50 jaar migratie in Nederland
Gepubliceerd op: 04-11-2019
Geprint op: 17-11-2019
https://www.rotterdam.nl/evenementen/50-jaar-migratie/
Spring naar het artikel
Foto: Atlas Cultureel Centrum

Burgemeester Aboutaleb opent op maandag 4 november de fototentoonstelling ‘50 jaar migratie in Nederland’ in het verzamelgebouw ‘t Klooster in Rotterdam. De fototentoonstelling is t/m 15 december 2019 te zien.

Voor de expositie zijn er in totaal 50 mensen, waarvan 25 (gast)arbeiders uit Italië, Spanje, Griekenland, Turkije en Marokko en hun autochtone Nederlandse collega’s, werkgevers, buren, tolken, docenten en niet te vergeten vrijwilligers van de kerken gefotografeerd.

Daarnaast zijn er allerlei persoonlijke spullen en documenten van de gastarbeiders en hun werkgevers te zien. Denk aan bijvoorbeeld een dagboek, werkschoenen, werkcontract, koffers, paspoorten en werkkleding. De tentoonstelling ‘50 jaar arbeidsmigratie in Nederland’ ontrafelt samen met bezoekers de identiteit van Nederland. Dit gebeurt aan de hand van verschillende thema’s zoals werk, gezinshereniging, cultuur, sport, politiek en religie.

Belangrijke bijdrage

In de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw ontstond er in Nederland een groot gebrek aan arbeidskrachten. Nadat men eerst gastarbeiders uit landen als Italië, Spanje, Griekenland en Turkije had aangetrokken kwam er eind jaren zestig een stroom van arbeiders uit Marokko op gang. De eerste generatie gastarbeiders heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de opbouw van de Nederlandse economie. Zo gingen zij hier in de jaren zestig bij bijvoorbeeld de Philipsfabriek, Fordfabriek, Melkunie, Thomassen & Drijver en de scheepsindustrie in Rotterdam werken. Zonder hen was de Nederlandse economie nooit zo sterk geworden als die nu is. De grote culturele verscheidenheid van het hedendaagse Nederland is historisch geworteld. De identiteit en stadscultuur van Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht zijn nauw verweven met het arbeidsverleden. Dat zien we terug in hoe de mensen wonen, het familieleven, het taalgebruik en de sociaal-culturele diversiteit.

Na de Tweede Wereldoorlog moet Nederland worden opgebouwd. Maar in de fabrieken is een groot tekort aan arbeidskrachten. Daarom worden duizenden gastarbeiders naar ons land gehaald uit Italië, Spanje, Griekenland, Turkije en Marokko.

‘Het waren grotendeels sterke, laagopgeleide mannen tussen de 20 en 30 jaar oud. Ze kwamen alleen, waren op zoek naar avontuur, en wilden op korte termijn veel geld verdienen’, legt Sahin Yildirim uit. Hij onderzocht 50 jaar arbeidsmigratie en stelde hierover een fototentoonstelling samen. ‘In Rotterdam gingen ze aan de slag in de haven of in de glazenfabriek. Vaak in dubbele diensten, zes dagen per week.’

Liefst getrouwde mannen

De eerste gastarbeiders werden met open armen ontvangen. ‘Nederlanders waren tolerant en er was werk in overvloed. Werkgevers gingen zelfs naar de markt of de cafés om gastarbeiders letterlijk van de straat te plukken.’

Wel werden er voorwaarden gesteld. ‘Bedrijven hadden het liefst getrouwde mannen die politiek onafhankelijk waren. Die zorgden voor zo min mogelijk problemen. Bovendien was het idee dat ze op korte termijn weer terug naar huis gingen.’

Dat pakte heel anders uit. ‘Werkgevers zagen dat deze mensen hard werkten en wilden ze niet meer kwijt. Eenjarige contracten werden verlengd naar vijfjarige contracten.’

Tokken als een kip

In eerste instantie sliepen veel gastarbeiders in pensions en barakken. ‘Toen ze langer bleven wilden ze meer vrijheid en huurden ze een huis. Vaak bij elkaar in de buurt, bijvoorbeeld in Rotterdam-Zuid.’

De eerste gastarbeiders communiceerden via tolken, of met handen en voeten. ‘Mijn oom was ook gastarbeider’, vertelt Yildirim. ‘Als hij eieren wilde kopen in de supermarkt ging hij tokken als een kip om dat duidelijk te maken.’

Vrouw en kinderen

Pas begin jaren 70 veranderde de situatie. ‘Veel gastarbeiders zagen hier perspectief. Ze begonnen de taal te leren en haalden hun vrouw en kinderen hiernaartoe.’ In Rotterdam kregen ze huizen aangewezen. ‘Dat zorgde voor de eerste problemen. In de Afrikaanderwijk ontstonden rellen onder de autochtone Rotterdammers vanwege een enorm huisvestingsprobleem.’ Pas in de jaren ’80 ondernam de overheid actie, met taallessen en informatie voor de samenleving.

De gastarbeiders van het eerst uur voelen zich na 50 jaar sterk met Nederland verbonden, zegt Yildirim. ‘Hun familie, kinderen en vrienden wonen nu hier. Het land van herkomst is leuk voor vakantie, maar ze willen straks hier begraven worden.’

Rondleidingen

Geïnteresseerden kunnen van 4 november tot en met15 december de fototentoonstelling in ‘t Klooster vrij bezichtigen. Maatschappelijke organisaties die rondleidingen willen kunnen een afspraak maken via info@atlascultureelcentrum.nl.

Meer informatie

Wanneer: tot en met 15 december
Waar: 't Klooster, Afrikaanderplein 7
Prijs: gratis

Kijk voor meer informatie op de website van Atlas Cultureel Centrum.