2021: Jaar van de Taal
Gepubliceerd op: 11-12-2020
Geprint op: 05-03-2021
https://www.rotterdam.nl/werken-leren/2021-jaar-van-de-taal/
Ga naar de hoofdinhoud

Wethouder Judith Bokhove heeft 2021 uitgeroepen tot Jaar van de Taal. Ze wil gedurende dit jaar laaggeletterdheid permanent onder de aandacht brengen.

Logo jaar van de taal 2021

Wie goed kan lezen en schrijven en de Nederlandse taal goed kan begrijpen en spreken, is beter in staat om werk te vinden, de eigen financiën op orde te hebben, de kinderen op te voeden en gezond te blijven.

In Rotterdam hebben 90.000 inwoners moeite met lezen en schrijven, rekenen of digitale vaardigheden. En daardoor komen ze op het gebied van werk, geld, opvoeding en gezondheid vaker in de problemen.

Wat staat ons dit jaar te wachten?

Datum Activiteit
2 maart Online inspiratiebijeenkomst Jaar van de taal. Kijk de bijeenkomst terug.
17 maart Verkiezingspotloodjes verzamelen voor kunstwerk over laaggeletterdheid.
21 mei Spreekuur met taalwethouder Bokhove.
6 tot en met 12 september De week van lezen en schrijven.

Heeft u zelf activiteiten voor deze kalender? Geef ze door via jaarvandetaalMO@rotterdam.nl.

Bij promotie van uw activiteiten kunt u gebruik maken van de huisstijl van het Jaar van de Taal.

Inspiratie voor professionals

De eerste activiteit in het Jaar van de Taal was een inspiratiebijeenkomst voor professionals op 2 maart. Tijdens deze bijeenkomst riep wethouder Bokhove professionals op om in teamverband aan de slag te gaan met geletterdheid. Inspiratiebijeenkomst via MS Teams

Bekijk de inspirerende filmpjes:

Tips bij laaggeletterdheid  

In Rotterdam is 21 procent van de beroepsbevolking laaggeletterd; ongeveer 90.000 mensen. Laaggeletterdheid heeft invloed op het inkomen, maar ook op werk, gezondheid en gezin. Daarom is het belangrijk laaggeletterdheid te herkennen en bespreekbaar te maken.

Hoe ontdek je dat iemand laaggeletterd is? Waar let je op? Hoe praat je er met iemand over en wat kun je adviseren?

Iemand zegt 'eh sorry, ik ben mijn bril vergeten'.

Veel laaggeletterden zijn onzeker: ze schamen zich en proberen hun lees- en schrijfproblemen te verbergen. Het is daardoor lastig laaggeletterdheid te herkennen. Waar kunt u op letten?

Iemand kan bijvoorbeeld:

  • Thuis iets willen invullen, of vragen of iemand anders het even kan voorlezen of opschrijven
  • Alleen kijken naar een tekst zonder de ogen te bewegen over de tekst
  • Excuses gebruiken als ‘ik ben mijn bril vergeten’ of ‘ik heb een zere hand’ als gevraagd wordt iets te lezen of te schrijven
  • Een uur te vroeg of te laat zijn op een afspraak.
  • Geen e-mailadres hebben
  • Een slecht leesbaar handschrift hebben
  • Geen punten of komma’s gebruiken
  • Moeite hebben met mobiel bankieren
  • Negatief praten over schoolervaring. 
  • Laaggeletterden voelen zich vaak onzeker en niet op hun gemak. Neem de tijd voor uitleg en ga eventueel apart zitten.
  • Gebruik eenvoudige taal maar spreek je cliënt wel aan als volwassen persoon.
  • Gebruik beeldmateriaal ter ondersteuning van de uitleg (tekeningen en illustraties).
  • Maak korte zinnen.
  • Gebruik zoveel mogelijk de tegenwoordige tijd. 'Ik loop. Ik zit. Ik spreek.'
  • Vermijd beeldspraak, zoals spreekwoorden of gezegden.
  • Kies dezelfde woorden als uw cliënt gebruikt.
  • Stel één vraag tegelijk.
  • Beperk de informatie tot drie kernpunten en prioriteer deze.
  • Herhaal de belangrijkste punten en maak tips en adviezen concreet.
  • Spreek duidelijk en niet te snel. Een valkuil is luider te gaan spreken, let hierop  
  • Moedig je cliënt aan vragen te stellen. Zeg: ‘Welke vragen heeft u nog?’ Niet: ‘Heeft u nog vragen?’ (het antwoord is dan meestal: nee).
  • Laaggeletterden begrijpen en onthouden vooral door voordoen, nadoen en herhalen. De terugvraagmethode helpt hierbij.
  • Oordeel niet te snel. Misschien ga jij er ook weleens vanuit dat een cliënt niet gemotiveerd is omdat hij niet op je berichtjes reageert? Bedenk dat iemand misschien niet digitaal vaardig is.
  • Bedenk en stel de juiste vragen. Vraag niet: ‘Ben je laaggeletterd?’ Maar stel vragen eromheen, zoals: ‘Lees jij je post altijd helemaal zelf? ‘Vind je het gemakkelijk om met DigiD te werken?’ ‘Zijn er mensen die jou helpen als je brieven krijgt?’ Zo krijg je inzicht in de taalvaardigheid van je cliënt.
  • Zorg dat het onderwerp normaal wordt (ook voor jezelf). Veel professionals vinden het gênant om te vragen of iemand moeite heeft met lezen. Het voelt alsof je vraagt: ‘Ben je dom?’ Maak het onderwerp niet te zwaar. In Nederland zijn 2,5 miljoen mensen laaggeletterd.
  • Maak een aantekening in het dossier van je cliënt dat hij laaggeletterd is. Zo zijn collega’s en andere professionals ook op de hoogte en hoeft je cliënt het niet telkens opnieuw te vertellen.
  • Communiceer duidelijk over afspraken en tijden. Mensen die moeite hebben met lezen en schrijven, vinden klokkijken vaak ook lastig. Probeer op een heel of half uur af te spreken. En: In de ene taal betekent half vóór het hele uur, in de andere taal juist daarna. Dat is verwarrend. Stuur je cliënt ter herinnering een Whatsapp of sms voor de afspraak, of spreek een bericht in.

Check door middel van de terugvraagmethode of de boodschap is overgekomen. Vraag uw cliënt of u het goed hebt uitgelegd. Bijvoorbeeld met vragen als:

  • Ik wil graag weten of ik het goed heb uitgelegd, kunt u mij vertellen wat u nu gaat doen?
  • Hoe gaat u straks (uw medicijnen innemen, dat document regelen, …)?
  • Wat vertelt u straks aan uw partner als u thuiskomt?
Iemand vraagt 'Wilt u dit formulier invullen?' De ander antwoordt: Schrijft u het maar op, ik schrijf zo onleesbaar als een dokter'.

Wil uw cliënt beter in taal worden? Dan kunt u hem of haar doorverwijzen naar taallessen. De gemeente biedt gratis taaltrainingen, van korte cursussen tot een hele opleiding. Ook zijn er genoeg plekken in de stad waar je taal of digitale vaardigheden kunt oefenen. Kijk op beterintaal.nu voor het taalaanbod in Rotterdam. Deze website is speciaal gemaakt voor laaggeletterden. Of kijk er samen met uw cliënt naar.  

Samen laaggeletterde Rotterdammers helpen in een Team Taal

Een betere taalvaardigheid heeft grote voordelen. Niet alleen voor Rotterdammers die moeite hebben met lezen en schrijven, rekenen of digitale vaardigheden. Ook voor u als professional en voor uw organisatie.

Investeren in taalvaardigheid levert beter gemotiveerde werknemers op, vergroot financiële zelfredzaamheid bij cliënten, zet ouders in hun kracht om hun kinderen te ondersteunen en bevordert de gezondheid van patiënten. Dat lukt samen beter dan alleen. Met vakgenoten of met collega’s in uw organisatie kunt u bepalen hoe u laaggeletterdheid wil aanpakken.

Heeft u vakgenoten of collega’s in uw organisatie die ook enthousiast zijn om Rotterdammers die moeite hebben met lezen en schrijven te helpen? Fantastisch!
Samen bepaalt u het doel van uw plan. Denk aan:

  • Voorlichting over laaggeletterdheid en de kansen die een goede taalbeheersing biedt.
  • Trainingen aan medewerkers om laaggeletterdheid bij Rotterdammers te herkennen en passende begeleiding te bieden.
  • Bestaande communicatie omzetten in begrijpelijke taal.
  • In samenwerking met de gemeente gerichte taaltraining of digitale vaardigheden bieden aan werknemers, cliënten, ouders of patiënten op het gebied van werk, ontwikkeling (opvoeding) of gezondheid.
  • Rotterdammers doorverwijzen naar de gratis taaltrajecten van de gemeente.
  • Etc.

Vervolgens maakt u een plan van aanpak hoe het team dit doel wil bereiken. De gemeente Rotterdam kan u hierbij ondersteunen. Meld uw team aan door een mail te sturen naar jaarvandetaalmo@rotterdam.nl.

Ook als zelfstandige professional kunt u zich inzetten voor een hogere taalvaardigheid. Maar u hoeft niet in uw eentje het wiel uit te vinden. Meld u aan bij de gemeente via jaarvandetaalmo@rotterdam.nl. De gemeente kan u proberen te koppelen aan andere professionals die hetzelfde doel als u nastreven.

De gemeente biedt op verschillende manieren steun aan de Teams Taal.

1. Coaching
Elk team krijgt een coach met expertise op het gebied van werk, geld, opvoeding en gezondheid en een passie voor taal. De coach biedt:

  • Ondersteuning door met het team mee te denken, te inspireren en stimuleren
  • Teamspirit
  • Een groot netwerk dat het team verder kan helpen met het bereiken van het doel

Coaches zijn José Scholte, Ernest van der Kwast, Fadma Bouchataoui, Fadua el Bouazzaoui en Archell Thompson.

2. Financiële bijdrage
Het uitvoeren van uw plan van aanpak kan geld kosten. De gemeente wil u graag ondersteunen in de kosten met maximaal €1.000. Voor meer informatie over de voorwaarden en hoe u subsidie aanvraagt, kunt u hier terecht.

3. Bijeenkomsten en workshops

  • Taalwethouder Judith Bokhove houdt in het voorjaar een aantal spreekuren voor Teams Taal. Tijdens de spreekuren kunnen Teams met haar sparren over het plan van aanpak.
  • Stichting Lezen en Schrijven biedt teams een workshop over herkennen van en omgaan met laaggeletterdheid.
  • Tijdens de Week van Lezen en Schrijven (6 t/m 12 september) organiseert de gemeente diverse workshops, met onder meer B1-schrijven en leren signaleren.

Heeft u vragen of wilt u zich aanmelden om aan de slag te gaan met een Team Taal? Mail naar: jaarvandetaalmo@rotterdam.nl.

Aandacht voor 90.000 laaggeletterde Rotterdammers met 90.000 stempotloodjes

De rode stempotloodjes uit het stemhokje krijgen na de Tweede Kamerverkiezingen van 17 maart een nieuwe bestemming. De gemeente Rotterdam wil 90.000 stempotloodjes verzamelen voor een kunstwerk over laaggeletterdheid. De potloodjes staan symbool voor de 90.000 laaggeletterden die Rotterdam telt.

'Een potlood staat voor schrijven en geletterdheid,' zegt taalwethouder Judith Bokhove. 'Zo’n 90.000 Rotterdammers hebben moeite met lezen en schrijven. We willen dat meer mensen zich daarvan bewust zijn. Want alleen als je het weet, kan je er iets aan doen.'
Vanwege corona krijgt iedere stemgerechtigde een eigen potlood bij het kieslokaal. Na het stemmen kan de kiezer deze doneren in een speciale doos die in elk stemhokje staat en zo bijdragen aan het kunstwerk.
De stempotloden worden bezorgd bij de Rotterdamse kunstenaar Christine Saalfeld. Zij won de ontwerpopdracht van de gemeente voor een kunstwerk dat aandacht geeft aan laaggeletterdheid.
Saalfeld bedacht een zogeheten Talascoop, een telescoop gemaakt van reusachtige pennen, op een sokkel die bestaat uit 90.000 potloodjes.
'Een telescoop geeft je de mogelijkheid om verder te kijken. Dat geldt ook voor goed kunnen lezen en schrijven. Taal brengt je verder,' zegt Saalfeld. De Talascoop wordt naar verwachting in september onthuld. Waar het wordt tentoongesteld, is nog niet bekend.
Het kunstwerk van 90.000 stempotloden is onderdeel van het Jaar van Taal 2021. Gedurende dit jaar vraagt wethouder Bokhove permanent aandacht voor laaggeletterdheid. De Talascoop moet ook na het Jaar van de Taal zichtbaar zijn.

Meer informatie

Voor activiteiten en initiatieven die bijdragen aan de doelen van het Jaar van de taal 2021 kunt u subsidie aanvragen.