Klimaatdoelen haven
Om haar sterke positie te behouden, ontwikkelt de Rotterdamse haven zich tot dé duurzame haven van de toekomst. Hier leest u hoe.
Voor welke uitdaging staan we?
De haven werkt aan een CO2-vermindering van 55% in 2030 en aan 0 uitstoot in 2050. In 2050 moet de havenindustrie ook volledig circulair zijn. De afgelopen jaren is de uitstoot van CO2 al sterk gedaald. Dat komt doordat er minder gebruik wordt gemaakt van stroom uit kolencentrales, door elektrificatie en door energiebesparing van de industrie.
CO2-uitstoot in de haven
In de grafiek staat het doel van 55% CO2-vermindering in 2030 vertaald naar de haven. De zwarte lijn laat het verloop van de CO2-uitstoot in de afgelopen jaren zien. De groene lijn staat voor de CO2-daling die nodig is om onze doelen te halen. Bron: DCMR CO2-monitor Rotterdam 2024. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad.
Wat moet er gebeuren?
Het is een enorme uitdaging om alle doelen te halen. Dit vraagt om grote inzet van de grote bedrijven in de haven en innovaties van nieuwkomers. Ook is het nodig om personeel om te scholen en te investeren in veiligheid. Het gebruik van groene stroom en waterstof is bepalend voor de verduurzaming van het energiesysteem. Voor een toekomstbestendige haven is een mix nodig van het gebruik van duurzame brandstoffen en circulaire grondstoffen voor de productie. Denk daarbij aan een mix van CO2, waterstof, biomassa en reststromen.
Investeren in duurzaamheid
Investeringen van bedrijven in de haven zijn heel belangrijk voor de verduurzaming. Op dit moment is het investeringsklimaat (de omstandigheden voor bedrijven om te investeren) helaas niet goed. Veranderingen versnellen die zo belangrijk zijn in de haven is complex. Dat komt omdat er veel onderdelen zijn waar we weinig invloed op hebben. Bijvoorbeeld dat het moeilijk is om een stikstofvergunning te krijgen, omdat de regels streng zijn en er weinig ruimte is voor extra uitstoot bij natuurgebieden, beperkte ruimte in boven- en ondergrond en drukte op het elektriciteitsnet. Maar ook de hoge elektriciteitskosten en een tekort aan personeel.
Het is belangrijk om vertraging in de besluitvorming over grote projecten te voorkomen, zoals de Delta-Rijn-Corridor of de aanleg van het landelijke waterstofnetwerk. Hiervoor hebben we de Rijksoverheid en de provincie nodig. Om technisch personeel te werven werken we samen met onderwijsinstellingen, bedrijven, Deltalinqs en het Havenbedrijf.
De rol van de gemeente
In de haven zijn de grote bedrijven en de Rijksoverheid aan zet. In de haven maakt de Rijksoverheid afspraken over CO2-vermindering met de grote uitstoters. De Rijksoverheid en de gemeente zijn samen aandeelhouder van het Havenbedrijf. Naast onze beperkte officiële rol, doen we ons best om bedrijven samen te brengen, innovatie te bevorderen, en randvoorwaarden te verbeteren. Bijvoorbeeld via het Versnellingshuis op Deltalinqs.nl. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad.. Ook stimuleren we de productie van elektriciteit uit zon, wind en kernenergie.
Verduurzamen transport
Wegen, sporen, waterwegen en buisleidingen; voor de concurrentiepositie van de haven is een betrouwbaar transportnetwerk heel belangrijk. Om te verduurzamen kiest de haven voor duurzame brandstoffen, elektrificatie, efficiëntie en verschuiving naar de meest efficiënte vervoersvormen (modal shift). Voor de scheepvaart werken we vooral aan walstroom.
Walstroom
Met walstroom krijgen aangemeerde schepen elektriciteit, zodat ze hun vervuilende generatoren kunnen uitzetten. Het is op dit moment de best beschikbare techniek om de CO2-uitstoot van de scheepvaart te verminderen. Walstroom zorgt ook voor minder geluid en minder uitstoot van stikstof en fijnstof. Dit is belangrijk nu stad en haven steeds dichter naar elkaar toe groeien.
Resultaten tot nu toe
Walstroom voor de binnenvaart is er al in heel Rotterdam. We werken ook aan walstroom voor zeeschepen. Met subsidie van de gemeente is er bijvoorbeeld walstroom voor zeeschepen van Heerema in het Calandkanaal en voor de cruiseschepen aan de Holland-Amerikakade. Er zijn inmiddels walstroominstallaties in Merwe-Vierhavens en in de Waalhaven in gebruik. En ook voor de grootste containerterminals wordt gewerkt aan de aanleg van walstroom. In 2024 stelde de gemeente bovendien subsidie beschikbaar voor bedrijven met een ligplaats in Rotterdam.
We richten ons niet alleen op walstroom. Er zijn ook projecten met alternatieve brandstoffen en efficiënter transport, bijvoorbeeld door automatisering.
Vervolgstappen
Er komt walstroom aan de Parkkade en de Lloydkade. Sinds 2023 is er een regeling waarin de gemeente 80% van een haalbaarheidsstudie voor walstroom betaalt.
In 2025 kreeg een aantal bedrijven subsidie om walstroom aan te leggen op hun eigen terminal in Rotterdam. We werken samen met omliggende gemeenten. Met andere havens (zoals Hamburg, Antwerpen) stemmen we onze acties rond walstroom af. Zo helpen en versterken we elkaar. Dat doen we ook met de Europese Unie.
Rol van de gemeente
Als het nodig is, vervult de gemeente tijdelijk de rol van mede-ontwikkelaar. Mooie voorbeelden zijn walstroom bij de Cruiseterminal en het Calandkanaal waar meerdere partijen samenwerkten bij de aanleg. De gemeente en het Havenbedrijf spelen samen een belangrijke rol. Deze rol verandert wanneer de walstroommarkt zich verder ontwikkelt en walstroom gemakkelijker te financieren is. De gemeente richt zich dan op meer internationaal draagvlak en de technische standaarden van walstroom, zodat de stroom makkelijker beschikbaar is.
Verduurzamen energiesysteem
Vóór 2030 moeten de twee kolencentrales op de Maasvlakte sluiten. Er staan ook al veel windmolens in de haven en dit aantal kan nog groeien. Het stadsbestuur wil in totaal ook 3,2 km2 zonnepanelen aanleggen in de stad en de haven. Voor de gascentrales wordt onderzocht of ze ook op duurzame gassen kunnen draaien, zoals waterstof. Daarnaast kijken we naar de mogelijkheden van grote en kleine kerncentrales (SMR’s).
De hoeveelheid duurzame energie die we in Nederland opwekken is niet voldoende voor onze energiebehoefte. We importeren daarom duurzame energie, net als dat met fossiele brandstoffen gebeurt. In 2026 verwachten we de eerste waterstoftankers in Rotterdam met duurzame waterstof uit het buitenland.
Om duurzame ontwikkelingen mogelijk te maken, moet het energiesysteem van de haven worden verbouwd. Dat is een enorme uitdaging. Zeker als het gaat om stroomaansluitingen. Met uitzondering van de Eerste en Tweede Maasvlakte is het elektriciteitsnet in de Rotterdamse haven vol. In de periode tussen 2029 en 2032 komt stapje voor stapje weer capaciteit vrij. Voor het gebied Botlek-Zuid zijn nieuwe aansluitingen of uitbreidingen pas tussen 2034-2036 mogelijk.
Resultaten tot nu toe
Het energiesysteem is belangrijk voor een succesvolle energietransitie in de haven. Plannen daarvoor noemen we de Cluster Energie Strategie (CES) Rotterdam-Moerdijk. De landelijke overheid begint met het Meerjarenprogramma Investeringen Energie en Klimaat (MIEK). Er liggen 8 MIEK-projecten op Rotterdams grondgebied. Het negende project dat is voorgesteld heet Elektrolysers op de Maasvlakte.
Vervolgstappen
Alle plannen bij elkaar leiden tot de gewenste vermindering van CO2-uitstoot, maar we moeten nog veel regelen voordat deze plannen kunnen starten. Denk vooral aan de stikstofruimte, hoe past het in de omgeving en maatwerksubsidies vanuit de landelijke overheid.
Rol van de gemeente
Als gemeente ondersteunen we de MIEK-projecten. Ook zorgen we dat stroomkabels vanuit windparken op zee aan land komen en werken we samen aan het oplossen van de drukte op het elektriciteitsnet (netcongestie). Daarnaast maken we afspraken over het opwekken van zonne-energie en windenergie in het havengebied.
Verduurzamen productiesysteem
De industrie van de Rotterdamse haven telt onder andere vier olieraffinaderijen, ruim 45 chemische bedrijven en vijf raffinaderijen voor plantaardige olie. De industrie werkt aan een economie met groene energie en duurzame grondstoffen, zoals groene stroom, biogrondstoffen en waterstof.
Bron: DCMR CO2-monitor Rotterdam 2023. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad..
Inschatting daling CO2-uitstoot voor 2030
| Geplande en gestarte projecten | Inschatting Havenbedrijf in megaton | Inschatting DCMR in megaton |
| Energie-efficiëntie industrie | 0,9 | 0,44 |
| CO2-opslag Porthos | 3,5 | 2,25 |
| CO2-opslag Aramis | 0,2 | 0 |
| Groene waterstof uit Rotterdam | 3,3 | 2,68 |
| Elektrificatie industrie | 0 | 0 |
| Uitfaseren kolencentrales | 3,3 | 2,68 |
| Overig | 0 | 0 |
| Totaal | 8,1 | 5,54 |
Bron: Havenbedrijf Rotterdam: Jaarverslag Havenbedrijf 2024 - Vooruitblik 2030. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad..
Om het doel van 55% CO2-vermindering in 2030 te halen moet de jaarlijkse CO2-uitstoot verlaagd worden naar 9,4 Mton. Daar is een daling van de jaarlijkse CO2 uitstoot van 9,6 Mton voor nodig. Het Havenbedrijf heeft een berekening gemaakt en verwacht 8,1 Mton CO2-besparing. Milieudienst DCMR is strenger in de CO2-berekeningen en komt uit op een vermindering van 5,54 Mton in 2030. We verwachten dat de CO2-uitstoot in 2030 minder gedaald zal zijn dan nodig is. Dit komt vooral omdat verduurzamingsprojecten momenteel moeilijk zijn uit te voeren. De oorzaken hiervan zijn netcongestie, stikstof en ook omdat veel bedrijven het economisch zwaar hebben. Ondanks deze uitdagingen blijven we er hard aan werken dat de CO2-uitstoot zoveel mogelijk daalt. In de huidige omstandigheden is het helaas niet realistisch dat we de doelstelling van 55% CO2-vermindering in 2030 helemaal zullen behalen voor de haven.
Resultaten tot nu toe
- Bedrijven aanspreken op hun maatschappelijke verantwoordelijkheid en helpen met knelpunten. De nadruk ligt daarbij op de netcongestie, stikstof, het investeringsklimaat in de haven, arbeidsmarkt, het onderwijs, de vergunningen en de ruimte.
- Barrières wegnemen met de juiste partijen. Voorbeelden zijn de Clustertafel Haven & Industrie, het Versnellingshuis, en Vergunningenloods en de coalities rond het gebruik van afgevangen CO2 en wind op zee.
- Lobbyen bij de Rijksoverheid en Europa, en internationaal samenwerken met Hamburg, Antwerpen en andere havensteden.
- Innovatie mogelijk maken. De gemeente ondersteunt en financiert innovatieve projecten vanuit het energie- en duurzaamheidstransitiebudget (DTB) en het Energietransitie Fonds Rotterdam (ETF-R).
Rol van de gemeente
Tientallen geplande en gestarte projecten in het havengebied zorgen voor grote besparing van CO2-uitstoot. Maar veel voorwaarden (geld, ruimte, techniek) zijn nog niet allemaal rond. Met een budget voor duurzaamheid ondersteunen we circulaire projecten, waterstofprojecten en walstroom. Onze rol is om bedrijven aan te blijven spreken, belemmeringen helpen weg te nemen, te lobbyen en innovatie te stimuleren.
Overzicht projecten
Meer weten? Bekijk alle projecten. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad. uit het Klimaat Actieplan Rotterdam over de haven en de industrie.
Belangrijke documenten
Walstroomstrategie 2020. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad.
DCMR:CO2-monitor Rotterdam 202. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad.4 . Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad.
DCMR: Effect Klimaat Actieplan Rotterdam 2025. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad.
Havenbedrijf Rotterdam: Jaarverslag Havenbedrijf 2024 - Vooruitblik 2030. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad..
