Ga naar de hoofdinhoud

Leestijd: 8 min

Veteranendag

Sinds 2005 vindt elk jaar op de laatste zaterdag van juni een landelijke veteranendag plaats in Den Haag. De dag is een eerbetoon aan alle Nederlandse veteranen waarbij erkenning en waardering centraal staat.

Daarnaast organiseren zo’n 200 gemeenten een lokale veteranendag. Dat is belangrijk, want veteranen stellen erkenning en waardering 'van dichtbij' op prijs. Ook de gemeente Rotterdam organiseert elk jaar een veteranendag.

Veteranen tijdens veteranendag.

Veteranen in Rotterdam

In Rotterdam wonen ruim 1.500 veteranen. Ongeveer 80 van hen werken nog bij defensie.  Een groot aantal van de veteranen bezoekt jaarlijks de Rotterdamse veteranendag. Wat deze dag voor hen betekent? 'Je hoeft elkaar niets uit te leggen, iedereen heeft hetzelfde meegemaakt, dat schept een band.'

Waardering

Met de veteranendag wil het Rotterdamse gemeentebestuur hun erkenning en waardering uitspreken voor het belangrijke werk dat deze veteranen tijdens oorlogsomstandigheden of bij missies in dienst van de vrede verricht. Daarnaast staan elkaar ontmoeten en het samenbrengen van verhalen centraal tijdens deze dag. 
Het delen van verhalen is belangrijk omdat anderen daar herkenning en erkenning in kunnen vinden. Meerder veteranen hebben hun verhaal met ons gedeeld tijdens een interview. Deze interviews zijn hieronder te lezen. 

Ambassadeurs

'Mijn bijnaam was: de man van 2 miljoen'

Officier bij de Luchtmacht, reservist; uitzending naar Diyarbakir, Golfoorlog 1991

‘Ik stond met mijn koffer klaar om met vakantie te gaan, maar mijn verlof werd per onmiddellijke ingang ingetrokken. Zo werd ik namens Nederland uitgezonden naar Diyarbakir als NAVO-bondgenoot van Turkije.

De grootste dreiging waren Scud-raketten. Het was onze taak om die te onderscheppen met het luchtverdedigingswapensysteem Patriot, om zo Diyarbakir en het Turkse achterland te verdedigen. Op 24 januari 1991 om 8.10 uur gingen twee Patriot missiles de lucht in. We waren goed getraind dus we deden meteen alles wat we moesten doen. Bleek het een softwarefout van de fabrikant te zijn. De afweerraketten hebben verder geen schade aangericht, omdat ze zichzelf vernietigen als ze geen object detecteren. Nou ja, de schade was 1 miljoen gulden per stuk. Mijn bijnaam was vanaf dat moment ‘de man van 2 miljoen’.

Onze grondgebonden luchtverdedigers zitten nu in Slowakije in verband met de oorlog in Oekraïne. De situatie is bijna identiek. In mijn tijd was er nog geen internet en we bleven op de hoogte via CNN.  Bellen naar het thuisfront gebeurde via de satelliet. Wij zaten redelijk veilig. We waren in een gebied met Koerden en we wisten niet precies hoe zij gingen reageren. Want we waren daar op verzoek van Turkije. Waren we dan ook de vijand van de Koerden?

Wat veel indruk op me heeft gemaakt was de armoede in de prachtige stad Diyarbakir en het achterland. Zo zag ik een jongentje van een jaar of 6 op teenslippers in de vrieskou zakdoekjes verkopen. Ik ben er trots op veteraan te zijn en zo mijn steentje heb kunnen bijdragen aan vrede en veiligheid. En ik vind het fijn om er voor andere reservisten te zijn. Ik voel me ook verplicht hen mentale steun te bieden. Die kameraadschap is zo belangrijk. Ik ga regelmatig naar het veteranenontmoetingscentrum en ik vervul mijn ceremoniële rol bij herdenkingen en vieringen. Bij de Nationale Taptoe ben ik de verbindingsofficier voor buitenlandse orkesten. Dan begeleid ik de militaire bands. Ook geef ik les in militair recht aan nieuwe reservisten.'

'De broederschap die er is, maak je weinig mee'

Chauffeur en verkenner bij de Landmacht, Vredesmissie naar Libanon in 1982

‘We waren net drie weken op vredesmissie in Libanon toen de Israëli’s binnenvielen. Wij moesten ons afzijdig houden, omdat wij daar waren om de vrede te bewaken. Stond ik daar achter een zandbalen kotje terwijl ze met een colonne tanks over de bergkam kwamen. Er zaten ook jongens op die tanks die in Nederland hadden gestudeerd. Werden we uitgescholden voor kaaskoppen!

Tijdens mijn dienstplicht ben ik ingedeeld bij de rijopleiding in Ossendrecht. Daar kregen we de vraag wie vrijwillig op uitzending wilde naar Libanon of Duitsland. Ik koos voor Libanon. Voordat ik vertrok volgde ik nog een verkennersopleiding in Amersfoort en de voorbereidingsopleiding voor Libanon in Assen. We draaiden verschillende oefeningen zoals oefening ‘Blauw Koord’ en twee weken oefening ‘Pantserstorm’ bij KCT (Korps Commando Troepen) in Rozendaal, om te leren overleven.

In Libanon liepen we patrouilles om eventuele infiltraties tegen te houden. En we spanden struikeldraden om wadi’s af te schermen. Als er een flair afging omdat iets of iemand tegen het draad aanliep, moesten we eropaf.  Dan schijt je wel zeven kleuren stront. Maar dan bleek het een wilde hond te zijn. Ik heb nooit op mensen geschoten. Wel heb ik een waarschuwingsschot gelost toen drie mensen vlak langs het munitiedepot liepen.  Bleek dat ze daar een stukje grond hadden gekocht.

Ik had die tijd nooit willen missen. De broederschap die er is, die maak je maar weinig mee. Ik weet niet of de missie mij heeft veranderd. Ik ga in ieder geval nooit met mijn rug naar een deur zitten. Ik moet alles kunnen overzien. En ik ga altijd naar een toilet met een deur en niet een urinoir.

Als je bij Defensie langer dan 30 dagen uitgezonden bent geweest, ontvang je daarvoor een medaille. Dat is normaal. En na afloop kreeg ik er nog één, een herinneringsmedaille. Het bijzondere aan onze vredesmissie is dat er in 1988 de Nobelprijs voor de Vrede is toegekend aan alle vredesmissies van na Nieuw Guinea. Mijn Nobelprijs-speld, waar ik enorm trots op ben, is opgespeld door onze burgemeester Aboutaleb.' 

'Het blijft zo belangrijk te herdenken, eren en waarderen'

Kapitein b.d. Koninklijke Marechaussee, Uitgezonden naar Bosnië in 1999-2000

Herinneringen komen weer boven nu het oorlog is in Oekraïne. In 1999-2000 was ik voor een half jaar uitgezonden naar Bosnië. Dat was vanuit de algemene politiedienst van de Koninklijke Marechaussee. Ik ben het hele land door geweest en heb veel gezien.

De eerste dagen waren wennen en wat ik heb gezien heeft heel veel indruk gemaakt. Zoals de kapotgeschoten gebouwen en het vliegveld met daaronder de Oorlogstunnel van Sarajevo (Sarajevski ratni tunnel). Bewoners langs de weg wezen ons op mijnengevaar of op een huis waar heel veel wapens lagen. En ze gaven aan waar een massagraf was. Wij zetten dan deze informatie door, zodat de juiste onderdelen hun werk konden doen.

Contact met het thuisfront was er weinig. Mijn kinderen faxten brieven en tekeningen en voor een telefoongesprek met mijn vrouw moest ik lang in de rij staan. Bij thuiskomst was het wennen. Ik had veel waargenomen en beleefd en mijn vrouw en drie zonen waren natuurlijk ook gewoon doorgegaan. Ik wilde van alles doen, maar zij gingen hun eigen gang.

Een paar jaar geleden ben ik met mijn vrouw en jongste zoon teruggegaan, zodat zij konden zien waar ik was geweest. Er was veel hersteld dankzij Europees geld, zoals goede wegen en winkels en huizen waren weer opgebouwd. Maar zeker nog niet alles. De sporen van de oorlog waren nog te zien.

Ik heb verschillende functies binnen en buiten de Marechaussee vervuld. Na 40 jaar dienstverband ben ik nu met prepensioen. In ben regelmatig in het veteranencafé Westland (VOCW) waar ik veel andere veteranen spreek. Van mensen die net terugkeren tot oudere veteranen uit Indonesië en Korea.

Aan herdenkingen besteed ik veel tijd, zoals op 4 en 5 mei in Hoek van Holland en de Sunset March in Nijmegen. Met de Bond van Wapenbroeders ga ik elk jaar naar de Remembrance week in Londen. Ja, het is een stukje verwerking. Het blijft zo belangrijk te herdenken, eren en waarderen naar jong en oud.'

'Ik zou het zo weer doen, ondanks mijn PTSS'

Adjudant Koninklijke Marechaussee, meerdere uitzendingen

Israël, Egypte, Haïti, Afghanistan, Angola, Italië, Irak, Kosovo en Moskou. Ik ben op meerdere uitzendingen geweest. Afghanistan was echt heel zwaar. Ik was daar in Kamp Holland toen twee Nederlandse jongens overleden.

Ik heb veel meegemaakt, veel ook met burgerslachtoffers. Nu geef ik presentaties aan jonge mensen en praat er met hen over. Ga niet de stoere jongen uithangen, zeg ik dan. Als de beelden in je kop blijven zitten, doe er dan wat aan en zoek hulp.

Zelf heb ik het altijd weggelachen, totdat ik erkende dat ik zware PTSS heb opgelopen en intensieve traumatherapie ben gaan volgen. Ook in Nederland heb ik pittige dingen meegemaakt. In 1992 een gijzeling en in 1998 ben ik gewond geraakt bij een overval op een grenswisselkantoor.

Mijn maten konden het zich in het begin niet voorstellen. Ik kreeg reacties als Jij?!? En: het komt wel goed. Ik ben met de billen bloot gegaan en heb voor een groep van 45 man mijn verhaal verteld. En ja, de hechte kameraadschap is voor altijd. Op een missie met elke dag ellende, moet je honderd procent op elkaar vertrouwen. Dan snap je elkaar zonder woorden.

De eerste missies zag ik als lange vakanties. Maar later is dat veranderd. Mensen zeggen dat het mij harder heeft gemaakt. Dat vind ik jammer. In Angola moest ik elke dag aan eten zien te komen. En in Afghanistan was ik erbij toen een man zich opblies op een markt. Als mijn kleinkinderen te veel schreeuwen kan ik daar kortaf op reageren. En mijn kleinkinderen zijn echt mijn alles. Het geschreeuw herinnert mij dan daaraan. En als mensen te laat komen, ongeïnteresseerd zijn bij een training of hun wapen niet goed schoonmaken, dan kan ik uit mijn slof schieten, maar dat wil ik niet.

Vroeger wilde ik beroepsmilitair worden of bij de politie. De Koninklijke Marechaussee is een combinatie van beide. En ik zou het weer doen, ondanks de PTSS. Want ik wilde iets van de wereld zien. Ik heb met buitenlandse eenheden gewerkt en mensen in allerlei landen ontmoet.'

Rotterdamse veteranendag 2023 

De Rotterdamse veteranendag vindt plaats op zaterdag 16 september 2023 op de Van Ghentkazerne, Toepad 120, Rotterdam. 
Alle Rotterdamse veteranen ontvangen hiervoor een uitnodiging. 

Tijdens de landelijke veteranendag op zaterdag 24 juni 2023 hangt de veteranenvlag op het stadhuis: een vlag ontworpen door veteranen die symbool staat voor verbondenheid en waardering voor alle veteranen.

Meer informatie

Kijk voor meer informatie op Veteranendag.nl.