‘Het is belangrijk om open vragen te stellen’
Stel, je maakt je zorgen om de veiligheid van een kind in je omgeving. Wat kun je dan doen? Tijdens de Week tegen kindermishandeling is hiervoor extra aandacht. Het thema is ‘Durf te vragen’.

Wat is kindermishandeling eigenlijk en hoe kunnen we het met elkaar tegengaan? Een gesprek met Kylianne Teuben, gedragswetenschapper bij Veilig Thuis Rotterdam-Rijnmond. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad. met een speciale expertise in het praten met kinderen. En met Edna Moniz, wijkcoach huiselijk geweld en kindermishandeling in het wijkteam. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad. Hillesluis/Feijenoord.
Wanneer spreken we eigenlijk van kindermishandeling?
‘De uitgebreide definitie is: als een kind zich – vaak thuis - niet veilig voelt door het gedrag van een volwassene’, zegt Teuben. ‘Daarbij kan het gaan om lichamelijk of psychisch geweld, of het níet geven van de zorg waaraan het kind behoefte heeft.’
Moniz vult aan: ‘Of als kinderen bijvoorbeeld regelmatig getuige zijn van ruzies of geweld tussen de ouders. Ook dat kan een heel onveilig gevoel geven en is daarmee een vorm van kindermishandeling.’
Wat zijn signalen die kunnen duiden op kindermishandeling?
Teuben: ‘Er zijn eigenlijk geen signalen die specifiek zijn voor kindermishandeling. Ze kunnen ook vaak wat anders betekenen. Als een kind bijvoorbeeld wat schrikachtig is, dan kán dat duiden op kindermishandeling. Maar het kan net zo goed zijn dat het kind gewoon wat angstiger in het leven staat, of bijvoorbeeld gepest wordt, of ouders heeft die snel schrikken. Of neem blauwe plekken: kinderen zitten vaak onder de blauwe plekken, door bijvoorbeeld spelen en vallen. Die hoeven dus niet ontstaan te zijn door fysieke kindermishandeling, maar het kán wel. Dat maakt het zo complex om signalen te interpreteren.’
Maar stel nu dat je toch een aantal signalen bij elkaar hebt waardoor je je zorgen maakt om een kind. Je hoort bijvoorbeeld bij de buren vaak geschreeuw en het kind komt ongelukkig over. Wat zou je dan kunnen doen, als buurman of -vrouw?
‘Je kunt bijvoorbeeld contact opnemen met Veilig Thuis’, zegt Teuben. ‘Iemand kan dan met je meedenken. Of het wel of niet een goed idee is om zelf het gesprek aan te gaan, hangt af van allerlei factoren. Bijvoorbeeld de relatie die je zelf hebt met het kind en de ouders. En ook of er iemand bij betrokken is die zich bedreigend opstelt. Dat kan het onveilig maken om het gesprek aan te gaan. Dan kun je overwegen om een anonieme melding te doen.’
Maar als je toch wilt proberen zelf na te gaan hoe het gaat met het kind, hoe ga je dan zo’n gesprek aan?
‘Het start met het hebben van moed: durf te vragen’, zegt Teuben. ‘Het is een spannend onderwerp. Er is een kans dat een kind daadwerkelijk iets vertelt over kindermishandeling of huiselijk geweld. En dat willen we vaak niet zien of horen, omdat dat iets naars zegt over de wereld.
Maar áls je die moed hebt, dan is het belangrijk om open vragen te stellen. Want je weet niet wat er speelt. Ook al heb je signalen, je weet niet waar die op duiden. Bijvoorbeeld: "Hé, ik zie een blauwe plek, of ik zie dat je moet huilen. Wat is er gebeurd? Heb je iets naars meegemaakt?" Of vraag: "Hoe was je weekend?" Pas op met suggestieve vragen en toespelingen. Je weet immers niet óf er iets speelt en ook niet of dat is in de thuissituatie, op school of op straat.’
Moniz vult aan: ‘Het uitgangspunt moet zijn dat je je zorgen maakt. Niet dat je iemand wilt veroordelen of zelf gelijk wilt krijgen. Een kind is altijd loyaal aan de ouders, het wil niet dat die in de problemen komen. Maar het is wel goed dat een kind merkt: als ik verdrietig ben, ziet deze persoon dat.’
Teuben: ‘Bedenk ook dat een kind weer terug moet in de situatie. Ook als er wel sprake is van kindermishandeling. Dus geef vertrouwen en veiligheid. We weten uit onderzoek dat ook het gesprek níet aangaan schadelijk kan zijn. Het kan denk ik nooit kwaad om een kind te vragen hoe het gaat. En dan is het aan het kind om iets wel of niet te vertellen.’
En als een kind dan iets ergs vertelt, hoe moet je dan reageren?
‘Sowieso is het een slecht idee om níet iets te vragen uit angst, omdat je denkt: help, dan hoor ik misschien dingen waar ik eigenlijk iets mee moet’, zegt Moniz. ‘Bedenk dat een kind meestal echt niet meteen een oplossing verwacht. Het wil misschien gewoon zijn verhaal vertellen. Gezien worden, serieus genomen worden.’
‘Je kan ook een soort stappenplan volgen’, legt Teuben uit. ‘Stap 1 is: blijf rustig, ook als je schrikt. Je kunt zeggen: “Vertel me er eens alles over”. Zo geef je het signaal dat je er bent voor het kind en dat het zijn verhaal bij jou kwijt kan.
Stap 2: doe geen beloftes die je niet kan waarmaken. Bijvoorbeeld als het kind zegt “Ik wil niet dat je het aan iemand anders vertelt”. Dat is vaak niet haalbaar en het geeft jou een groot ethisch dilemma. Je zou kunnen zeggen: “Waarom vraag je dat?”. Daarna kun je eventueel samen kijken hoe je de bezwaren van het kind serieus kan nemen.’
Stap 3: pas op met het geven van complimenten zoals “Wat goed dat je dit vertelt en wat heftig allemaal, ik ben er echt van geschrokken”. Het kan zijn dat een kind schrikt van zo’n reactie en het een volgende keer niet meer vertelt. Zeg liever iets als “Fijn dat je me dit kon vertellen. Ik kom erop terug, ik moet er nog even over nadenken”.’
Stel dat dit allemaal leidt tot een melding bij Veilig Thuis, hoe wordt de situatie dan verder onderzocht?
‘Na een melding die wij doorkrijgen van Veilig Thuis gaan wij in gesprek met de ouders’, vertelt Moniz. ‘Ik vertel dan wat er in de melding staat en dan geven zij hun versie van het verhaal. Ze zeggen dan bijvoorbeeld: “Er is bij ons echt geen kindermishandeling. We hadden fikse ruzie en de politie is langs geweest, maar het kind sliep”. Terwijl wij dan van de politie hebben gehoord dat het kind daar rondliep. Soms zijn er ook signalen van school dat het kind heeft verteld dat er vaak ruzie is thuis.’
Teuben: ‘Het heeft ook invloed op baby’s, iets wat de meeste mensen niet weten. Dan zeggen ze: “Mijn kind is zo klein, die krijgt dit allemaal niet mee”. Uit onderzoek is gebleken dat de stress en spanning en onveiligheid wel degelijk effect hebben. De ontwikkeling van baby’s kan er zelfs door vertraagd worden.’
De laatste tijd zijn er ook best veel ernstige situaties van kindermishandeling in het nieuws geweest. Vaak blijkt dan dat zo’n gezin bekend was bij de instanties, maar dat er niet adequaat is gehandeld. Misschien dat mensen dan denken: een melding doen heeft geen zin. Wat zou je daarop zeggen?
‘Als je alleen de nare verhalen in het nieuws ziet, snap ik dat je zo kan denken’, zegt Teuben. ‘Maar mijn reactie is: een perfect systeem bestaat niet. We leren ook van deze situaties. En ik wil benadrukken: de situaties die in het nieuws komen zijn de uitzonderingen.’
Moniz: ‘Ja, de goede dingen komen niet in de krant. Als we mensen in een acute situatie meteen in een hotel plaatsen. Als kinderen en gezinnen zich eindelijk gehoord voelen. Als de instanties goed samenwerken en zo structureel de onveiligheid kunnen verminderen voor een kind of gezin.’
Teuben: ‘Als je het niet meer zou melden, dan help je mee om het in stand te houden. Want we hebben elkaar nodig om het te stoppen.’
De Week tegen kindermishandeling is van 16 tot en met 22 november 2026. Tijdens deze week is er extra aandacht voor kindermishandeling en huiselijk geweld. Het thema dit jaar is ‘Durf te vragen’.
Maakt u zich zorgen om iemand? Neem dan contact op met Veilig Thuis via 0800 2000 of via de website. Veilig Thuis bekijkt dan samen met u wat een goede aanpak is. Een deel van de meldingen wordt doorgezet naar het wijkteam van de gemeente. Wijkcoaches nemen dan contact op met het betreffende gezin.
Voor meer informatie en tips:
www.deweektegenkindermishandeling.nl. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad.
www.veiligthuisrr.nl. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad.