Luistervink laat mensen anders naar vogels kijken
Wie denkt dat vogels kijken alleen met een verrekijker kan, heeft het mis. AI kan daarbij een handje helpen. In het project Luistervink ontdekken bewoners en ecologen zo meer vogels in Rotterdam.
Op Stadsboerderij De Molenwei in Charlois hangt een klein houten kastje aan de gevel. Naast het kastje zit een microfoontje. ‘Dat is de Luistervink’, vertelt Alfard Menninga van Natuurstad Rotterdam. ‘Die luistert dag en nacht naar de vogelgeluiden in de omgeving.’
Het microfoontje vangt de geluiden op en stuurt ze door naar een computersysteem. Daar vergelijkt kunstmatige intelligentie (AI) de opnames met honderden bekende vogelgeluiden. Binnen enkele seconden weet het systeem welke vogel te horen is. De waarneming verschijnt daarna direct op de website van Luistervink. ‘Zo kan iedereen zien welke vogels er in de stad leven. Soms levert dat heel bijzondere resultaten op.’
Dit gebeurt niet alleen op de Molenwei, maar ook op drie andere plekken in Rotterdam. Zo’n microfoontje hangt ook bij het Natuurhistorisch Museum, de Heemtuin in het Kralingse Bos en de stadsboerderij De Oedenstee in Hoogvliet.
(tekst gaat verder onder de foto.)
Geen vogel, maar supportersgeluiden
Het project Luistervink bestaat al sinds januari 2025 in Rotterdam. ‘Sinds de start heeft de Luistervink duizenden vogelgeluiden geregistreerd’, vertelt Bert Vos van de gemeente Rotterdam. ‘Meerkoeten en wilde eenden worden veel gehoord, maar het systeem registreert ook bijzondere soorten. Zo werd bij het Museumpark door de Luistervink al snel een bosuil gehoord. Medewerkers van het Natuurhistorisch museum hebben de opname teruggeluisterd en bevestigd dat het inderdaad een bosuil was. Dit is aanleiding geweest om in het park een aantal nestkasten voor de uilen op te hangen.’
De Luistervink herkent vogelgeluiden steeds nauwkeuriger. Toch blijven ecologen de resultaten controleren. Een opvallend voorbeeld was een geluid dat in eerste instantie werd herkend als een roerdomp. Menninga: ‘Ecologen ontdekten dat het geen vogel was, maar het gejuich van supporters in het Sparta Stadion. Juist door dit soort controles wordt de AI ook steeds slimmer.’
Meer inzicht in de stadsnatuur
Ecologen gebruiken de gegevens ook voor bouw- en ontwikkelprojecten. Vos: ‘Bij het maken van zulke plannen wordt steeds vaker gekeken naar de bestaande biodiversiteit van de bouwlocatie. Dat gebeurt zodat beschermde soorten niet verjaagd worden. De gegevens van de Luistervink kunnen daarbij een waardevolle aanvulling zijn.’
Naast de vaste luisterpunten gebruikt Natuurstad Rotterdam. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad. de Luistervink voor educatie. Zo is er sinds dit jaar ook een mobiele Luistervink. Dit is een groen autootje met zo’n microfoon aan boord. Daarmee bezoeken natuurleerkrachten scholen en groene plekken in de stad. Bijvoorbeeld Stadsboerderij de Blijde Wei in Ommoord. Menninga: ‘Kinderen luisteren eerst welke vogels de Luistervink heeft gehoord en gaan daarna zelf met een zoekkaart op pad.’
‘Het mooiste vind ik dat kinderen veel actiever de natuur beleven’, zegt Vos weer. ‘Ze gaan ineens veel meer vogels zien dan alleen de meeuw, de duif en de eend.’ Vos zegt ook: ‘Gebruik de techniek, maar blijf ook je eigen oren en ogen gebruiken.’
(tekst gaat verder onder de foto.)
Lesmateriaal voor andere gemeentes
Na Utrecht was Rotterdam de tweede grote gemeente die met de Luistervink aan de slag ging. Menninga: ‘Natuurstad Rotterdam ontwikkelt lesmateriaal dat mogelijk ook door andere gemeentes gebruikt gaat worden. En alle gemeentes wisselen onderling ervaringen uit om de techniek en de lessen verder te verbeteren.’
Vos sluit af: ‘De lessen liggen tijdens de zomervakantie natuurlijk even stil. Na de vakantie wordt de draad weer opgepakt. Wel nodigen we iedereen van harte uit om in de zomer een van onze vier locaties te bezoeken waar een Luistervink hangt. Ontdek op die manier meer vogels en natuur. En je hebt ook een hele leuke dag.’
Benieuwd welke vogels bij u in de buurt zijn gehoord? Op de website www.luistervink.nl/rotterdam. Link opent een externe pagina in een nieuw browsertabblad. kunt u live zien welke vogelgeluiden op de verschillende locaties in Rotterdam zijn gehoord.
