Oppervlaktewater
Gepubliceerd op: 17-05-2021
Geprint op: 26-09-2022
https://www.rotterdam.nl/wonen-leven/oppervlaktewater/
Ga naar de hoofdinhoud

In Rotterdam zijn veel sloten, singels, vijvers en plassen. Dit noemen we oppervlaktewater. De gemeente is voor een groot deel van het oppervlaktewater verantwoordelijk voor het uitvoeren van onderhoud.

Dit is nodig om het oppervlaktewater schoon en aantrekkelijk te houden, maar ook om te zorgen dat afvoer van het oppervlaktewater kan plaatsvinden. Bij onderhoud kunt u denken aan baggeren, maaien, krozen en vuilvissen, onderhoud aan duikers en onderhoud aan beschoeiing.

Baggeren

Bagger is de laag die op de bodem van de sloot ligt. Deze laag wordt voor een groot deel veroorzaakt door resten van (water)planten en bladeren die van bomen en struiken vallen en in het water terecht komen. Baggerwerkzaamheden voeren we iedere 8-10 jaar uit, waarbij de laag op de bodem wordt weggehaald. Voordat er gebaggerd kan worden, wordt eerst onderzocht of de bagger niet is verontreinigd. Dit is nodig om te kunnen bepalen waar we met de bagger naar toe kunnen. Op het moment dat we onderhoud gaan plegen in uw wijk wordt u op de hoogte gebracht via een bewonersbrief.

Ook besteden we veel aandacht aan de dieren en planten in het water. Zo letten we bijvoorbeeld op broedende vogels, wanneer vissen en kikkers eieren leggen, maar ook of er geen zeldzame soorten planten en dieren voorkomen. Het kan voorkomen dat niet iedere watergang in een wijk gelijktijdig gebaggerd wordt. Dit komt omdat we sommige watergangen niet onderhouden, maar dit door het Waterschap of Hoogheemraadschap wordt gedaan. We proberen wel altijd om het baggeren zo veel mogelijk op elkaar af te stemmen.

Tot nu toe werd alle bagger afgevoerd naar een plek waar het verwerkt kan worden. Dit kan bijvoorbeeld zijn als opvulling van een diepteput, of op plekken waar het een poos kan blijven liggen. De bagger kan dan opdrogen en als de bagger schoon genoeg is, dan kan deze worden gemengd met andere grond. Door dit mengen ontstaat grond die goed genoeg is om bijvoorbeeld bomen op te kunnen planten.

Door al het onderzoek dat we uitvoeren weten we steeds beter hoe schoon of hoe vies de bagger is. Wanneer de bagger schoon genoeg is, dan kan deze ook op de kant worden gelegd. Belangrijk hierbij is dat dit geen overlast voor de bewoners in de wijk mag veroorzaken. Het grootste voordeel van het op de kant leggen van bagger, is dat dit beter is voor het milieu. \vrachtwagens hoeven niet meer door de wijk te rijden en het zorgt er ook voor dat de grond langs de sloot verbeterd wordt. Dit is beter voor gras of andere planten. Vanaf juni 2021, na het broedseizoen, beginnen we met het op de kant leggen van bagger. We stellen wel eisen aan waar we dit kunnen doen, zoals niet op zichtlocaties en locaties waar veel publiek aanwezig is. Naast het zo op de kant deponeren van de baggerspecie worden ook proeven gedaan met natuurlijke ‘zakken’ waarin de baggerspecie kan ontwateren.

Maaien, krozen en vuilvissen

Naast het baggeren maaien, krozen en vuilvissen we ook de watergangen. Het maaien betekent dat de planten die in het water groeien worden gesnoeid of soms helemaal worden weggehaald. Dit zorgt er ook weer voor dat het water schoon en aantrekkelijk blijft en dat het goed kan doorstromen. Met het krozen zorgen we ervoor dat eendenkroos zo veel mogelijk wordt verwijderd. Eendenkroos is namelijk niet zo goed voor het water. Het zorgt ervoor dat zonlicht niet meer in het water kan komen, waardoor er steeds minder planten en dieren in het water kunnen leven. Met vuilvissen halen we het vuil wat op het water drijft uit het water. Vaak gaat het hier om plastic flesjes, plastic tasjes, blikjes of mondkapjes die vanaf de straat in het water terecht komen. Soms komen we ook vuil tegen wat al op de bodem ligt zoals fietsen en winkelwagentjes. Ook deze proberen we weg te halen wanneer we ze tegenkomen als onderhoud wordt uitgevoerd.

Onderhoud beschoeiingen

Langs het oppervlaktewater zijn er vaak beschoeiingen. Dit is oeverbescherming. Vaak zijn dit houten planken die zorgen dat de grond langs de sloot op z’n plek blijft. Soms kan het voorkomen dat de oeverbescherming niet goed meer is. Wanneer dit zorgt voor een onveilige situatie, dan lossen we dit op. Niet alle oeverbescherming is in onderhoud van de gemeente. Ook particulieren kunnen beschoeiing in beheer hebben wanneer het terrein van de particulier grenst aan de oeverbescherming.

Botulisme

Botulisme is een besmettelijke vorm van voedselvergiftiging, veroorzaakt door een bacterie. Dit is vooral gevaarlijk voor vissen en watervogels. Via dode dieren die in het water of langs de waterkant blijven liggen wordt de bacterie verspreid. Deze bacterie wordt actief in ondiepe (< 0,5 meter) watergangen (zoals een sloot) waarin de temperatuur boven de 20° Celsius uitkomt. De bacterie produceert dan botuline, een zenuwgif dat verlammend werkt op de spieren van vissen en watervogels. De besmette dieren sterven en hun kadavers zijn vervolgens een bron van besmetting voor andere dieren in het water.

Niet alleen vissen en watervogels kunnen besmet raken met deze bacterie. Ook mensen en huisdieren (bijvoorbeeld honden of katten) kunnen botulisme oplopen. Het is alleen minder gevaarlijk, maar kan wel risico’s met zich meebrengen. Mensen lopen botulisme meestal op door het eten van bedorven voedsel.

Het is moeilijk te bepalen of ergens botulisme speelt. Dit kun je eigenlijk alleen bepalen door onderzoek te doen naar verse kadavers van dode dieren. Helaas is het voor de gemeente en andere instanties ook niet mogelijk om botulisme volledig tegen te gaan, omdat dit een combinatie is van warme temperaturen en ondiepe watergangen. De bacterie verdwijnt vanzelf als het minder warm wordt.

De boswachters van de gemeente zorgen ervoor dat kadavers zo snel mogelijk worden verwijderd. Op deze manier verminderen we de kans van verspreiding. Dit doen we via de inspectierondes, maar ook op basis van meldingen die gedaan worden door bewoners.

Als er sprake is van botulisme dan zal de gemeente waarschuwingsborden neerzetten. Hier is alleen sprake van als het om officieel zwemwater gaat. Wilt u weten wat een officiële zwemlocatie is en of deze veilig is? Download de Zwemwater App.

Het is erg belangrijk om gelijk te melden dat u niet zélf de kadavers moet verwijderen. De kans om de bacterie op te lopen is dan vele malen groter. Heeft u een huisdier? Zorg er dan voor dat uw huisdier niet in het water gaat zwemmen of het water drinkt. De kans bestaat dan namelijk dat uw huisdier de bacterie kan oplopen.

Bent u in de buurt van een watergang en ziet u veel dode vissen of (water)vogels? Maak dan direct een melding via de Meld’R-app. Op deze manier worden de boswachters geïnformeerd en kunnen de kadavers zo snel mogelijk verwijderd worden.

Gedragscode Wet natuurbescherming

De gedragscode Wet natuurbescherming is opgesteld om onder bepaalde voorwaarden toch werkzaamheden uit te voeren, die eigenlijk verboden zijn in de Wet natuurbescherming. De Wet natuurbescherming bevat namelijk verbodsbepalingen met als doel om dier- en plantsoorten in Nederland te beschermen. De gedragscode Wet natuurbescherming geeft dus onder bepaalde voorwaarden een vrijstelling op de Wet natuurbescherming. De gemeente Rotterdam heeft besloten om te werken volgens deze gedragscode Wet natuurbescherming.

Onderhoud duikers

Duikers zijn buizen die twee sloten of singels met elkaar kunnen verbinden. Deze buizen zorgen ervoor dat het water kan stromen en hierdoor sloten of singels niet kunnen overstromen. Soms komt het voor dat zo’n buis verstopt raakt door bijvoorbeeld drijvend vuil of takken, maar ook door bagger wat in de buis terecht kan komen. Wanneer dit aan de hand is spuiten we de buis door. Hierdoor is de buis weer leeg en kan hij weer doen wat hij moet doen. Het komt ook voor dat de buis bijvoorbeeld gebroken is. In dat geval zal de buis helemaal of voor een deel worden vervangen.

Afvalvrije wateren

Ook in Rotterdamse wateren komt een grote hoeveelheid zwerfafval terecht. Onze ambitie is dat in 2050 de Rotterdamse wateren afvalvrij zijn. Dat is namelijk goed voor dier, mens en milieu. Om deze ambitie te realiseren hebben we een strategie gemaakt, Marien Zwerfafval. Deze strategie omvat een brede aanpak om de Rotterdamse wateren schoon te krijgen en schoon te houden. Kijk voor meer informatie op Rotterdam.nl/afvalvrije-wateren.

Meer informatie

Heeft u vragen of opmerkingen, stuur dan een e-mail aan Waterloket@rotterdam.nl.