monumenten

 

Rotterdam staat bekend als dé moderne architectuurstad van Nederland, maar het is óók een stad van monumenten.

Rotterdam, stad van monumenten

Rotterdam, stad van monumenten

Het beleid van de gemeente Rotterdam is erop gericht de historische gelaagdheid van de stad te behouden voor toekomstige generaties. Dat kan door belangrijke historische gebouwen aan te wijzen als monument of door bijzondere stadsgebieden aan te wijzen als Beschermd Stadsgebied. Maar misschien nog wel belangrijker is het om de kennis over de historische bebouwde omgeving in de stad te vergroten. Bekend maakt immers bemind.

De monumenten en beschermde stadsgezichten zijn de bewezen kwaliteiten van de stad en tezamen met de vele andere cultuurhistorisch waardevolle gebouwen, objecten en gebieden vertellen ze het verhaal van Rotterdam. Dat is niet alleen het verhaal van voor de oorlog, maar ook dat van de Wederopbouwperiode, die als geen ander het huidige beeld van de stad heeft bepaald. Ter gelegenheid van de aanwijzing van 18 nieuwe Rotterdamse rijksmonumenten in 2010, liet de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed een korte film maken. De film ‘Monumenten van Herrezen Nederland’ met muziek van Frederique Spigt, geeft een prachtig beeld van de Rotterdamse wederopbouwarchitectuur.



Verschillende monumenten
De gemeente en de rijksoverheid wijzen gebouwen, objecten, ensembles en gebieden aan als rijksmonument, gemeentelijk monument of beschermd stadsgezicht. Behalve dat de gemeente of het rijk hiervoor het initiatief nemen kunnen ook belanghebbenden vragen of een bouwwerk in aanmerking komt voor een monumentenstatus. De procedures voor de aanwijzing van een rijksmonument, een gemeentelijk monument of een beschermd stadsgezicht zijn niet hetzelfde. Wel speelt de gemeente in elke procedure een belangrijke rol. Op dit ogenblik worden in Rotterdam vooral gemeentelijke monumenten aangewezen.

Selectiecriteria
Voor het aanwijzen van rijks- en gemeentelijke monumenten worden de volgende vijf criteria gebruikt: cultuurhistorische waarde, architectuurhistorische waarde, stedenbouwkundige waarde (waaronder ook de ensemble- en landschappelijke waarden), gaafheid / herkenbaarheid en zeldzaamheid.

Gemeentelijk monument
De gemeente wijst zelf een gemeentelijk monument aan. Dit betreft meestal een gebouw, maar het kan bijvoorbeeld ook om een brug, een park, zelfs een reclamezuil gaan. Het aanwijzen van gemeentelijke monumenten is een bevoegdheid van het college van B&W; advies wordt gevraagd aan de commissie voor Welstand en Monumenten. Om te kijken welke gebouwen in aanmerking komen voor de status van gemeentelijk monument doet Bureau Monumenten & Cultuurhistorie onderzoek naar het waardevolle erfgoed in de stad. Een aanwijzingsprocedure voor een gemeentelijk monument kan enkele maanden duren. Na aanwijzing worden monumenten opgenomen in het Monumentenregister van de gemeente. Dit register is te raadplegen bij Bureau Monumenten en Cultuurhistorie van Stadsontwikkeling.

Rijksmonumenten
De rijksoverheid wijst de rijksmonumenten in Rotterdam aan. In 2010 zijn 19 Rotterdamse topmonumenten uit de wederopbouwperiode (1940 - 1958) op de rijksmonumentenlijst geplaatst. De aanwijzing van een rijksmonument is een bevoegdheid van de minister van Onderwijs, Cultuur & Wetenschappen. Het College van B&W adviseert de minister en het College vraagt op haar beurt advies aan de commissie voor Welstand en Monumenten. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) die namens de minister de aanwijzing begeleidt, kan eventueel advies vragen aan Gedeputeerde Staten van de provincie en de Raad van Cultuur. Een aanwijzingsprocedure voor een rijksmonument kan enkele jaren duren en na aanwijzing worden rijksmonumenten opgenomen in het Monumentenregister.

Beschermd stadsgezicht
Een beschermd stadsgezicht is iets anders dan een gemeentelijk of rijksmonument. Een beschermd stadsgezicht richt zich op de stedenbouwkundige karakteristiek, op een samenhangend geheel van straten en bebouwing. Stadsgezichten worden door de minister van Infrastructuur en Milieu aangewezen. Zodra een gebied is aangewezen als beschermd stadsgezicht moet een bestemmingsplan worden opgesteld om nieuwe ontwikkelingen in het gebied te reguleren. Een beschermd stadsgezicht betekent niet dat elke verandering wordt tegengehouden. Wel moeten nieuwe gebouwen passen in de historische structuur. In het bestemmingsplan is vastgelegd welke historische kwaliteiten een belangrijke plaats krijgen bij de ruimtelijke inrichting in de toekomst en hoe dat moet. Ook is opgenomen welke monumentale delen niet veranderd mogen worden. 

Aanvullende informatie

Wilt u meer informatie over Monumenten & Cultuurhistorie? U kunt contact opnemen met bureau Monumenten & Cultuurhistorie.

Stadsontwikkeling, afdeling Bouw- en Woningtoezicht
bureau Monumenten & Cultuurhistorie
Bezoekadres: Wilhelminakade 179, Rotterdam
Postadres: Postbus 6575, 3002 AN Rotterdam
Tel. 14010, bwt-monumenten@rotterdam.nl

Afbeelding voor het bijhouden van paginastatistieken