Wonen Eerst: van dakloosheid naar eigen thuis
In de 4 grote steden, waaronder Rotterdam, groeit het aantal dak- en thuisloze mensen. Om dit op te lossen begon Rotterdam met Project 010. Dat is uitgegroeid tot Wonen Eerst 010. Met die aanpak wil de stad vanaf 2028 jaarlijks 850 woningen beschikbaar stellen aan dak- en thuisloze Rotterdammers.
Project 010. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad. was een pilot voor (dreigend) dak- en thuisloze jongeren tussen de 18 en 23 jaar. In twee rondes stroomden telkens 10 jongeren in. De pilot bestond uit drie belangrijke onderdelen: een eigen huis vanaf het begin, een warm netwerk van begeleiders dat maatwerk biedt en een doorbraakbudget.
Die 3 onderdelen versterken elkaar, vertelt René Meijborg, ketenregisseur bij de gemeente Rotterdam. ‘Er moet snel een huis zijn, want opvang is schadelijk. Maar je hebt niks aan een huis als er niemand is die je helpt.’ Ook geld speelt een belangrijke rol. ‘Als je een maand op je uitkering moet wachten, kan dat betekenen dat je een maand langer in de opvang zit.’ Met het doorbraakbudget kunnen zulke financiële knelpunten snel worden opgelost.
Van 20 naar 35 jongeren per jaar
Uit onderzoek. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad. blijkt dat de aanpak werkt. Een eigen woning geeft jongeren rust en zorgt ervoor dat ze zich beter voelen. Het warme netwerk en het doorbraakbudget helpen hen om hun basis op orde te krijgen en weer een zelfstandiger leven op te bouwen. Beleidsadviseur Derek Jochemsen: ‘Daarom werd Project 010 een structureel onderdeel van de ondersteuning voor dakloze jongeren in Rotterdam. Jaarlijks hielpen we 35 jongeren en we hadden de ambitie om verder te groeien.’
Stap voor stap opschalen
Rotterdam bouwde de aanpak daarom steeds verder uit. Na de jongeren volgden onder meer oudere deelnemers, zwangere vrouwen en gezinnen. Inmiddels heet de aanpak niet meer Project 010, maar Wonen Eerst 010. Per groep kijkt de gemeente welke ondersteuning nodig is en welke partners aangesloten moeten worden.
‘Het is groeien met schokken’, zegt Jochemsen. De sprong naar 850 woningen maakt Rotterdam daarom bewust niet in 1 keer, maar verspreid over 3 jaar. ‘Ook wij hebben nog stappen te nemen’, zegt Meijborg. Vooral de samenwerking moet meegroeien, zonder dat het vertrouwen tussen partners verloren gaat. Daarbij moet het aantal woningen volgens Jochemsen niet het doel op zich worden. ‘Het gaat erom dat we goede ondersteuning organiseren. En goede, duurzame ondersteuning begint bij een eigen woning.’
Uitdagingen
Ondanks het succes van Wonen Eerst 010 erkent Meijborg dat Rotterdammers in bijvoorbeeld de Agniesebuurt overlast ervaren van dak- en thuisloze mensen. ‘Dat is waardeloos. Dat moeten we niet wegpoetsen, want het is echt zo erg als het is. Via Project 010 en Wonen Eerst 010 hebben we nu 250 mensen gehuisvest. Maar we willen meer doen.’
Volgens Meijborg is het daarom belangrijk dat iedereen meedoet. ‘De gemeente, politie, woningcorporaties en zorgorganisaties. Schouder aan schouder. We moeten zeggen: als stad kunnen we dit niet gebruiken, dit laten we hier niet gebeuren.’ Dat betekent wat Meijborg betreft ook dat ondernemers, vastgoedbeheerders en Rotterdammers moeten worden uitgenodigd om mee te helpen.
Ook voldoende woningen vinden blijft een uitdaging. Rotterdam heeft afspraken met woningcorporaties over het aantal en type woningen voor Wonen Eerst 010. Ook wordt gekeken hoe bestaande woningen slimmer gebruikt kunnen worden. En door snel te helpen bij problemen kunnen bijvoorbeeld huurschulden en huisuitzettingen worden voorkomen.
Wonen Eerst 010, tenzij
Een belangrijk uitgangspunt om verder te groeien: Wonen Eerst 010, tenzij. Voorheen werd pas op het einde van het zorgtraject gekeken of iemand zelfstandig kon wonen. Rotterdam draait dat om. Een eigen woning is de basis van het herstel. Dat is het uitgangspunt als een inwoner met een indicatie start aan het traject. Alleen als goed kan worden onderbouwd waarom zelfstandig wonen niet passend is, wordt naar een andere woon- of zorgvorm gezocht. Jochemsen: ‘We willen niet meer vragen: kan iemand meedoen aan Wonen Eerst 010? Maak maar eens hard waarom iemand níet zelfstandig kan wonen.’
Wethouder Astrid Kockelkoren (Wonen, Dakloosheid en Nationaal Programma Rotterdam Zuid) staat achter de structurele Wonen Eerst-aanpak: ‘Dakloosheid lossen we niet op door mensen eindeloos van opvang naar opvang te laten gaan. De echte doorbraak begint met een eigen thuis. Dat is juist in een stad met een groot woningtekort geen eenvoudige opgave. Maar schaarste mag geen reden zijn om mensen zonder perspectief in de opvang te laten zitten. Daarom kiezen we voor Wonen Eerst: we maken ruimte voor passende woningen, zetten de beschikbare woningen zo slim mogelijk in en zorgen voor begeleiding waar dat nodig is. Een huis is geen beloning aan het einde van een traject, maar de basis om je leven weer op te bouwen.’
Een huis voor iedereen
In het coalitieakkoord. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad. van het college is ‘een huis voor iedereen’ 1 van de 3 grote doelen. De aanpak Wonen Eerst 010 is onderdeel hiervan. Ook is er een Stadsakkoord Dakloosheid gesloten. Dit akkoord heeft 11 punten om het aantal dak- en thuislozen in de stad te verkleinen. 1 van de plannen is de permanente winteropvang. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad., die ook open is als het niet vriest.
Van 28 tot en met 30 oktober is Rotterdam medeorganisator van de Housing First Europe Conference. Experts op het gebied van dakloosheid komen naar dit congres om kennis te delen, zodat dak- en thuislozen sneller aan een eigen huis geholpen kunnen worden.
*Dit artikel. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad. verscheen eerder op eersteenthuis.nl, een website van het ministerie van VWS. Dit is een aangepaste versie.
