Taalglossie 4
Gepubliceerd op: 04-09-2020
Geprint op: 25-11-2020
https://www.rotterdam.nl/werken-leren/taalglossie4/
Ga naar de hoofdinhoud

De taalglossie 4 is een uitgestelde editie, die door de coronamaatregelen niet eerder verscheen. Omdat in de glossie niets over corona wordt gezegd, kunt u hieronder drie artikelen lezen met een corona-update.

Vienne Haagoort is Rotterdams eerste jeugdstadsdichter. Dit voorjaar won zij de dichtwedstrijd die mede door stadsdichter Dean Bowen was georganiseerd. Hij vertelt hierover in het omslagartikel van de Taalglossie GeenPunt#4. Maar hoe hebben ze de afgelopen maanden samengewerkt en hoe hebben ze de coronatijd beleefd?

De lancering van Taalglossie GeenPunt#4 (pdf) ging half maart niet door vanwege de lockdown. Begin september is het nummer alsnog gelanceerd. In het omslagartikel vertelt stadsdichter Dean Bowen hoe en waarom Vienne gekozen is tot de eerste Rotterdamse jeugdstadsdichter. Inmiddels zijn we een paar maanden verder.

Vienne, hoe ben je na de finale aan de slag gegaan als jeugdstadsdichter?

Ik zou veel mooie dingen doen, maar toen kwam corona en ging veel niet door… Gelukkig kon ik online aan de slag. Ik mocht mijn eigen stadsgedicht voor Bevrijdingsdag op 5 mei op de radio voorlezen. Burgemeester Aboutaleb heeft het in de Laurenskerk voorgedragen. Dat vond ik zo bijzonder!

Wat hebben de coronamaatregelen betekend voor het jeugdstadsdichterschap? En voor jullie samenwerking?

Dean: Wat ik vooral wilde doen, was Vienne meenemen en haar laten kennismaken met de literaire plekjes in de stad die voor mij belangrijk zijn of dat zijn geweest. Dat ging nu wat lastiger. Ik ben blij dat alles langzaam weer een beetje normaler wordt en we dat alsnog kunnen oppakken.

Het is geweldig om een collega stadsdichter te hebben. Ik heb het idee dat Vienne in korte tijd veel heeft bijgeleerd. En ze heeft al op een paar bijzondere momenten een mooie bijdrage kunnen leveren. Ik ben supertrots op haar.

Vienne: Alles online voelde voor mij vaak wat minder persoonlijk. Fysiek contact voelt en is veel echter. Ik verheug me op de tour van Dean door de stad!

Hoe zien jullie de rol van taal in deze coronatijd? En de rol van poëzie?

Dean: Ik denk dat taal nog belangrijker is geworden. Heldere communicatie gaat verwarring tegen. Voor de rol van de poëzie ligt dat anders. Kunst is er niet om te informeren. Het gaat niet om benoemen, maar om beleven. Ik heb gedichten geschreven over mijn beleving in deze tijd. Over afstand en wat dat betekent. Of over de kwetsbaarheid van onze ideeën van veiligheid. Het is een manier om vat te krijgen op de nieuwe omstandigheden.

Vienne: Duidelijke communicatie is belangrijk. Als iets niet goed wordt opgevat, ontstaat er nog meer onrust. De rol van poëzie is denk ik hetzelfde gebleven. Door poëzie kun je dingen delen en begrijpen. En soms juist ook onbegrip op papier zetten.

Kijk voor de gedichten van Vienne Haagoort op Bibliotheek.rotterdam.nl/stadsdichter/jeugdstadsdichter, voor de gedichten van Dean Bowen op Bibliotheek.rotterdam.nl/stadsdichter/stadsgedichten-2019-2020.

Ook als je doof bent, kun je het ver schoppen. Dat blijkt uit het verhaal van Samira Naman in de Rotterdamse Taalglossie GeenPunt#4. Hierin vertelt zij over het belang van de erkenning van gebarentaal als officiële taal. De lancering van GeenPunt#4 is vanwege de lockdown verplaatst naar september. In de tussentijd is gebarentaal bekender geworden bij een groot publiek door het optreden van tolk Irma bij de corona-persconferenties van het kabinet. Wat heeft Samira hiervan gemerkt?

Hoe heb jij die aandacht voor gebarentaal en tolk Irma beleefd?

Ik was verrast dat er zoveel positieve reacties kwamen op de gebarentaal en tolk Irma. Toen ik jong was, voelde ik me soms bezwaard om een tolk te regelen voor in de klas. Ik was bang dat mensen een tolk zouden uitlachen om haar gekke bekken. Dat deden ze ook als ik met een dove vriendin gebarend over straat liep. We waarschuwden elkaar wel eens: niet overdreven gebaren!

Heeft de populariteit van Irma iets bijgedragen aan de zichtbaarheid van en het begrip voor mensen met een auditieve beperking?

Dat denk ik wel. Er kwam veel interesse in gebarentaal en de tolk gebarentaal-opleiding. Eerder werd ik vaak door jonge kinderen aangestaard als ik op straat gebaarde. Die begrepen niet waarom we ‘wapperden’. Maar laatst toen ik met een vriendin in de speeltuin zat te kletsen, herkenden de kinderen ons als doven die gebarentaal gebruiken. Je ziet dus dat zelfs jonge kinderen nu al goed geïnformeerd zijn. Wat ik ook heb gemerkt, is dat er meer interesse is in gebarentaal. Zo is mijn nichtje met haar vriendin een cursus voor gebarentaal gaan volgen.

Waarom is een gebarentolk nodig? Je kunt zo’n persconferentie toch ook ondertitelen? 

Doven met een taalachterstand zijn overwegend aangewezen op een gebarentolk. Maar er zijn ook hoogopgeleide doven die goed kunnen lezen die graag naar een gebarentolk kijken.

Een sollicitatiebrief schrijven, gewerkte uren invoeren, veiligheidsregels begrijpen en vakanties aanvragen zijn zaken waarvoor je de taal goed moet beheersen en goed met de computer moet kunnen omgaan. In tijden van corona zijn deze vaardigheden belangrijker dan ooit.

Taalglossie GeenPunt#4 (pdf) geeft op pagina 12 en 13 een overzicht van het taalaanbod van de gemeente Rotterdam. En in de rubriek ‘Letters in cijfers’ op pagina 47 staat dit keer ‘Laaggeletterdheid en werk’ centraal. Door de lockdown ging de lancering van GeenPunt#4 half maart niet door. Begin september verschijnt het nummer alsnog. In de tussentijd hebben taalaanbieders en werknemers niet stilgezeten. Ook in ‘coronatijd’ werken Rotterdammers aan hun taalvaardigheid.

Online taallessen Taal en werk

Bij NL Educatie en Alsare volgen Rotterdammers de taalcursus Taal en werk online. Eline (docent NL Educatie): ‘Online taallessen zijn anders, maar zeker niet minder.’ En Arno (docent Alsare) vertelt: ‘De meeste taalcursisten moeten eerst over een drempel heen. Maar eenmaal bezig, zijn ze enthousiast. De lessen bieden ook afleiding en structuur aan mensen die nu meer thuis zitten dan anders.’

De docenten leren zelf ook veel bij. Eline: ‘In een weekend moesten we omschakelen van klassikale lessen naar online lesgeven.’
Arno: ‘In het begin werkten we vooral via Whatsapp. We stuurden opdrachten door en lieten video’s zien. Later kwamen op de website van Alsare korte videolessen van docenten, opdrachten met antwoordblad en aparte modules per cursus. Hiermee kunnen cursisten ook oefenen als ze wel weer naar de taalschool gaan.’

Ervaringen van cursisten

Joseline (48) is schoonmaker bij SVP diensten. Zij begon dit voorjaar met de cursus Taal en werk bij NL Educatie. Sinds de coronamaatregelen in maart volgt zij de lessen online.

Eerst vond ik het een beetje raar. Ik had nog nooit vanuit huis een cursus gevolgd. Maar het is erg meegevallen. De lessen zijn leuk en ik kan me beter concentreren thuis.’

Joseline komt uit de Dominicaanse Republiek en wil de PABO gaan doen, zodat ze kinderen les kan geven. Dat deed ze in de Dominicaanse Republiek ook. Ze volgt de cursus in de woonkamer of achter haar bureau op zolder. Haar Nederlandse man helpt haar soms bij moeilijke woorden. Ook haar docent kan ze altijd bellen om dingen te vragen. En via Whatsapp-video heeft ze contact met medecursisten. ‘Door de cursus heb ik meer zelfvertrouwen gekregen. Ik durf beter te praten met anderen en ik heb veel geleerd over hoe ik een baan kan zoeken.’

Nuly (62) is schilder op een boorplatform. Hij komt uit Indonesië en volgt de cursus Taal en werk bij Alsare.

Nuly doet mee vanuit zijn woonkamer. ‘Ik zou liever les krijgen in een klaslokaal, maar ik ben toch heel enthousiast over de cursus. Via de Whatsappgroep helpen we elkaar. Mijn baas heeft mij op de cursus gewezen. Ik kan goed schilderen, maar nu ik ouder word, wil ik ook ander werk kunnen doen. Mijn baas heeft gezegd dat mijn Nederlands vooruit is gegaan door de cursus en dat hij nu makkelijker met mij kan praten. Ik ben blij.’

Op Rotterdam.nl/werken-leren/taal-en-werk vindt u meer informatie. Op deze webpagina staat ook de Wegwijzer Taal en werk die een overzicht geeft van taaltrajecten. Informatie over taalcursussen Taal en werk vindt u op de websites van NL Educatie en Alsare.

Meer informatie

Kijk voor meer informatie op de webpagina Rotterdam.nl/taal en op Taalglossie 4 (PDF).