Kralingse Plas
Gepubliceerd op: 17-05-2018
Geprint op: 30-11-2020
https://www.rotterdam.nl/vrije-tijd/kralingse-plas/
Ga naar de hoofdinhoud

De Kralingse Plas krijgt 3,5 miljoen bezoekers per jaar en is een belangrijke recreatieplek voor de stad, voor haar inwoners én voor bezoekers. Op of aan het water.

Niet alleen voor de recreant is de plas belangrijk, het is ook een ecologisch belangrijk gebied, een groenblauwe long van de stad.

Blauwalgwaarschuwing

Let op! Vanaf 14 september 2020 geldt een negatief zwemadvies door blauwalg in de Kralingse Plas. Het wordt ten zeerste afgeraden hier te gaan zwemmen.

Zwemmen in de Kralingse Plas

Het zwemseizoen voor zwemmen in natuurwater loopt van 1 mei tot 1 oktober. Zwemmen in natuurwater is echter nooit zonder risico. Natuurwater wordt niet continu gezuiverd, zoals zwemwater in zwembaden. De kwaliteit van zwemwater kan in een warme periode snel veranderen. De kans op blauwalg, zwemmersjeuk of botulisme stijgt dan. Daarom wordt er tijdens het zwemseizoen gecontroleerd op veiligheid, hygiëne en zwemwaterkwaliteit. Voldoet de kwaliteit van het zwemwater niet aan de gestelde normen? Dan worden zwemmers geïnformeerd op borden bij de zwemwaterlocaties. Zwemmers en watersporters kunnen ook vooraf informatie inwinnen op zwemwater.nl, via Twitter en via de zwemwatertelefoon: 0800 - 90 36. Ook in de Zwemwater-app vindt u actuele informatie over de kwaliteit van zwemwaterlocaties.

Met zijn allen de plas schoonhouden is ook van belang. In de HogeNood-app kunt u terugvinden waar het dichtstbijzijnde toilet is.

Er is één landelijke website voor actuele informatie over alle officiële zwemwaterlocaties in Nederland: zwemwater.nl. Op deze website kunt u via de kaart inzoomen op alle officiële zwemlocaties. Bij elk zwemwater ziet u welke voorzieningen er zijn en welke eventuele maatregelen er gelden.

Met de Zwemwater-app kunnen zwemmers precies zien waar ze een duik kunt nemen. Daarnaast vindt u in de app andere handige weetjes. Zoals informatie over het aantal parkeerplaatsen, de bereikbaarheid van de locatie en de aanwezigheid van horecagelegenheden. Met de kaart op de Zwemwater-app vinden zwemmers snel een veilige buitenzwemplek in de buurt.

Het nummer van de Zwemwatertelefoon is 0800 - 90 36. De Zwemwatertelefoon is dagelijks bereikbaar van 09.00 tot 16.30 uur. Als u gezondheidsklachten krijgt na het zwemmen kunt u dit ook via dit nummer melden.

Met de HogeNood-app kunt u altijd vinden waar het dichtstbijzijnde toilet is. Ook op onderstaande kaart kunt u zien waar de toiletten langs de Kralingse Plas zich bevinden. Voor de recreatievaart is aangegeven waar u uw vuilwater kwijt kunt. Dit kunt daarnaast altijd gratis kwijt bij uw thuishaven.

Aanpak bestrijding Blauwalggroei

De aanwezigheid van blauwalg in de plas zorgt voor overlast, zoals stank en een negatief zwemadvies. Dit speelt vooral bij zwemmers en watersporters, maar de ‘groene/blauwe soep’ is ook voor andere recreanten onaangenaam.

De oorzaak van blauwalggroei is ingewikkeld en bestaat uit een aantal factoren. 'Te veel voedingsstoffen’ is hiervan de belangrijkste. Deze voedingsstoffen, vooral fosfor, komen op verschillende manieren het water van de plas in, bijvoorbeeld door de sluis, van het slib op de bodem van de plas, door vogelpoep en hondenpoep. De afgelopen jaren is er ieder jaar een uitbraak van blauwalg geweest waarvan recreanten last hadden en bijvoorbeeld niet konden zwemmen in de plas.

De gemeente Rotterdam en het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard hebben de handen ineengeslagen om blauwalg zo goed mogelijk te bestrijden. Het doel is dat de Kralingse Plas recreatief, gezond en natuurlijk is en blijft.

Een van de maatregelen om de blauwalgoverlast aan te pakken, is een ingreep in de sluis Kralings Verlaat, bij de Langepadbrug. De sluis wordt jaarlijks ongeveer 2.000 keer gebruikt en is zo verantwoordelijk voor bijna een derde deel van de toevoer van voedingsstoffen vanuit de Boezem naar de Kralingse Plas. Het schutten van de sluis (het doorvaren van boten) leverde een bijdrage van 24 procent op van de hoeveelheid fosfaten in de Kralingse Plas en de lekkende sluisdeuren 7 procent.

De aanpassingen aan de sluis zorgen ervoor dat er via de sluis geen voedselrijk water meer de Plas inkomt. Dit gebeurt door geen water uit de Boezem meer te gebruiken voor het spuien en inlaten, maar dat uit de Kralingse Plas te halen. Hiervoor is een leiding aangelegd die het Plaswater inlaat in de sluis. De sluisdeuren openen dus altijd naar de Plas. Een pomp in die leiding helpt daarbij. Die pomp is visvriendelijk. Dit wil zeggen dat vissen die per ongeluk in de leiding terecht komen er zonder beschadigingen weer uit komen. Tijdens de uitvoering van de werkzaamheden worden ook lekkages in de sluisdeuren gemaakt.

De werkzaamheden aan de sluis duren van 2 november tot 15 december 2020. Dit valt buiten het vaarseizoen, als er minder vaarverkeer is. De sluis is in die periode gestremd voor vaartuigen.

Het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard start maandag 21 september met werkzaamheden om het gemaal Kralingerhout in het Kralingse Bos definitief buiten gebruik te stellen.

Het gemaal wordt hierbij afgekoppeld, voor het gebouw wordt later een nieuwe bestemming gezocht.

Het gemaal Kralingerhout

Het gemaal dateert uit 1939 en is voor velen een onbekend gebouw: het ligt aan de noordoostzijde van de Kralingse Plas, naast het hertenkamp. Het werd gebruikt om water uit de noordoostelijke sloot af te voeren naar de Kralingse Plas. Dit gebeurt inmiddels niet meer. Het water wordt nu onder de Boszoom door afgevoerd naar Het Lage Land ten oosten van de plas. Hierdoor is het gemaal niet meer nodig voor de waterhuishouding in het gebied.

Aanpak Blauwalg

De persleiding van het gemaal wordt niet meer gebruikt, maar verbindt het gemaal nog steeds met de plas. De leiding wordt bij de Boulevard van de Kralingse Plas en bij het gemaal afgekoppeld en afgedicht. Daarna wordt die volgespoten met een betonmengsel.

De werkzaamheden vinden plaats in het kader van het project ‘aanpak blauwalg Kralingse Plas’. De komende jaren worden nog diverse maatregelen getroffen om blauwalg in de plas te voorkomen en te bestrijden.

Werkzaamheden

De werkzaamheden vinden plaats tussen maandag 21 september en vrijdag 2 oktober.

Om de werkzaamheden uit te kunnen voeren, richt de aannemer aan het einde van de Boulevard en bij het gemaal een werkterrein in. Fietsers en voetgangers worden ter plaatse van het werkterrein omgeleid.

Hinder

Het hoogheemraadschap doet er alles aan om de overlast en hinder zoveel mogelijk te beperken. Samen met de aannemer zorgen ze ervoor dat belemmeringen voor fietsers, wandelaars en sporters, bijvoorbeeld bij het lossen van materieel, alleen van korte duur zijn.

De gemeente wil de blauwalgoverlast terugdringen door de hoeveelheid fosfaat in de Kralingse Plas te verminderen. Phoslock is een middel dat wereldwijd wordt ingezet om blauwalg aan te pakken. Daarom onderzoeken we of dit middel ook geschikt is om blauwalguitbraken in de Kralingse Plas te voorkomen. Hiervoor zijn zestien testplekken in het water aan de zuidkant van de plas opgesteld. Het onderzoek startte op 11 maart en duurt tot september 2020.

Negatief zwemadvies

Bezoekers van de Kralingse Plas kregen de laatste jaren in het recreatieseizoen regelmatig een negatief zwemadvies vanwege blauwalg. Blauwalguitbraken veroorzaken overlast en allerlei gezondheidsproblemen voor mens en dier. Blauwalg komt van nature in kleine hoeveelheden voor in het oppervlaktewater. Het vormt dan geen probleem. Dat wordt anders als er veel fosfaat in het water en in de bodem zit. Dat is voedingsstof voor blauwalgen die daardoor enorm kunnen gaan groeien en voor overlast zorgen.

De gemeente en het Hoogheemraadschap werken al geruime tijd aan een oplossing om de hoeveelheid fosfaat in de Kralingse Plas terug te dringen. Samen hopen wij zo blauwalguitbraken te voorkomen. Dat gebeurt met een pakket van maatregelen. Een van de maatregelen zou kunnen zijn om Phoslock in te zetten.

Hoe werkt Phoslock?

Phoslock is een kansrijk middel voor de bestrijding van blauwalgenoverlast in de Kralingse Plas. Het is een bentoniet (een soort klei), verrijkt met het element lanthaan. Phoslock is niet schadelijk voor mens en milieu. Lanthaan vormt samen met fosfaat een mineraal dat niet afbreekt. Zo wordt fosfaat gebonden en in de klei ‘opgesloten’. Dit zorgt ervoor dat er minder voedsel in de plas beschikbaar is, waardoor de blauwalgengroei wordt geremd.  

Onderzoek en toepassing op kleine schaal

Phoslock is een uitgebreid getest middel. Het wordt wereldwijd toegepast om blauwalguitbraken te voorkomen. Een succesvolle toepassing van Phoslock op grote schaal is echter afhankelijk van de specifieke eigenschappen van de Kralingse Plas. Daarom probeert de gemeente de effectiviteit van dit middel eerst op kleine schaal uit. De gemeente plaatste hiervoor zestien 'enclosures' aan de zuidelijke zijde van de plas. Dit zijn afgesloten kokers met een doorsnede van ongeveer 95 centimeter en een hoogte van ongeveer 2,3 meter. Door het middel op deze manier te testen, kan besloten worden of het effectief genoeg is.

Wekelijks roeren

In de rest van de plas zorgen de wind en bodemwoelende vis voor de opwerveling van bodemmateriaal. Omdat dit een belangrijke factor bij het vrijkomen van fosfaat is, simuleert de gemeente de opwerveling door regelmatig te roeren in de kokers. Dit gebeurt vanaf een boot.

Monitoring waterkwaliteit

Zowel in als buiten de enclosures wordt de kwaliteit van het oppervlaktewater regelmatig getest. Daarnaast worden aan het einde van het onderzoek waterbodemanalyses uitgevoerd. Deze testen worden uitgevoerd door het bedrijf B-Ware, in opdracht van de gemeente Rotterdam.

Afscherming van testlocaties

Waar de testplekken precies komen is afhankelijk van de waterdiepte en de samenstelling van de bodem. Het water moet ongeveer 1,5 meter diep zijn en het liefst moet er slib op de bodem liggen. De testkokers worden afgeschermd tegen beschadiging door een palenrij en boeienlijn. Dit is nodig, omdat het volledige onderzoek opnieuw uitgevoerd moet worden als ze beschadigd raken.

Om de overlast van blauwalg te beperken hebben de gemeenteraad van Rotterdam en de Verenigde Vergadering van het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard een pakket aan maatregelen goedgekeurd. Met dit pakket wordt de overvloed aan voedingstoffen teruggebracht, waardoor blauwalg minder kans krijgt om te bloeien en voor overlast te zorgen. Het pakket bestaat uit de volgende maatregelen:

  1. Aanpassen sluisgemaal
    De sluis wordt zo’n 2.000 keer per jaar gebruikt. Elke keer als er een boot door de sluis vaart komt er voedselrijk water vanuit de boezem of Rotter de plas in. De oplossing is de sluis te vullen en te legen met het water uit de Kralingse Plas zelf en niet uit de boezem, om te voorkomen dat er voedselrijk water de plas in komt.
  2. Beperken bladval
    Bladeren van bomen langs de Kralingse Plas komen in het water terecht, de bladeren zinken naar de bodem waarna ze worden afgebroken tot fosfor waardoor zij een bijdrage leveren aan de voedingsbron voor blauwalg. Door in de herfst vaker bladeren te ruimen en te bladvissen wordt deze voedingsbron beperkt.
  3. Defosfatisering
    In de zomermaanden als er minder regen valt moet er water van buiten de plas worden toegelaten om het peil te handhaven. Dit water bevat veel voedingstoffen. De defosfateringsinstallatie aan de Rotte zorgt ervoor dat de hoeveelheid fosfaat in het water verminderd wordt voordat het in de Kralingse Plas terecht komt. Dit gebeurt door ijzerchloride toe te voegen aan het water, waardoor het fosfaat naar de bodem zakt. De capaciteit van de defosfateringsinstallatie zal worden geoptimaliseerd en de installatie zelf wordt eventueel verplaatst.
  4. Beperken hondenpoep
    Hondenpoep naast de Kralingse Plas kan na regenval via de ondergrond uitspoelen in de plas. Door hondenpoep nog beter op te ruimen wordt deze voedingsbron beperkt.
  5. Beperken vogelpoep
    Ook de uitspoeling van vogelpoep in de plas zal aangepakt worden. De vogelpoep op de vlonders wordt schoongemaakt door dit van de vlonders te zuigen, waarbij zo min mogelijk poep in de plas terecht komt. De ligweides worden gemaaid waarna het maaisel direct wordt afgevoerd met de ganzenpoep die in grote mate aanwezig is, hierdoor spoelen met regen minder fosfaten uit naar de plas. Door te zorgen dat maaisel niet meer in de plas terecht komt wordt komen er minder voedingsstoffen in het water terecht.
  6. Beperken afspoeling van omliggende terreinen
    Meststoffen die op het grondoppervlak terecht komen spoelen uit naar omliggende sloten en vervolgens naar de Plas. Zo moet het evenemententerrein aan de westkant na elk festival van de plas moet het gras opnieuw worden ingezaaid en bemest. Een deel van die mest spoelt via de drainage vervolgens de plas in. Naast dit terrein is een kinderboerderij aanwezig dat heel goed de mest opruimt maar toch niet kan voorkomen dat meststoffen in de sloot terecht komen. De gemeente heeft het voornemen om de afvoer van de drainage en de sloot rondom de kinderboerderij af te koppelen en via een nieuw te graven afvoer het bos uit te leiden, waarbij de fosfaten worden meegevoerd.
  7. Beperken indirecte lozing van de riool overstort
    Als het hard regent kan het riool de hoeveelheid water niet aan. Het overtollige water wordt dan geloosd op watergangen die uiteindelijk uitstromen op de Kralingse plas. Er kan niet voorkomen worden dat het riool af en toe overstort bij extreme regenval. De uitstroming naar de Kralingse Plas kan wel voorkomen worden.
  8. Beperken lozing recreatievaart
    De recreatievaart blijkt soms vervuild water in de plas te lozen of het chemisch toilet te legen in het water. (Vaar)recreanten worden dringend verzocht om vuilwater en chemicaliën in te leveren bij de innamepunten in de jachthavens, en bij hoge nood gebruik te maken van de (openbare) toiletten rond de plas.
  9. Optimaliseren watersysteem Wolvenvallei
    De Wolvenvallei ligt aan de noordkant van de Kralingse Plas en bevat veel fosfaatrijk water. Door het optimaliseren van het watersysteem wordt voorkomen dat dit fosfaatrijke water in de Kralingse Plas terecht komt.
  10. Gemaal Kralingerhout
    Als de waterstand in de plas te laag is kan er water worden bijgepompt via het gemaal. Dit water is voedselrijk. Daarom wordt het gemaal afgesloten van de Kralingse plas. Water dat aan de plas toegevoegd wordt moet eerst langs de defosfateringsinstallatie.
  11. Afzanden
    Fosfaten komen ook vrij uit de sliblaag die op dit moment op de bodem van de plas ligt. Een laag zand bovenop dit voedselrijke slib sluit de bodem af en houdt de fosfaten vast. Het afzanden is bewust gepland als laatste, nadat alle andere maatregelen zijn uitgevoerd. Het heeft immers geen zin om 'te dweilen als de kraan nog open staat'.
  12. Phoslock

    Phoslock is een kansrijk middel voor de bestrijding van blauwalgenoverlast in de Kralingse Plas. Het is een bentoniet (een soort klei), verrijkt met het element lanthaan. Phoslock is niet schadelijk voor mens en milieu. Lanthaan vormt samen met fosfaat een mineraal dat niet afbreekt. Zo wordt fosfaat gebonden en in de klei ‘opgesloten’. Dit zorgt ervoor dat er minder voedsel in de plas beschikbaar is, waardoor de blauwalgengroei wordt geremd. Als toepassing van Phoslock in de Kralingse Plas mogelijk blijkt, kan dit middel wellicht de maatregel van het afzanden vervangen.  

De blauwalggroei is een proces dat nooit volledig kan worden beïnvloed. Met zorgvuldige en gerichte maatregelen kan de kans op blauwalguitbraken aanzienlijk worden verkleind, maar nooit voor 100 procent worden voorkomen.

Planning

Een deel van de maatregelen is al in uitvoering, denk bijvoorbeeld aan het dagelijks beheer. De voorbereidingen voor de maatregelen tegen blauwalg zijn al gestart. Zo staat er een proefopstelling aan de zuidkant in de Plas om te testen of Phoslock een geschikte maatregel kan zijn. De opstelling staat hier van maart tot september 2020. Het ombouwen van de sluis start naar verwachting in oktober 2020.

Communicatie

Het Kralingse Bos is voor veel mensen een belangrijk recreatiegebied. De aanpak van blauwalg vraag om maatregelen die naast voordelen ook nadelen opleveren. De recreatievaart houdt bijvoorbeeld niet van de planten in de plas, omdat deze in de schroef van de motor vast kunnen gaan zitten. Om die reden heeft de gemeente Rotterdam een Rondje om de Plas georganiseerd. Tijdens dit rondje hebben er één op één gesprekken plaatsgevonden met verschillende belanghebbende van de Kralingse Plas. Zo zijn belangen in kaart gebracht van verschillende groepen, bijvoorbeeld de zeilers, vissers, bewoners, zwemmers, hondenbezitters, horecaondernemers en festivals. Met elkaar in gesprek blijven tijdens het aanpakken van de blauwalg is van belang om al deze belangen in het oog te houden.

Wilt u ook op de hoogte blijven van de ontwikkelingen in en om de Kralingse Plas? Of van de bijeenkomsten die georganiseerd worden? Meld u dan aan voor de nieuwsbrief.

Meer informatie

Neem voor meer informatie, zoals Verslag en toelichting informatiebijeenkomst Blauwalg van 1 oktober 2019, of Deskundigenbijeenkomst Kralingse Plas, contact op met het projectteam aanpak blauwalg in de Kralingse Plas.