100 jaar raadzaal
Gepubliceerd op: 24-08-2020
Geprint op: 30-11-2020
https://www.rotterdam.nl/gemeenteraad/100-jaar-raadzaal/
Ga naar de hoofdinhoud

1920 - 2020

De raadzaal in het stadhuis aan de Coolsingel. Al een eeuw de plaats waar idealen, passie en strijd met het woord elkaar treffen. Op 1 september 1920 werd de raadzaal in het stadhuis voor het eerst in gebruik genomen door de gemeenteraad.

Logo 100 jaar raadzaal

Logo 100 jaar raadzaal ontworpen door studenten Hout- en Meubileringscollege

Studenten van het Hout- en Meubileringscollege Rotterdam hebben speciaal voor het 100-jarig jubileum van de raadzaal een logo ontworpen.

Virtuele rondleiding stadhuis

Altijd al eens een bezoekje willen brengen aan het stadhuis? Dat kan nu digitaal! In de virtual tour maak je kennis met de verschillende ruimtes van het Rotterdamse Stadhuis, waaronder ook de raadzaal. Neem nu een kijkje op 360fabriek.nl/stadhuisrotterdam.

Documentaire jubileum raadzaal
TV Rijnmond heeft op dinsdag 1 september een documentaire uitgezonden over het jubileum van de raadzaal. In deze documentaire komen drie hoofdpersonen aan het woord. Burgemeester Ahmed Aboutaleb, oud-burgemeester Ivo Opstelten en oud-burgemeester Bram Peper vertellen ons wat de raadzaal voor hen betekent en welke rol de raadzaal speelt in de Rotterdamse geschiedenis. De documentaire is via deze link terug te kijken.

Duizenden debatten zijn er gevoerd, vaak op het scherpst van de snede. Soms vielen er ook verzoenende of zelfs ontroerende woorden. De Rotterdamse raadzaal is op 1 september al 100 jaar hét decor van de gemeentelijke politiek.

Op 1 september 1920 werd de raadzaal in het stadhuis voor het eerst in gebruik genomen door de gemeenteraad van Rotterdam. Een bijzonder jubileum om bij stil te staan. Het programma van dit bijzondere jubileum zag er vanwege Corona anders uit. Hieronder een kleine terugblik op het programma.

Stadskrant
Op woensdag 26 augustus verscheen er een artikel over de raadzaal in de stadskrant. Lees het artikel hier terug.

Social media
Op de social media kanalen van de gemeenteraad worden tot het eind van dit jaar bijzondere foto’s en weetjes over de raadzaal gepost. Volg @gemeenteraad010 via Twitter, LinkedIn, Instagram en Facebook.

Radio uitzending en documentaire
Op dinsdag 1 september was er een live radio-uitzending van Radio Rijnmond vanuit de raadzaal met verschillende gasten en historische fragmenten over de raadzaal.

Daarnaast heeft TV Rijnmond een documentaire uitgezonden over de raadzaal. In deze documentaire komen drie hoofdpersonen aan het woord. Burgemeester Ahmed Aboutaleb, oud-burgemeester Ivo Opstelten en oud-burgemeester Bram Peper vertellen ons wat de raadzaal voor hen betekent en welke rol de raadzaal speelt in de Rotterdamse geschiedenis. De documentaire is via deze link terug te kijken.

Suze Groenewegzaal
De gemeenteraad heeft een motie aangenomen met als strekking dat zaal 7 wordt vernoemd naar Suze Groeneweg, de Rotterdamse onderwijzeres die het eerste vrouwelijk Tweede Kamerlid was en ook Rotterdam van 1919-1931 als raadslid heeft gediend. Sinds 1 september heet deze zaal officieel de Suze Groenewegzaal.

Bloemenhulde 100-jarigen
Er zijn een aantal Rotterdammers die deze september de bijzondere leeftijd van 100 jaar bereiken. Zij ontvingen op 1 september namens de gemeenteraad een bosje bloemen.

Digitale speeddate met jongeren
Op 1 september hebben studenten van het Albeda, Grafisch Lyceum, Hout- en Meubileringscollege en het Scheepvaart- en Transportcollege digitaal vragen gesteld aan raadsleden en collegeleden.
Studenten van het Albeda hebben deze activiteit samen met de griffie voorbereid. Studenten van nemen hieraan deel. In 15 minuten spraken zij over een bepaald onderwerp en konden elkaar vragen stellen.

De raadzaal in Rotterdam 1920-2020
Een stukje uit de geschiedenis van de afgelopen eeuw:

In 1909 besloot de toenmalige gemeenteraad tot de bouw van een nieuw stadhuis. In het oude stadhuis was namelijk niet genoeg plek voor de ambtenaren om te werken.

Er werd gekozen voor de Coolsingel. Dit heette toen nog 'de polder', omdat hier de 'rosse buurt' was gevestigd. Voor het nieuwe stadhuis moest de gehele buurt gesloopt worden. De gemeenteraad hoopte op deze manier de overlast van deze buurt op te lossen. In 1913 werd deze wijk gesloopt en begon de ontwikkeling van een nieuwe buurt met het nieuwe stadhuis.

Deze besluiten werden genomen in het oude stadhuis aan de Kaasmarkt.

Het stadhuis is ontworpen door prof. dr. Henri Evers, architect en hoogleraar te Delft. Zijn ontwerp was één van de vijf inzendingen op een door het gemeentebestuur uitgeschreven prijsvraag. De Rotterdamse gemeenteraad wilde een 'ouderwets' gebouw.

Op 12 augustus 1914 werd de eerste paal geslagen. Koningin Wilhelmina heeft op 15 juli 1915 de eerste steen gelegd. Na vijf jaar was de bouw van het stadhuis in augustus 1920 voltooid.

 

Op 1 september 1920 opende burgemeester Zimmerman met een toespraak de eerste gemeenteraadsvergadering in de nieuwe raadzaal. Speciaal voor dit moment werd een plaquette gemaakt.

De notulen van deze raadsvergadering zijn hieronder te downloaden. Kunt u deze niet tot u nemen, neem dan contact met de griffie via 010 - 267 34 00.

Functie raadzaal
De functie van de raadzaal werd in die tijd als volgt omschreven:
''Alles wat in deze vergaderingen wordt behandeld, heeft slechts één doel: het welzijn van de gemeente. De bloei en welvaart eener groote handelsstad berusten op de inspanning van alle krachten van den geest, op de energie van de bewoners en op de werkkracht en het vastberaden beleid der bestuurders''

Van 1920 tot 1965 zat de burgemeester op een voorzitterszetel met baldakijn, een soort troon. De wethouders zaten niet naast de burgemeester, maar in de zaal tussen hun partijleden. Aan de baldakijn hing een borduurwerk. Dit borduurwerk is een geschenk van de gezamenlijke Rotterdamsche Weeshuizen, ontworpen door mej. M.J. Slager en door de weesmeisjes onder leiding van Mevrouw C.W. Sluis - de Puy uitgevoerd. Het geborduurde wapen van Rotterdam hangt nu bij de secretaresse van de burgemeester.

Na deze tijd zaten de burgemeester en de wethouders aan de collegetafel. Deze raadsperiode (2018-2022) zit de voorzitter van de gemeenteraad (de burgemeester) samen met de griffier en tien wethouders aan de collegetafel in de raadzaal.

 

Voorzitters van de gemeenteraad

De burgemeester is de eerste voorzitter van de vergaderingen van de gemeenteraad. Sinds de start van de bouw van het stadhuis heeft Rotterdam de volgende burgemeesters gehad.

  • Mr. Alfred Rudolf Zimmerman
    Burgemeester van 1 mei 1906 tot 15 maart 1923
     
  • Mr. Johannes Wytema
    Burgemeester van 15 september 1923 tot 11 juli 1928
     
  • Mr. Pieter J. Droogleever Fortuyn
    Burgemeester van 15 oktober 1928 tot 6 september 1938
     
  • Mr. Pieter Jacobus Oud
    Burgemeester van 15 oktober 1938 tot 10 oktober 1941 (1e periode).
    In oktober 1941 onder NSB invloed ontslagen.
     
  • Fredrik Ernst Müller
    Burgemeester van 10 oktober 1941 tot 7 mei 1945
     
  • Mr. Pieter Jacobus Oud
    Burgemeester van 7 mei 1945 tot 1 juni 1952 (2e periode)
     
  • Mr. Gerard Ewout van Walsum
    Burgemeester van 1 juli 1952 tot 28 februari 1965
     
  • Willem Thomassen
    Burgemeester van 16 april 1965 tot 31 oktober 1974
     
  • Arie (André) van der Louw
    Burgemeester van 16 november 1974 tot 11 september 1981
     
  • Dr. Abraham (Bram) Peper
    Burgemeester van 18 maart 1982 tot 3 augustus 1998
     
  • Mr. Ivo Willem Opstelten
    Burgemeester van 16 februari 1999 tot 31 december 2008
     
  • Ing. Ahmed Aboutaleb
    Burgemeester vanaf 5 januari 2009

Op 13 mei 1946 bracht Winston Churchill, een Britse staatsman, een bezoek aan Rotterdam. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was hij minister president van het Verenigd Koninkrijk.

Bij hoge uitzondering werd Churchill tijdens zijn bezoek in 1946 als erelid van de Rotterdamse gemeenteraad geïnstalleerd. Ter nagedachtenis aan het erelid is op de collegetafel in de raadzaal een gedenkplaat terug te vinden. De tekst van de gedenkplaat luidt als volgt: 'Op deze plaats werd de 13e mei 1946 Winston Leonard Spencer Churchill door burgemeester Mr. P. J. Oud als erelid van de raad der gemeente Rotterdam geïnstalleerd'.

In de hal van het stadhuis staat daarnaast een bronzen borstbeeld van Winston Churchill dat op 30 november 1954 werd onthuld. Het borstbeeld zie je terug in de virtuele rondleiding door het stadhuis.

In 1964 en in 2015 werd de raadzaal opgeknapt en verbouwd. In 2015 werden onder andere de zetels van de raadsleden en collegeleden, de perstribune, de ambtenarentribune en het tapijt vernieuwd.

Tijdens beide verbouwingen vergaderde de gemeenteraad in de burgerzaal van het stadhuis.

De raadzaal is 18 meter lang, 11 meter breed en 8.50 meter hoog.

Schilderingen
Voor de schilderingen in de raadzaal werd een wedstrijd uitgeschreven. Marius J. Richters diende in 1918 een schildering in met stoere arbeiders die werkzaam zijn in de haven. De jury kon helaas niet tot een uitspraak komen en in 1919 werd de opdracht afgeblazen. Richters had inmiddels meerdere schilderingen gemaakt waarop Het Graanbedrijf, het Kolenbedrijf, de Scheepsbouw en het Transport werden afgebeeld. De schilderingen werden op zolder opgeborgen.

Jaren later vond Burgemeester Oud de raadzaal te kaal en liet in 1938 als proef de schilderingen van Richters in de raadzaal ophangen. In 1947 werden de kunstwerken definitief bevestigd. In dat jaar werd Richters gevraag om de twee nog open vlakken naast de publieke tribune op te vullen. Hij schilderde de Sleepvaart en de Binnenscheepvaart.

Spreuken

Aan de bovenkant van de publieke tribune staat de tekst 'Audendo atque agendo res romana crevit' (Door wagen en handelen werd Rome groot).

Boven de uitgang van de raadzaal staat: 'Exulet hinc studium regnet mens omnibus aequa' (hier heerst een geest die tegenover allen gelijk is. Moge partijbelangen en persoonlijke voorkeuren van deze zetel verre blijven). Oorspronkelijk stond deze tekst op de zetel van de burgemeester.

Meer ontdekken?
Ontdek nog meer over de huidige raadzaal door de virtuele rondleiding door het stadhuis te volgen.

Op 14 mei 1940 begon om 13.27 uur het Duits bombardement op Rotterdam. In 13 minuten werd bijna de gehele binnenstad weggevaagd. Bijna 900 Rotterdammers kwamen om het leven, 80.000 mensen verloren hun huis en spullen. Meer dan 30.000 woningen en panden liggen in puin. Een gebied van ruim 350 hectare is verwoest.

Het stadhuis met de raadzaal stonden als een van de weinige gebouwen in het centrum nog overeind. In oktober 1941 werd burgemeester Oud onder NSB invloed ontslagen. Dezelfde dag werd Fredrik Ernst Müller als burgemeester geïnstalleerd. Een burgemeester die medeverantwoordelijk werd voor de snelle deportatie van Rotterdamse Joden.

Op 7 mei 1945 werd Müller afgezet en vervangen door burgemeester Oud.
Müller stond het jaar erop terecht voor het Bijzonder Gerechtshof en werd veroordeeld tot tien jaar gevangenisstraf.

Op 6 maart 2002 werd Pim Fortuyn gekozen als gemeenteraadslid binnen de fractie Leefbaar Rotterdam. Twee maanden later, op 6 mei 2002, werd hij in Hilversum van het leven ontnomen.

Ter nagedachtenis aan de politieke moord op Pim Fortuyn is er een gedenkplaat in de raadzaal aangebracht op de plek waar hij werd geïnstalleerd. De tekst van de gedenkplaat luidt als volgt:

'Rotterdamse burgers bepalen wie het woord namens hen in deze zaal mogen voeren. Op 6 maart 2002 werd Pim Fortuyn in de gemeenteraad gekozen. Op 6 mei 2002 werd zijn stem hem wreed ontnomen. Rotterdam ondervond dat de vrije mening geen vanzelfsprekendheid is. Het moet bevochten worden. Met woorden. Deze stoel bleef lange tijd leeg. De gemeenteraad van Rotterdam mag dit nooit vergeten.

In het stadhuis is er een speciale koffiekamer voor de raadsleden. Deze koffiekamer is naast de raadzaal.

Benieuwd naar hoe de koffiekamer er nu uitziet? Je kunt de kamer virtueel bekijken in de digitale rondleiding door het stadhuis.

Meer informatie

postadres:
p/a Griffie
Postbus 70012
3000 KP Rotterdam
telefoon: 010 - 267 34 00
e-mail: info@griffie.rotterdam.nl