Spring naar het artikel

Op verschillende plaatsen in Rotterdam is de bodem vervuild met lood. Dat is niet goed voor de gezondheid. Zeker niet voor jonge kinderen. Zij kunnen door buitenspelen in aanraking komen met lood in de bodem.

Contact met lood kan invloed hebben op het leervermogen van kinderen. Vooral voor jonge kinderen in de leeftijd van 0 tot 6 jaar kan lood schadelijk zijn.

De gemeente wil daarom zoveel mogelijk voorkomen dat kinderen in aanraking komen met lood. Kinderen moeten op een gezonde manier kunnen buitenspelen. Zo krijgen ze beweging en komen ze in contact met elkaar en met de natuur. De gemeente moedigt dat graag aan. Daarom vindt de gemeente Rotterdam het belangrijk om de vervuiling met lood aan te pakken. De gemeente werkt daar hard aan.

Er is de afgelopen jaren al veel gedaan om te voorkomen dat mensen lood binnenkrijgen. Lood is bijvoorbeeld uit verf en benzine gehaald. En in veel woningen zijn waterleidingen van lood weggehaald en vervangen. Een belangrijke stap is ook het aanpakken van de vervuiling die nog in de bodem zit.

Extra aandacht voor loodvervuiling

We weten al langer dat op verschillende plekken in Rotterdam lood in de bodem aanwezig is. Er is in Rotterdam veel onderzoek naar gedaan. En de bodem is op verschillende plekken aangepakt.

Sinds een paar jaar heeft de gemeente extra aandacht voor vervuiling door lood. De reden is dat kinderen lood gemakkelijker in hun lichaam opnemen dan eerst werd gedacht. Dat is pas sinds kort ontdekt. Daarom gaat Rotterdam nu strenger om met loodvervuiling dan daarvoor.

Hoe komt het lood in de bodem?

Vroeger werd het afval uit huizen en werkplaatsen vaak in de directe omgeving weggegooid. In Nederland zijn de bodems van veel binnensteden opgehoogd met dat stadsafval en puin. Dat is ook in Rotterdam gebeurd. Het afval was vaak vervuild met stoffen zoals lood.

Daarnaast waren er vroeger in Rotterdam veel bedrijven die met lood werkten, verffabrieken bijvoorbeeld. Veel van die bedrijven zijn gestopt en gesloopt. Nu staan er huizen met tuinen en liggen er kinderspeelveldjes. Maar op sommige plekken is nog lood in de bodem aanwezig. Bovendien werd vroeger in de loodwit-industrie paardenmest gebruikt in het productieproces. De met lood vervuilde paardenmest werd vervolgens veel in tuinen en op akkers gebruikt als meststof. Zo is soms ook de grond in de omgeving van bedrijven vervuild met lood.

Hoe krijg ik lood binnen?

Er zijn verschillende manieren waarop mensen lood kunnen binnenkrijgen:

  • Buitenspelen op vervuilde grond
    Kinderen kunnen lood uit de bodem binnenkrijgen als zij vingers met grond in hun mond steken. De grond die ze in hun mond krijgen kunnen ze doorslikken. Als jonge kinderen tot een leeftijd van ongeveer 6 jaar te veel lood binnenkrijgen, kan dat van invloed zijn op hun leervermogen. De gemeente kijkt daarom op alle speelplekken in de openbare ruimte of er lood in de bodem zit.
    Ook in tuinen waar kinderen spelen kan lood in de bodem zitten. Daarom onderzoekt de gemeente ook tuinen bij woningen als de gemeente denkt dat er lood in de bodem zit.
  • Groente eten van vervuilde grond
    Onderzoek in tuinen is ook belangrijk omdat sommige mensen groenten verbouwen in hun tuin. Groenten die op vervuilde grond groeien, kunnen lood uit de bodem opnemen. Door het eten van zulke groente (uit eigen tuin), kunt u of uw kinderen lood binnenkrijgen. Dit hangt af van het soort groente en de hoeveelheid die ervan gegeten wordt.
  • Oude loden waterleidingen
    Vroeger werden waterleidingen vaak van lood gemaakt. In oude huizen met zo’n oude waterleiding kan daardoor lood in het drinkwater komen. In nieuwe woningen is de waterleiding niet van lood, maar bijvoorbeeld van koper, staal of kunststof. Soms zijn sommige onderdelen nog wel van lood. In het begin van het gebruik van nieuwe leidingen (de eerste drie maanden) kan daarom een beetje lood in het drinkwater komen. Adviezen hierover vindt u op deze site en op de websites van de GGD en het RIVM.
    Het beste kunt u de oude loden leidingen (laten) vervangen. Dit is de verantwoordelijkheid van de woningeigenaar. Tot die tijd kunt u de inname van lood beperken door de leidingen dagelijks door te spoelen. Voor baby’s en jonge kinderen tot ongeveer 6 jaar oud kunt u het beste flessenwater (mineraalwater) gebruiken als u loden waterleidingen heeft. Adviezen hierover vindt u op deze site en op de websites van de GGD en het RIVM.

Wanneer moet er iets gebeuren?

Als de hoeveelheid lood in de bodem in Nederland meer is dan 530 mg, spreken we van sterk met lood vervuilde grond. Het is dan nodig om bij bodemwerkzaamheden een melding te doen bij de gemeente Rotterdam. Een kleinere hoeveelheid kan wel van invloed zijn op de gezondheid van mensen. Dat blijkt uit een onderzoek uit 2014 van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) naar de effecten van lood in de bodem op mensen. Vooral voor kinderen tot zes jaar is er meer risico dan eerder werd gedacht. Het gaat dan om het binnenkrijgen van grond via de mond, bijvoorbeeld wanneer kinderen spelen op verontreinigde grond en vieze vingers in hun mond steken. Daarom is de landelijke GGD strenger. Die zegt: hoe minder lood, hoe beter. De gemeente Rotterdam vindt het ook belangrijk de gezondheid van de inwoners zo goed mogelijk te beschermen.

Onderzoek

De gemeente doet uitgebreid onderzoek om de vervuiling in kaart te brengen. Eerst is een lijst gemaakt van gebieden die misschien zijn vervuild en waar kinderen spelen, of waar mensen gewassen telen (stadslandbouw of moestuin). De lijst is gemaakt met behulp van heel veel verschillende oude en nieuwe gegevens. Bijvoorbeeld over bedrijven die allang geleden gesloopt zijn, maar vroeger met lood werkten. Of over het ophogen van de bodem met afval en puin. Ook zijn bijvoorbeeld luchtfoto’s gebruikt voor het maken van de lijst met verdachte gebieden.

Als er nog niet voldoende informatie was over de gebieden, zijn ze onderzocht. Zit er echt lood in de bodem? En om hoeveel lood gaat het? De gemeente heeft gekeken naar plekken die van iedereen zijn (zoals een parkje), én naar plekken die van mensen zelf zijn (zoals een eigen tuin).

  • (Veld)onderzoek
    Het (veld)onderzoek is gedaan door een gebied verder op te delen in kleinere stukken (vakken). Zo’n vak bestaat bijvoorbeeld uit tien huizen met een tuin, een speeltuintje en een parkje. Binnen een vak is op een paar plekken bodemonderzoek gedaan door in de grond te boren en wat grond weg te halen. In een laboratorium is deze grond daarna onderzocht.
  • Steekproef
    Door op een paar plekken in een klein gebied bodemonderzoek te doen (dus steekproefsgewijs) is het mogelijk een goed beeld te krijgen van de vervuiling. Het is dan niet nodig om in alle tuinen bodemonderzoek te doen. Het resultaat van het onderzoek kan dus zijn dat uw tuin in een gebied ligt waar veel vervuiling voorkomt. De inschatting kan dan zijn dat ook in uw tuin lood in de bodem zit, terwijl niet in uw tuin is geboord, maar bij uw buren wel. Meer over de manier waarop het onderzoek is uitgevoerd, leest u in de PDF hieronder.

Waar is de bodem vervuild met lood?

Op deze kaart vindt u informatie over bodemvervuiling. U kunt ook zien of de gemeente de bodem bij uw woning en in uw buurt heeft onderzocht. Wilt u meer informatie over uw tuin? Bel dan met de Bodemtelefoon: (010) 246 81 40 (op werkdagen van 10.00 - 12.00 uur).

Wat kunt u doen tegen loodvervuiling in de bodem?

Er zijn verschillende maatregelen om te voorkomen dat inwoners met een vervuilde bodem in aanraking komen. Voorbeelden van maatregelen zijn:

  • afgraven van vervuilde grond en vervanging door schone grond
  • afdekken van vervuilde grond met bijvoorbeeld tegels of (kunst)gras
  • geven van informatie en tips aan inwoners over het verminderen en voorkomen van contact met vervuilde grond.

Wat gaat de gemeente doen?

Het onderzoek heeft duidelijk gemaakt waar de bodem is vervuild met lood. De gemeente wil eerst de meest vervuilde plekken aanpakken waar kinderen spelen. De gemeente maakt nu een plan. Daarin staat welke plekken de gemeente precies gaat aanpakken en hoe de gemeente dat gaat doen. In de loop van 2018 is dat plan klaar. Dan kan de gemeente u meer vertellen over de maatregelen en wat u daarvan gaat merken.

Informatie en tips

De gemeente en de GGD Rotterdam-Rijnmond geven adviezen en tips om contact met lood zoveel mogelijk te voorkomen. De adviezen zijn vooral voor ouders van (jonge) kinderen. Zij kunnen zelf eenvoudige maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat hun kinderen minder met lood in contact komen. Hiermee kunnen ouders het gezondheidsrisico voor hun kinderen voor een groot deel beperken. Het is bijvoorbeeld belangrijk dat kinderen na het buitenspelen goed de handen wassen.

Wie gaat het betalen?

Het aanpakken van de vervuilde bodem is veel werk en duur. Het kost zoveel geld omdat het gaat om veel plekken in Rotterdam en omdat de gemeente het goed aan wil pakken.De gemeente Rotterdam kan het niet alleen betalen. Daarom zijn er afspraken gemaakt met het Rijk om mee te betalen in de kosten. Er is geld om een deel van de vervuilde plekken aan te pakken, maar niet allemaal. Over de plekken die overblijven moeten nog afspraken gemaakt worden met het Rijk. Daarnaast wordt in 2018 meer bekend over hoe de aanpak van particuliere terreinen betaald moet worden.

Informatie voor huiseigenaren

  • Onderzoek
    Het onderzoek dat de gemeente doet op particulier terrein (een eigen tuin bijvoorbeeld), is op vrijwillige basis. U bent dus niet verplicht om mee te werken.
    Het onderzoek wordt steekproefsgewijs uitgevoerd. Het is niet nodig om in elke tuin bodemonderzoek te doen om een conclusie te kunnen trekken over een gebied. In de loop van 2018 zijn alle resultaten van het onderzoek verwerkt
  • Resultaten
    Het onderzoek naar lood maakt duidelijk of de kwaliteit van de bodem in uw tuin voldoende, matig of onvoldoende is. De uitkomsten van het onderzoek door de gemeente zijn voor iedereen toegankelijk.
  • Kosten
    Afhankelijk van de hoeveelheid lood in de bodem, kan het nodig zijn de grond schoon te maken. Hoe en wanneer de gemeente dit wil doen, is in de loop van 2018 bekend.
  • Huurders
    Als u eigenaar bent van een of meerdere panden en u verhuurt deze panden, dan ontvangen zowel u als uw huurders informatie over het onderzoek. Zowel u als uw huurders worden op de hoogte gesteld van de resultaten van het onderzoek. Uw huurders ontvangen de folder ‘Let op lood’. U ontvangt deze folder ook. U kunt deze folder bijvoorbeeld gebruiken om eventuele nieuwe huurders te informeren.

Hoe krijgen u en uw kinderen zo min mogelijk lood binnen?

Grond

  • Buiten spelen – Leg gras of een schone laag grond op plekken waar kinderen spelen. En kies voor een zandbak met schoon zand. Eventueel kunt u ook tegels neerleggen. Het nadeel daarvan is echter dat u meer wateroverlast kunt krijgen bij heftige regen.
  • Handen wassen – Laat uw kinderen hun handen wassen na het buitenspelen. En doe dat zelf ook na tuinieren in eigen tuin en voor het eten.
  • Groente telen – Gebruik voor het telen van groenten plantenbakken met schone aarde.
  • Groente wassen – Spoel zelfgekweekte groenten en fruit grondig af.
  • Schoenen uit – Doe uw schoenen uit bij het naar binnen lopen.
  • Stofzuigen en dweilen – Zuig en dweil uw huis regelmatig. Vooral als u of uw kinderen met grond aan hun voeten binnenkomen.

Drinkwater

  • De meest effectieve manier om blootstelling aan lood te verminderen is het vervangen van loden waterleidingen. Als u zelf eigenaar bent, kunt u dat zelf laten doen. Als u een huurwoning heeft, kunt u de huiseigenaar vragen dit te doen, maar deze is niet verplicht om dit te doen.
  • Gebruik - als uw huis loden waterleidingen heeft - voor de bereiding van flesvoeding voor kinderen bron- of flessenwater in plaats van kraanwater. Let op: met filteren of koken verdwijnt het lood niet uit het water.
  • Ook voor jonge kinderen tot ongeveer zes jaar is het beter om bron- of flessenwater te gebruiken om de blootstelling aan lood zoveel mogelijk te verminderen.
  • Klaarmaken van eten en drinken – Gebruik koud kraanwater om eten klaar te maken of om warme dranken te maken. Warm kraanwater is niet goed om bijvoorbeeld thee of koffie te zetten. In warm water kunnen meer metalen zitten (dus ook lood) dan in koud water.
  • Het doorspoelen van leidingen kan de hoeveelheid lood in het water verlagen als het water een aantal uren stil heeft gestaan. Een garantie dat de hoeveelheid lood in het water voldoende is verlaagd, is er alleen niet. U kunt elke ochtend de kraan twee minuten laten lopen voordat u water gebruikt. Gebruik dit water niet om te drinken. U kunt er wel andere dingen mee doen, zoals douchen of schoonmaken. Zie de website [https://www.ggdrotterdamrijnmond.nl/gezond-leven-wonen/lood/] van de GGD Rotterdam-Rijnmond voor meer informatie.
  •  Doorspoelen nieuwe waterleiding – Heeft u nieuwe waterleidingen? Laat dan de eerste drie maanden elke ochtend de kraan twee minuten lopen. Gebruik dit water niet om te drinken. U kunt er wel andere dingen mee doen.
  • Doorspoelen nieuwe kranen – Heeft u nieuwe kranen? Laat het water dan de eerste drie maanden elke ochtend tien seconden lopen. Gebruik dit water niet om te drinken.

Veelgestelde vragen

Lood heeft een effect op de ontwikkeling van de hersenen. Vooral voor jonge kinderen is te veel lood daarom ongezond. Hun hersenen zijn nog volop in ontwikkeling. Door te veel lood kunnen kinderen moeite krijgen met leren.

Jonge kinderen tot 6 jaar zijn het meest gevoelig voor lood. Als zij te veel lood binnenkrijgen, kan dat hun leervermogen negatief beïnvloeden. Oudere kinderen en volwassenen krijgen bij een bodemvervuiling met lood niet zo snel te veel lood binnen. Zij lopen daarom meestal geen gezondheidsrisico.

In Rotterdam stonden vroeger veel bedrijven die met lood werkten. Op sommige plekken is de bodem door de bedrijvigheid vervuild met lood. Bovendien werd vroeger in de loodwit-industrie paardenmest gebruikt in het productieproces. De met lood vervuilde paardenmest werd vervolgens veel in tuinen en op akkers gebruikt als meststof. Zo is soms ook de grond in de omgeving van bedrijven vervuild met lood.

Ook zit in de Rotterdamse bodem veel puin. Bijvoorbeeld uit de oorlog. Ook hierin kan lood zitten.

Sinds een paar jaar heeft de gemeente extra aandacht voor vervuiling door lood. Dat is niet voor niets. Mensen nemen lood namelijk gemakkelijker op in hun lichaam dan eerst werd gedacht. Dat is pas sinds kort ontdekt. Daarom gaat Rotterdam nu strenger om met loodvervuiling dan vroeger.

Op de kaart op deze website vindt u informatie over bodemvervuiling. U kunt ook op de kaart zien of de gemeente de bodem bij uw woning en in uw buurt heeft onderzocht. Niet van elk stukje grond is echter informatie. Wilt u meer informatie over uw tuin, bel dan met de Bodemtelefoon: (010) 246 81 40 (van 10.00 - 12.00 uur).

Het plan van de gemeente voor het aanpakken van de vervuiling is nog niet klaar. In de loop van 2018 is het gereed. Dan krijgt u meer informatie.

Het plan van de gemeente voor het aanpakken van de vervuiling is in de loop van 2018 klaar. Dan vertellen we u meer over de maatregelen. En wat u daarvan gaat merken.

  • Kinderen kunnen lood uit de bodem binnenkrijgen als zij grond in hun mond steken. De grond die ze zo in hun mond krijgen kunnen ze doorslikken.
  • Groenten die op vervuilde grond groeien, nemen lood op. Als u zulke groente (uit eigen tuin) eet kunt u lood binnenkrijgen.
  • In oude huizen kan lood in het drinkwater komen door oude loden waterleidingen in de woning.

U kunt het best de adviezen opvolgen op deze website, wanneer de bodem bij uw woning of in uw buurt vervuild is. Ook op de website van de GGD vindt u meer informatie.

Voor specifieke vragen over lood en gezondheid kunt u bellen met de GGD Rotterdam-Rijnmond (010) 433 98 94. Ook op de website van de GGD vindt u meer informatie.

Vragen over het project Lood: (010) 489 30 00 of via e-mail.

Gezondheidsvragen: GGD Rotterdam-Rijnmond (010) 433 98 94. Ook op de website van de GGD vindt u meer informatie.

Vragen over bodemvervuiling: de Bodemtelefoon (010) 246 81 40 (van 10.00 - 12.00 uur).

Het beste kunt u de oude loden leidingen vervangen. Dit is niet de verantwoordelijkheid van de gemeente, maar van de woningeigenaar.

Meer informatie

Vragen over het project Lood: (010) 489 30 00 of via e-mail.

Gezondheidsvragen: GGD Rotterdam-Rijnmond (010) 433 98 94. Ook op de website van de GGD vindt u meer informatie.

Vragen over bodemvervuiling: de Bodemtelefoon (010) 246 81 40 (van 10.00 - 12.00 uur).