de maand van de ondergrond. Alle activiteiten van de Maand van de Ondergrond zijn gratis. Inschrijven is wel verplicht. U kunt zich inschrijven via registratie.rotterdam.nl. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad..

Bodem en Ondergrond

We willen Rotterdammers laten weten wat er allemaal onder hun voeten gebeurt. Maar ook om duidelijk te maken waarom het zo belangrijk is dat we dat als gemeente goed organiseren en regelen. De gemeente wil de regisseur zijn van de ondergrond. Hoe we dat doen? Dat vertellen we tijdens deze presentatie over het Programma Bodem en Ondergrond.

Praktische informatie:

Presentatie Waterpleinen / Urban Waterbuffer

De gemeente bereidt Rotterdam voor op een veranderend klimaat. In deze presentatie wordt duidelijk hoe Rotterdam dat in haar beleid heeft vastgelegd. Ook krijgt u inzicht in hoe dit doorwerkt in projecten, bijvoorbeeld in het project Hofplein.

Praktische informatie:

Archeologische reis langs de Rotte

Wist u dat in Bergschenhoek, net boven Rotterdam, een belangrijke archeologische plek ligt? Ongeveer 6.300 jaar geleden hadden jagers daar hun kamp. Archeologen vonden er bijzondere spullen uit die tijd zoals visfuiken, gevlochten vallen waarmee vroeger vis werd gevangen. Benieuwd naar het verhaal achter deze en andere vondsten? Archeoloog Jurrien Moree vertelt er graag meer over.

Praktische informatie

Bommenkaart Rotterdam

Dat het Rotterdamse stadshart op 14 mei 1940 werd gebombardeerd door de Duitsers weet iedereen. Veel minder bekend is dat Rotterdam tijdens de rest van de Tweede Wereldoorlog nog veel vaker het mikpunt was, maar dan van geallieerde bommenwerpers. 
Ongeveer 10 procent van de bommen ontplofte niet. In opdracht van de gemeente is een uitgebreid historisch onderzoek gedaan naar al deze bombardementen op de stad. Het doel was de plekken in kaart te brengen waar mogelijk nog blindgangers (niet-ontplofte vliegtuigbommen) liggen.  
Op de website van de gemeente kan iedereen deze kaart raadplegen. Deze lezing gaat over hoe de kaart is gemaakt en hoe deze wordt bijgehouden. 

Praktische informatie

Netcongestie / Buurtaanpak

De gemeente en Stedin vertellen in deze lezing hoe ze samen aan de slag gaan met de buurtaanpak om het elektriciteitsnet klaar te maken voor de toekomst. Een enorme opgave en wat betekent dit dan voor de omgeving?

Praktische informatie

Bospolder-Tussendijken: van het gas af

Welke gevolgen heeft het aardgasvrij maken van een wijk voor de ruimte boven én onder de grond? En wat betekende deze grote verandering voor Bospolder-Tussendijken (BoTu)? In een documentaire ziet u stap voor stap hoe het project is uitgevoerd. Tijdens de lezing gaan we dieper in op de samenhang tussen wat er boven de grond gebeurt en wat er onder de grond nodig is.

Praktische informatie

Ondergrondatlas Onder R

Onder R-bodemquiz: Hoe diep gaat uw kennis? Test uw kennis over de Rotterdamse ondergrond en ontdek de verrassende wereld onder onze voeten. Tijdens de Onder R- bodemquiz ontdekt u van alles over de ondergrond van onze stad, leert u nieuwe dingen en ontdekt u hoe diep uw bodemkennis reikt.

Praktische informatie

Vitale Systemen: anders naar kabels en leidingen kijken

Tijdens deze lezing leert u anders naar de ondergrond kijken. U ontdekt dat opgaven zoals de energie- en klimaattransitie steeds meer ruimte vragen. Daardoor wordt het steeds belangrijker om slimme keuzes te maken voor de inrichting van de ondergrond. 

Praktische informatie

Megaklus aan de Westlus: persleidingen

Vanaf het rioolgemaal aan het Heemraadsplein loopt een van de belangrijkste afvalwaterleidingen van Rotterdam. Deze leiding gaat dwars door de stad, onder de Nieuwe Maas door, naar afvalwaterzuivering Dokhaven. U ziet hem niet, maar hij is onmisbaar voor de stad.

Na jarenlang gebruik moest de leiding worden vervangen. Dat was een grote uitdaging in een drukke, dichtbebouwde stad. Gemeentelijke diensten, ingenieurs en aannemers werkten daarom samen aan een nieuwe leiding. Met moderne technieken legden zij die aan op maar liefst 40 meter diepte. Een groot en technisch uitdagend project, midden in Rotterdam. Zorgvuldig voorbereid en bijna onzichtbaar voor iedereen boven de grond.

We laten u zien hoe deze bijzondere operatie is uitgevoerd. Een verhaal over techniek, vakmanschap en samenwerking, waarmee Rotterdam klaar is voor de toekomst.

Praktische informatie

Bomen, groeiplaatsen, kabels en leidingen

Hebt u weleens gehoord van boomkratten, een boombunker en een zandzuigmachine? We gebruiken ze om de groeiplaatsen van bomen te verbeteren. U leert er alles over tijdens deze lezing.

Bomen hebben het in de stad niet altijd makkelijk. Ze staan in harde grond en hun wortels zitten klem. De gemeente verbetert daarom de groeiplekken. Zo leven bomen langer en worden gezond oud. De afgelopen jaren verbeterden we van honderden bomen in heel Rotterdam de groeiplaats. 

Hoe? Dat laten we zien met foto’s van de werkzaamheden. En natuurlijk houden we bij groeiplaatsverbetering ook rekening met de kabels en leidingen rond de boomwortels.

Praktische informatie

Ontwerpen met de ondergrond

Onder onze voeten bruist een verborgen wereld. In de bodem leven talloze insecten, bacteriën en schimmels: samen vormen zij de levende bodem. Dit bodemleven is onmisbaar voor een gezonde stad. Het zorgt er bijvoorbeeld voor dat bomen beter groeien, planten sterker zijn en groen beter tegen droogte kan. Een rijke bodem maakt de stad niet alleen groener, maar ook gezonder en makkelijker te onderhouden.

Maar hoe houden we dat bodemleven gezond in een drukke, versteende omgeving?

Tijdens deze lezing nemen we je mee in de maatregelen die wij als gemeente inzetten, of nog willen inzetten, om het bodemleven te stimuleren en te beschermen. Je ontdekt wat een gezonde bodem betekent voor de stad. En hoe we samen kunnen zorgen voor een sterkere ondergrond.

Praktische informatie

De ondergrond het hele jaar door

Naast de activiteiten tijdens de Maand van de Ondergrond kunt u het hele jaar door heen de ondergrond van Rotterdam bewonderen:

Om terug te kijken

Rotterdamse Grond door OPEN Rotterdam

OPEN Rotterdam maakte de serie Rotterdamse Grond, waarin zij duiken in de wereld onder onze voeten. Bekijk de afleveringen op YouTube: 

Digitale rondleiding

Ontdek de ondergrond met deze digitale rondleiding:

Watch the digital tours with English subtitles:

Delen via

. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad.. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad.. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad.