Van Nelle de 'ideale' fabriek
Gepubliceerd op: 16-04-2021
Geprint op: 10-05-2021
https://www.rotterdam.nl/nieuws/van-nelle-fabriek/
Ga naar de hoofdinhoud

‘Het mooiste schouwspel van de moderne tijd’. Zo noemde de beroemde Franse architect Le Corbusier de Van Nellefabriek in de jaren ‘30. Intussen is de fabriek voor koffie, thee en tabak een Rijksmonument. Het pand bestaat nu 90 jaar.

De firma Van Nelle maakt in de jaren ’20 een flinke groei door met de verkoop van tabak, thee en koffie. De oude fabrieken, verspreid over Rotterdam, zijn te klein geworden. Daarom wordt langs de Schie een groot terrein gekocht. Aan de architecten Brinkman en Van der Vlugt de vraag om hier een nieuwe fabriek te bouwen.

Sportvelden en een tuin

Directeur Cees van der Leeuw wil dat de nieuwe Van Nellefabriek zo functioneel mogelijk is, maar met aandacht voor de werkomstandigheden. Een plek waar arbeiders in daglicht werken en een goed uitzicht hebben. In 1931 wordt de fabriek opgeleverd: bakstenen in plaats van beton, geen draagmuren maar kolommen en een gevel van staal en glas. Verder staan er sportvelden, een fabriekstuin voor de pauze en is er modern sanitair. Het ontwerp wordt geroemd als ‘schoolvoorbeeld voor het nieuwe bouwen.’

Bombardement

Het gaat goed met Van Nelle, totdat de Tweede Wereldoorlog aanbreekt. Bij een bombardement gaan drieduizend ruiten kapot, raken tientallen mensen gewond en vallen er twee doden. Toch wordt het gebouw snel hersteld en komen er in dezelfde tijd nog negen pakhuizen bij. Maar tot 1946 kan er niets worden geproduceerd vanwege het gebrek aan grondstoffen.

Kauwgom en pudding

Begin jaren ’50 krabbelt de fabriek op. Er worden weer sigaretten en koffie gemaakt. Ook komt er een productielijn voor kauwgom en pudding in poedervorm. Het bedrijf wisselt in de jaren daarna veelvuldig van eigenaar en komt in 1976 in Amerikaanse handen. In 1983 is het weer een Nederlands bedrijf en in 1987 wordt het onderdeel van Douwe Egberts. DE besluit in 1995 te stoppen met de fabriek, omdat produceren in het buitenland goedkoper wordt.

Werelderfgoed

Na een grote restauratie wordt het gebouw in 2014 toegevoegd aan de werelderfgoedlijst van UNESCO. De Stichting Werelderfgoed noemt het ‘de ideale fabriek, met daglicht dat aangename werkomstandigheden biedt in de fabriek, en openheid uitstraalt naar de buitenwereld’.

Prikken

De Van Nellefabriek doet nu dienst als vergader-, congres- en evenementencentrum. Er zitten ruim 100 bedrijven. Daarnaast gebruikt de GGD het nu als 1e XL-vaccinatielocatie tegen het coronavirus.