Spring naar het artikel

Bij een stevige hoosbui loopt de kuil in de regentuin in het Zomerhofkwartier vol met regenwater. Dan is goed te zien waar deze openbare tuin voor bedoeld is. Een half jaar na de aanleg groeit en bloeit de tuin volop en is goed in gebruik.

‘Een heerlijk begin van de week’, volgens Marja Versteeg van MariaFlora, die er vaak op maandag is om te snoeien, onkruid te wieden of planten water te geven. ‘De regentuin is een mooie kans om bewoners te betrekken bij het groenbeheer in de stad. Bij de aanleg dacht ik: dat onderhoud kunnen we toch prima zelf doen? We lopen er vaak langs en we zijn gek van tuinieren’, zegt Marja, als tuinvrouw ook nog eens een groenexpert.

Uitdaging

Right2challenge is een manier om Rotterdammers te prikkelen om iets in de buurt zelf aan te pakken en bepaalde taken bij de gemeente uit handen te nemen. Marja Versteeg daagde samen met Eva Bes van Evasie - ook tuinvrouw en bewoner van Noord - de gemeente uit: draag de beheerpot van de regentuin aan ons over. ‘Het is tof dat dat ook gebeurt. We beheren de tuin het eerste jaar zelf, in de rol van bewoners, om te kijken hoe het groen zich gedraagt. Daarna kunnen buurtgenoten meedoen en het geleidelijk overnemen. Als je er bezig bent spreken bewoners je aan met allerlei vragen: “Wat doet u hier? Mogen we zelf ook plantjes zetten?” Maaien gebeurt met de hand, ook wel seizen genoemd. Mensen vinden dat ontzettend leuk om te zien. We kregen een keer applaus! Het spannendste deel vind ik de kuil die bij regen volloopt. Hoe gaat het groen in de lage strook zich gedragen? Wat komt er spontaan groeien? Het mooie is dat we nu zelf met het water aan de slag gaan in zo’n gebied met een enorme wateropgave.’

Anders omgaan met regenwater

Om die opgave draait de regentuin. Het is een van de eerste deelprojecten om de Agniesebuurt te wapenen tegen wateroverlast door toenemende hoosbuien. Maar ook tegen uitdroging en stadse hitte. Annemarij de Groot, adviseur stedelijk water, licht toe: ‘Regenwater loopt nu weg via het riool, maar soms kan het riool dat niet aan. Dan staan er plassen op straat en soms stroomt het vuile water terug de afvoer van woningen in. Om het riool te ontlasten vangt de regentuin al het water op dat hier valt: in de tuin zelf, op de stoep en op een deel van het dak van de Hofbogen. Via de tuin sijpelt het de grond in. En ik ben fan van de ‘slimme’ regenton van Studio Bas Sala: twaalf regentonnen in de zwarte letters die ‘ZOHO’ vormen, vangen water van de Hofbogen op. Hoosbuien in aantocht worden opgemerkt. Dan lozen de letters vooraf het water in de regentuin om nieuw regenwater op te kunnen vangen. In droge tijden gebruiken we het water voor de planten. Een goed voorbeeld van maatregelen in de stad om zich aan te passen aan het veranderende klimaat, oftewel ‘klimaat-adaptatie’.’

Samenwerking

‘De ondernemers in ZOHO wilden anders omgaan met regenwater én meer groen in de buurt. Het begon met een kleine regentuin die mensen uit de wijk zelf aanlegden. Door de gemeente is dit vergroot tot de huidige regentuin. Ontstaan door samenwerking tussen de gemeente, ZOHO Citizens, Hofbogen BV en het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard. En mede mogelijk door een subsidie uit het LIFE Program van de Europese commissie’, vertelt Irene Quakkelaar, procesmanager van de Aanpak Buitenruimte Agniesebuurt. ‘We zijn enorm trots op deze coproductie. De gemeente wil de wijken meer betrekken bij de opgaven in de buitenruimte, zodat bewoners er feeling bij krijgen en zich eigenaar voelen.’

Dat merken de tuinvrouwen als geen ander. Marja Versteeg: ‘Laatst mochten we bij restaurant MONO naast de regentuin even de slang door het raam trekken. Het restaurant vroeg ook advies over het groen op de hoek. Bij de gemeente diende ik een voorstel in om er struiken te planten. En we zoeken nog samen naar een creatieve oplossing voor de rand in de tuin waar veel peuken worden gegooid. Ik ben geen overheid, maar vind het wel leuk om te bemiddelen.’

Riool vervangen

De regentuin is onderdeel van de grootschalige aanpak van de buitenruimte van de Agniesebuurt. Irene Quakkelaar: ‘Het riool is aan vervanging toe; het is overbelast en in slechte staat. Ook de straten, het groen en de openbare verlichting zijn nodig aan vernieuwing toe. Bij vervanging van de riolering verwachten we een stijging van het grondwater naar het oorspronkelijke peil dat is aangewezen voor deze wijk. Bovendien willen we het regenwater afkoppelen van het riool. Eerst hadden we plannen om het in de grond te infiltreren. Maar bewoners zijn bang voor drassige tuinen en ondergelopen kelders. Hoe het beter kan, onderzoeken we in samenspraak met de wijk.'

'Het is vrij complex en daarom laten we ons binnen de Wijkcommunity adviseren door een expertisetafel met experts en bewoners, gebiedsexperts dus. Het is een gezamenlijke opgave, de gemeente staat er niet alleen voor. Iedereen heeft zijn eigen verantwoordelijkheden: bewoners, eigenaren, overheden en corporaties. Bewoners kunnen zelf ook iets doen, zoals kelders met leefruimtes waterdicht maken en tegels in de tuin vervangen door groen. Of maak een verdiepte plek in je tuin om het regenwater op te vangen en neem een regenton, liefst zo’n slimme. Het gaat om een olievlek van grotere en kleine maatregelen die op de lange termijn effect hebben. Als we nu niets doen, wordt de wateroverlast alleen maar erger. We gaan voor droge voeten in een mooie Agniesebuurt.’